Jolly Jocker
10-07-2012, 23:18
Cemil Çiçek, Mecliste cemevi talebine hiç de şaşırtıcı olmayan bir cevap verdi. Sözde laik, özde Sünni-Hanefi devletin klasik argümanını tekrarladı. Özetle dedi ki, Alevilik islamın bir ‘zenginliğidir’ (mezhep bile değil!) ve islam içidir; islamdaki ibadethane de camidir. Kuran’da bırakın camiyi, namaz bile geçmez oysa. Cami de tıpkı namaz gibi sonraki dönemin egemen Arap merkeziyetçiliğinin din mühendisliği sonucu kurumsallaştırılmıştır. Evet, herşey gibi dinin de bir evrimi vardır. İslam da yüzyıllar boyunca sünni egemenliği altında kurumsallaşarak bugünkü şeklini almıştır. Cemil Çiçek ve temsil ettiği zihniyet, dinde farklı yorumlar olabileceğini kabul edemez. Onlar, egemen gelenekten gelen kurumsallaşmış dinin savunucusudurlar.
Fakat bunu bu şekilde ortaya koymak hiçbir şeyi çözmeye yetmez. Alevilik islamın bir yorumu veya –Çiçek’in buyurduğu gibi- zenginliği falan değil, ayrı bir dindir. ‘’Allah’ımız, Peygamberimiz, Ali’miz bir’’ edebiyatı da hamasetten öteye gitmemektedir. Adem, Havva, Nuh, İbrahim ve Musa üç büyük semavi dinde de var ama bu ortak isimler ‘’bir’’ diye bu dinlerin birbirinden farklı dinler olduğunu reddediyor muyuz? Evet, Alevilikte de sünnilikte de bir Ali vardır ama ona atfedilen anlam çok farklıdır. Benzer biçimde hıristiyanlıkta da islamda da İsa vardır, üstelik kutsal bir şahsiyet olarak kabul edilir ama ‘’İsa’ları bir’’ diye bunlar farklı dinler olmaktan çıkmıyor. Çünkü ona atfedilen anlam çok başka. İsa bir peygamber midir, Tanrının enkarnasyonu mu? Buna verilecek cevap, iki farklı din doğurur. Benzer bir durum Ali için de söz konusudur. Ali sadece dördüncü halife ve ilk müminlerden biri midir? Yoksa Allah’ın yer yüzündeki sureti midir? Elçinin de üzerindeki Veliyullah mıdır? Buna verilecek cevap iki farklı din ortaya çıkarır. Zaten tarihte de gerek sünni din adamları gerekse Alevi büyükleri sünnilik ve Aleviliğin iki farklı din olduğu konusunda uzlaşma içindedirler. Tartışma, islam adını kimin alacağına ilişkindir. Alevi dede ve çelebileri demişlerdir ki islam biziz, sünnilik ise ayrı bir dindir; sünni din adamları ise demişlerdir ki Alevilik ‘sapkın bir fırkadır’, katli vaciptir.
Mesele, Alevilikte sünnilikteki gibi bir takım ibadetlerin olmamasından ibaret değildir. Alevilikteki Allah ile İslamdaki Allah birbirinden farklıdır. İslamda Allah kainatın dışında ve üstünde, ona aşkın bir varlıktır. Evreni yoktan yaratmıştır. İslam, diğer semavi dinler gibi teist bir dindir. Alevilikte ise Tanrı(Hakk daha doğrusu) ile tabiat ayrımı yoktur. Yoktan yaratma da yoktur. Südur vardır(emanation). Alevilik, panteist bir dindir. Alevilikte kişi, Hakk’a ulaşmak için kendi benliğini aşmak zorundadır. Benlik yanılsamasını aştığında ise herşeydeki Hakk’ı bulduğu kabul edilir(Fenafillah). Çünkü Alevilikteki Tanrı benliksiz, egosuz bir varlıktır. Rahim gibi herşeyi kucaklayıcıdır. Bir Anne gibidir. İslamda ise Allah evrene aşkın bir zeka olarak kabul edildiğinden, kulun benliği aşarak onunla bir olması diye bir şey söz konusu değildir. Bu görüş şirk kabul edilir. Kul ancak ibadette kusur etmeyip cennette hurilerle olabilir. İslamdaki Allah ise kendi benliği ve egosu olan, yani kişiliğe sahip zati bir Tanrıdır. Tüm semavi dinlerde bulunan cennet ve cehennem inancı da Alevilikte görülmez. Onun yerine devriye ve dondan dona girme inancı vardır. Bir de tabi kamil insan olup En el Hakk deme. Aleviliğin teolojisi ile islamın teolojisi birbirinden tümüyle farklıdır. Aslında Alevi inancı açıkça anlatılsa bu farklılık herkes için çok daha görünür olacak. Bugüne dek islam şemsiyesi altında durmak ne Alevilere yapılan zulmü önlemiştir ne de eşitlik getirmiştir.
Bugün dünyada yüz milyonlarca sünni ve şii var. Sayıları bir milyarı geçiyor. Kültürel yapıları ve eğitim seviyeleri malumunuz. Sizce islam adını bırakabilirler mi? O halde bu özveri Alevilerden beklenmelidir. Zaten inancı gereği isme ya da şekle değil öze odaklanan onlardır. İslam adında ısrar etmek, apayrı bir inanç olan Aleviliği sünniliğin bir kolu, hatta yorumu derekesine düşürmekte ve en temel hakların bile gasp edilmesine kapı açmaktadır. Seçim konuşmalarında Aleviliği yuhalatan, ‘’Alevilerin canı, malı ve ırzı helaldir’’ diye fetvalar veren Ebu Suud Efendi’ye övgüler düzen, Sivas’ta yakan yobazlara arka çıkan, ‘’Siz de islam içisiniz’’ deyip camiyi dayatan, yıllar yılı Diyanet ve zorunlu din dersleriyle asimile etmeye kalkan bazı dinciler bugün ısrarla Aleviliğin islam içi olduğunu iddia ediyorsa, bunu Alevileri sevdiklerinden ya da hakikaten onları islam olarak gördüklerinden değil, asimile edebilmek için yaptıkları bilinmelidir. Aleviler bu tuzağa düşmemelidir. İsme takılmanın gereği yok. Aleviliğin sünnilikten farklı olduğu açıktır. Bunlar aynı din değildir. Zaten Alevilikte, bu inancın tüm dinlerin özü olduğuna inanılır. Denir ki, ‘’Dinler kabuktur, Alevilik özdür; kabuklar çeşitlidir ama öz tekdir; Alevilik serçeşmedir; biz kabuğa değil öze bakarız.’’ Alevilik, kendi yapısı gereği, islamla sınırlanamaz.
Aleviliğin, kökü üç semavi dinden çok daha eskiye giden kadim bir gizem inanışı olduğu yeterince görünürlük kazandı. İslamdan çok daha eski olan gnostisizmi, pisagorculuğu, neo-platonizmi inceleyin Alevilikle büyük benzerlik göreceksiniz. Devriye ve dondan dona giriş inancı, ‘’Ben Hakkım’’ felsefesi, cinsiyet eşitlikçi tutum, öğretisini talip-mürşit ilişkisi içinde yavaş yavaş aktarma, adayın kendi kapasitesince öğrenebilmesi, eşitlikçilik ve dayanışmacı kültür, karma ve müzikli ibadet v.b. konularda birebir uyum söz konusudur. Alevilik sadece islamın değil semavi dinlerin dışındadır. Özellikle gnostisizme, gnostisizm kolları içerisinde de pavlