dilaver
25-05-2009, 12:29
Bogazici Universitesi Ucaksavar Kampusu'ndeki EVRiM SEMPOZYUMU'nun ikinci gununde ODTU Biyoloji Bolumu Ogretim Uyesi Prof. Dr Aykut Kence'nin “Darwin Yilinda Turkiye’de Biyoloji ve Evrim Egitimi” baslikli gorsel belgeler esliginde yaptigi sunumun kısa bir özetinden :
EGiTiMDE KOKTENDiNCi iSBiRLiGi
Prof. Dr. Aykut Kence
Biyoloji bolumu, ODTU
Gectigimiz yillarda, modern bilimin Darwin’in evrim teorisini tamamen reddettigi seklinde savlar Harun Yahya takma adi ile evrime ve bilime karsi mucadele eden kisi ve kisilerce, ve belli bazi cevrelerce sIk sIk yinelenmektedir. Bu savlar tamamen gercek disi olup evrimle ilgili olarak toplumumuzu yaniltma amacini tasimaktadirlar. Gunumuzde biyoloji alaninda yapilan egitim, ogretim ve arastirmalar evrimi temel almaktadir.
Evrim biyolojideki en onemli kavramdir. Evrimden soz etmeden biyoloji ogretmek periyodik cetveli anlatmadan kimya ogretmeye benzer. Ulkemizde ve dunyada bazi kimseler dinsel kaygilarla evrime karsi cikmaktadirlar.
Yeryuzunde insanin varligini surdurebilmesi, hem kendi evrimini hem de diger canlilarin evrimlerini ayrintili bicimde anlamasina baglidir. Evrim olgusu dunyanin dondugu gercegi kadar gercektir. Bugun binlerce bilim adami evrimin olup olmadigi konusunda degil, evrimin nasil oldugu konusunda arastirma yapmaktadirlar. Insan genom projesinin de basariya ulastigi cagdaki insanlik, baksa turlerin oldugu gibi kendi turunun evrimini de yonlendirebilecek konuma gelmistir. Halkimizi ve ozellikle genclerimizi bu konudaki bilimsel gelismelerin disinda tutmak kendi evrimimiz ve diger canlilarin evrimi konusunda soz sahibi olamamak anlamina gelir.
Iste bu nedenlerle refah duzeyi en yuksek olan ulkelerde son yillarda evrim ogretimi ve arastirmalarina buyuk bir hiz verilmistir. Universitelerde ardi ardina acilan ve adinda “evrim” sozcugu gecen bolum sayilari 10-15 yil icinde kat kat artmistir. Yaptigimiz bir arastirmaya gore son yillarda universitelerde acilan evrimle ilgili bolumlerin %50’si ABD’de olup ABD’yi %14 ile Fransa, %12 ile Ingiltere, %8 ile Hollanda, ve %4 ile Italya ve Israil izlemektedir. Modern bilim Darwin’in evrim kuramini reddetti ise neden dunyanin en zengin ulkelerinde evrim bolumleri acilmaktadir ve insanlar evrim alaninda arastirma ve ogretim yapmak icin para, zaman ve emek harcamaktadirlar?
Bilimin dinsel kaygilarla engellenemedigi demokratik ve laik ulkelerde evrim konusu, insanligin ve diger canlilarin gecmisi ve gelecegi, arastirma ve egitimin onemli bir konusu olabilmektedir. Evrim, tum bilimlerde oldugu gibi elestirel akli, soru sormayi gerektirir. Evrimin ogretilmesine karsi cikanlar ise elestiren, soru soran bir genclik istememektedirler. Bunun yerine kendilerine sunulan bilgileri hic bir soru sormadan, itirazsiz kabul eden bireylerden olusan bir toplum istemektedirler.
ABD’de biyoloji derslerinde evrim egitim ve ogretimini engellemek isteyen koktendinci Hiristiyan gruplar zaman zaman basarili olmuslar ve hatta evrimden ve Darwin’den biyoloji derslerinde soz etmeyi yasalarla yasaklatabilmislerdir. Ancak tum bu yasalar daha sonra anayasa mahkemelerinde laiklige aykiri bulunarak iptal edilmislerdir. Daha sonra evrimle birlikte “yaratilis bilimi” adini verdikleri ogretiyi okullara sokma cabalari da yine mahkemelerce yenilgiye ugratilmis ve “yaratilis bilimi”nin dinsel niteligi nedeni ile bir fen dersinde bilimsel bir kuram olan evrim kuramina secenek olusturmasinin anayasanin laiklik ilkesi acisindan soz konusu olamayacagina karar verilmistir (1).
Evrimin ve tum diger pozitif bilimlerin amaci doga ile ilgili gerceklere varmaktir. Bilim hosumuza gitsin gitmesin, salt gercege varmayi amaclar. Bilimin vardigi sonuclari insanlar iyi ya da kotu, dogru ya da yanlis bicimde kullanabilirler. Iste bu nedenle Darwinizm komunist, fasist, kapitalist ideolojilerce kullanilmistir. Ama gercekte bilimin ideolojisi yoktur. O halde evrimin her kotulugun arkasinda ve altinda oldugu dusuncesine nereden variliyor? Evrimin dine karsi oldugu seklinde temelsiz bir kaygidir bu dusuncenin kaynagi.
Oysa Evrim bilimsel bir kuramdir ve hic bir dinin ne karsisinda ne yanindadir. Evrim alaninda arastirma yapan pek cok dindar bilim adami, evrimi destekleyen kanitlar bulmuslardir ve bulmaktadirlar. Katolik kilisesi 1996 yilinda evrimin bilimsel gercekligini kabul etmis ve bu alandaki bilimsel arastirmalarin durmamasi gerektigini savunmustur. Bilim Tanri’nin varligini kanitlayamayacagi gibi, Tanri’nin yoklugunu da kanitlayamaz. Tanri’nin varligi ya da yoklugu bu nedenle de bilimin arastirma konusu disindadir.
Bununla birlikte 1970’li yillarda Fettullah Gulen, Darvinizm’e ve evrime karsi konferanslar vererek yogun bir propaganda etkinligine girmistir. Bu konferanslara ait kasetlerde (2) Fethullah Gulen, butun kutsal kitaplarin evrimin olmadigini belgeledigini soyleyerek soyle demektedir: “...liselerde okutulacak biyoloji kitaplarini, biyokimya kitaplarini, Allah’in adiyla bizim adamlarimiz, dinimize, kokenimize inanmis, bagli kimseler hazirlasinlar...”
Fettullah Gulen’in Turk biyoloji egitimi konusundaki dilekleri, 1985 yilinda Vehbi Dincerler’in Milli Egitim Bakanligi sirasinda gerceklesme yoluna girmistir (3,4). Lise biyoloji ders programina ABD’li koktendincilerle (Yaratilisi Arastirma Enstitusu (ICR) isbirligi icinde (5) evrime secenek olarak yaratilis gorusu eklenmistir (6). Lise din kulturu ve ahlak bilgisi ders kitaplarinda da (7) ayni sekilde Darwin’in evrim kurami carpitilmistir.
Daha sonra 1997 yilinda donemin Basbakani Prof. Dr. Necmettin Erbakan “Genetik bilimindeki son gelismeler Darwin nazariyesini gecersiz kilmaktadir... Dolayisiyla maymundan insan olmaz, cunku hayvandir” seklinde buyurmustur (8). Bunun uzerine bilim insanlari Turk genclerinin yetismesinden en basta sorumlu olmasi gereken basbakanin bilimle bu denli ters dusmeye hakki olmadigi gerekcesi ile tepki gosterince (9) bir daha bu konuda konusmamis fakat bu sefer de Harun Yahya (basina gore Necmettin Erbakan ya da Adnan Oktar) takma adiyla birisi ortaya cikmistir. Harun Yahya ve “Bilim Arastirma” Vakfi 1998’den itibaren Hiristiyan koktendincilerle isbirligi icinde (10) evrime ve bilime karsi cok buyuk mali kaynaklarla desteklenen yogun bir kampanya yurutmeye baslamistir.
ABD’li Hiristiyan koktendinci yaratiliscilar ise Turkiye’deki evrim karsitlari ile isbirliklerinin Turk toplumunda Hiristiyanlik inancinin yayilmasinda yardimci olacagi inancindadirlar (11,12). Bu bilimdisi kampanya tarihte sIk sIk orneklerini gordugumuz “din elden gidiyor” sloganiyla ilerlemeye karsi cikan zihniyetin yeniden sergilenmesidir. Bu kampanyada ABD’deki koktendincilere paralel olarak McCarhty’ci bir yaklasimla “Darwinizm komunizmin, irkciligin ve boluculugun temelidir.” seklinde gercek disi savlar yeralmistir.
Butun bunlar ulkemizdeki laiklik karsiti guclerin derinden derine devleti ele gecirip iktidara gelmek icin yillardir oynadiklari sinsice oyunun bir parcasidir. Bu nedenle evrime karsi yurutulen kampanyada kaynagi bilinmeyen inanilmaz paralar harcanmaktadir.
Sayin Milli Egitim Bakani Metin Bostancioglu’nun bir soru onergesine “Evrim kurami curutulmemistir” seklindeki yaniti dogrudur ve son derece yerindedir. Eylul 2000’de gerceklestirilen 15. Ulusal Biyoloji Kongresi’nde de, yaratilis gorusunun biyoloji ders programindan cikarilmasi Milli Egitim Bakanligi’na onerilmistir. Yazimin basinda belirttigim gibi halkimizi ve genclerimizi evrim konusundaki bilimsel gelismelerin disinda tutmaya kimsenin hakki yoktur.
Kaynaklar
1. Creationism in schools: The decision in McLean versus the Arkansas Board of Education. 1982.
Science: 215:934-943
2. Gulen, Fethullah, Evrim Anaforu 1 ve 2. Nil yayinlari.
3. Kence, A., Evrim ve Yaratiliscilik. Cumhuriyet. 24 Nisan 1985
4. Kence, A., 1994. Biyoloji Egitiminde Evrim ve Yaratiliscilik. Turkiye Bilimler Akademisi Bilimsel
Toplanti Serileri 2:43-47.
5. Edis, T. 1994. Islamic creationism in Turkey. Creation/Evolution 14:1-12.
6. Guven, T., Koksal, F., Oncu, C., Erdogan, I., Acar, O., Demirci, S., Togral, A., Simsek, S., 1995.
Liseler icin Biyoloji 1. Devlet Kitaplari. Milli Egitim Basimevi.
7. Ayas, R.M., Tumer, G., 1994. Liseler icin Din Kulturu ve Ahlak Bilgisi 1. Devlet Kitaplari. Milli
Egitim Basimevi.
8. Darwin’in maymununa karsi hocanin kedisi. Hurriyet 14 Ocak 1997.
9. Bursali, O. 1997. Bilimi hice saymak. Haftanin Gundemi. CBT. 14 Haziran 1997.
10. Matsumura, M. 1998. “Creation Science”: A Successful Export? Reports of National Center for
Science Education, 18:3, p29.
11. Anonymus, 1998. ICR assists in Turkish creation movement. Acts and Facts 27:9, pl
12. Morris, J. 1998. Creationist evangelism in Turkey. Acts and Facts, 27:9.
EGiTiMDE KOKTENDiNCi iSBiRLiGi
Prof. Dr. Aykut Kence
Biyoloji bolumu, ODTU
Gectigimiz yillarda, modern bilimin Darwin’in evrim teorisini tamamen reddettigi seklinde savlar Harun Yahya takma adi ile evrime ve bilime karsi mucadele eden kisi ve kisilerce, ve belli bazi cevrelerce sIk sIk yinelenmektedir. Bu savlar tamamen gercek disi olup evrimle ilgili olarak toplumumuzu yaniltma amacini tasimaktadirlar. Gunumuzde biyoloji alaninda yapilan egitim, ogretim ve arastirmalar evrimi temel almaktadir.
Evrim biyolojideki en onemli kavramdir. Evrimden soz etmeden biyoloji ogretmek periyodik cetveli anlatmadan kimya ogretmeye benzer. Ulkemizde ve dunyada bazi kimseler dinsel kaygilarla evrime karsi cikmaktadirlar.
Yeryuzunde insanin varligini surdurebilmesi, hem kendi evrimini hem de diger canlilarin evrimlerini ayrintili bicimde anlamasina baglidir. Evrim olgusu dunyanin dondugu gercegi kadar gercektir. Bugun binlerce bilim adami evrimin olup olmadigi konusunda degil, evrimin nasil oldugu konusunda arastirma yapmaktadirlar. Insan genom projesinin de basariya ulastigi cagdaki insanlik, baksa turlerin oldugu gibi kendi turunun evrimini de yonlendirebilecek konuma gelmistir. Halkimizi ve ozellikle genclerimizi bu konudaki bilimsel gelismelerin disinda tutmak kendi evrimimiz ve diger canlilarin evrimi konusunda soz sahibi olamamak anlamina gelir.
Iste bu nedenlerle refah duzeyi en yuksek olan ulkelerde son yillarda evrim ogretimi ve arastirmalarina buyuk bir hiz verilmistir. Universitelerde ardi ardina acilan ve adinda “evrim” sozcugu gecen bolum sayilari 10-15 yil icinde kat kat artmistir. Yaptigimiz bir arastirmaya gore son yillarda universitelerde acilan evrimle ilgili bolumlerin %50’si ABD’de olup ABD’yi %14 ile Fransa, %12 ile Ingiltere, %8 ile Hollanda, ve %4 ile Italya ve Israil izlemektedir. Modern bilim Darwin’in evrim kuramini reddetti ise neden dunyanin en zengin ulkelerinde evrim bolumleri acilmaktadir ve insanlar evrim alaninda arastirma ve ogretim yapmak icin para, zaman ve emek harcamaktadirlar?
Bilimin dinsel kaygilarla engellenemedigi demokratik ve laik ulkelerde evrim konusu, insanligin ve diger canlilarin gecmisi ve gelecegi, arastirma ve egitimin onemli bir konusu olabilmektedir. Evrim, tum bilimlerde oldugu gibi elestirel akli, soru sormayi gerektirir. Evrimin ogretilmesine karsi cikanlar ise elestiren, soru soran bir genclik istememektedirler. Bunun yerine kendilerine sunulan bilgileri hic bir soru sormadan, itirazsiz kabul eden bireylerden olusan bir toplum istemektedirler.
ABD’de biyoloji derslerinde evrim egitim ve ogretimini engellemek isteyen koktendinci Hiristiyan gruplar zaman zaman basarili olmuslar ve hatta evrimden ve Darwin’den biyoloji derslerinde soz etmeyi yasalarla yasaklatabilmislerdir. Ancak tum bu yasalar daha sonra anayasa mahkemelerinde laiklige aykiri bulunarak iptal edilmislerdir. Daha sonra evrimle birlikte “yaratilis bilimi” adini verdikleri ogretiyi okullara sokma cabalari da yine mahkemelerce yenilgiye ugratilmis ve “yaratilis bilimi”nin dinsel niteligi nedeni ile bir fen dersinde bilimsel bir kuram olan evrim kuramina secenek olusturmasinin anayasanin laiklik ilkesi acisindan soz konusu olamayacagina karar verilmistir (1).
Evrimin ve tum diger pozitif bilimlerin amaci doga ile ilgili gerceklere varmaktir. Bilim hosumuza gitsin gitmesin, salt gercege varmayi amaclar. Bilimin vardigi sonuclari insanlar iyi ya da kotu, dogru ya da yanlis bicimde kullanabilirler. Iste bu nedenle Darwinizm komunist, fasist, kapitalist ideolojilerce kullanilmistir. Ama gercekte bilimin ideolojisi yoktur. O halde evrimin her kotulugun arkasinda ve altinda oldugu dusuncesine nereden variliyor? Evrimin dine karsi oldugu seklinde temelsiz bir kaygidir bu dusuncenin kaynagi.
Oysa Evrim bilimsel bir kuramdir ve hic bir dinin ne karsisinda ne yanindadir. Evrim alaninda arastirma yapan pek cok dindar bilim adami, evrimi destekleyen kanitlar bulmuslardir ve bulmaktadirlar. Katolik kilisesi 1996 yilinda evrimin bilimsel gercekligini kabul etmis ve bu alandaki bilimsel arastirmalarin durmamasi gerektigini savunmustur. Bilim Tanri’nin varligini kanitlayamayacagi gibi, Tanri’nin yoklugunu da kanitlayamaz. Tanri’nin varligi ya da yoklugu bu nedenle de bilimin arastirma konusu disindadir.
Bununla birlikte 1970’li yillarda Fettullah Gulen, Darvinizm’e ve evrime karsi konferanslar vererek yogun bir propaganda etkinligine girmistir. Bu konferanslara ait kasetlerde (2) Fethullah Gulen, butun kutsal kitaplarin evrimin olmadigini belgeledigini soyleyerek soyle demektedir: “...liselerde okutulacak biyoloji kitaplarini, biyokimya kitaplarini, Allah’in adiyla bizim adamlarimiz, dinimize, kokenimize inanmis, bagli kimseler hazirlasinlar...”
Fettullah Gulen’in Turk biyoloji egitimi konusundaki dilekleri, 1985 yilinda Vehbi Dincerler’in Milli Egitim Bakanligi sirasinda gerceklesme yoluna girmistir (3,4). Lise biyoloji ders programina ABD’li koktendincilerle (Yaratilisi Arastirma Enstitusu (ICR) isbirligi icinde (5) evrime secenek olarak yaratilis gorusu eklenmistir (6). Lise din kulturu ve ahlak bilgisi ders kitaplarinda da (7) ayni sekilde Darwin’in evrim kurami carpitilmistir.
Daha sonra 1997 yilinda donemin Basbakani Prof. Dr. Necmettin Erbakan “Genetik bilimindeki son gelismeler Darwin nazariyesini gecersiz kilmaktadir... Dolayisiyla maymundan insan olmaz, cunku hayvandir” seklinde buyurmustur (8). Bunun uzerine bilim insanlari Turk genclerinin yetismesinden en basta sorumlu olmasi gereken basbakanin bilimle bu denli ters dusmeye hakki olmadigi gerekcesi ile tepki gosterince (9) bir daha bu konuda konusmamis fakat bu sefer de Harun Yahya (basina gore Necmettin Erbakan ya da Adnan Oktar) takma adiyla birisi ortaya cikmistir. Harun Yahya ve “Bilim Arastirma” Vakfi 1998’den itibaren Hiristiyan koktendincilerle isbirligi icinde (10) evrime ve bilime karsi cok buyuk mali kaynaklarla desteklenen yogun bir kampanya yurutmeye baslamistir.
ABD’li Hiristiyan koktendinci yaratiliscilar ise Turkiye’deki evrim karsitlari ile isbirliklerinin Turk toplumunda Hiristiyanlik inancinin yayilmasinda yardimci olacagi inancindadirlar (11,12). Bu bilimdisi kampanya tarihte sIk sIk orneklerini gordugumuz “din elden gidiyor” sloganiyla ilerlemeye karsi cikan zihniyetin yeniden sergilenmesidir. Bu kampanyada ABD’deki koktendincilere paralel olarak McCarhty’ci bir yaklasimla “Darwinizm komunizmin, irkciligin ve boluculugun temelidir.” seklinde gercek disi savlar yeralmistir.
Butun bunlar ulkemizdeki laiklik karsiti guclerin derinden derine devleti ele gecirip iktidara gelmek icin yillardir oynadiklari sinsice oyunun bir parcasidir. Bu nedenle evrime karsi yurutulen kampanyada kaynagi bilinmeyen inanilmaz paralar harcanmaktadir.
Sayin Milli Egitim Bakani Metin Bostancioglu’nun bir soru onergesine “Evrim kurami curutulmemistir” seklindeki yaniti dogrudur ve son derece yerindedir. Eylul 2000’de gerceklestirilen 15. Ulusal Biyoloji Kongresi’nde de, yaratilis gorusunun biyoloji ders programindan cikarilmasi Milli Egitim Bakanligi’na onerilmistir. Yazimin basinda belirttigim gibi halkimizi ve genclerimizi evrim konusundaki bilimsel gelismelerin disinda tutmaya kimsenin hakki yoktur.
Kaynaklar
1. Creationism in schools: The decision in McLean versus the Arkansas Board of Education. 1982.
Science: 215:934-943
2. Gulen, Fethullah, Evrim Anaforu 1 ve 2. Nil yayinlari.
3. Kence, A., Evrim ve Yaratiliscilik. Cumhuriyet. 24 Nisan 1985
4. Kence, A., 1994. Biyoloji Egitiminde Evrim ve Yaratiliscilik. Turkiye Bilimler Akademisi Bilimsel
Toplanti Serileri 2:43-47.
5. Edis, T. 1994. Islamic creationism in Turkey. Creation/Evolution 14:1-12.
6. Guven, T., Koksal, F., Oncu, C., Erdogan, I., Acar, O., Demirci, S., Togral, A., Simsek, S., 1995.
Liseler icin Biyoloji 1. Devlet Kitaplari. Milli Egitim Basimevi.
7. Ayas, R.M., Tumer, G., 1994. Liseler icin Din Kulturu ve Ahlak Bilgisi 1. Devlet Kitaplari. Milli
Egitim Basimevi.
8. Darwin’in maymununa karsi hocanin kedisi. Hurriyet 14 Ocak 1997.
9. Bursali, O. 1997. Bilimi hice saymak. Haftanin Gundemi. CBT. 14 Haziran 1997.
10. Matsumura, M. 1998. “Creation Science”: A Successful Export? Reports of National Center for
Science Education, 18:3, p29.
11. Anonymus, 1998. ICR assists in Turkish creation movement. Acts and Facts 27:9, pl
12. Morris, J. 1998. Creationist evangelism in Turkey. Acts and Facts, 27:9.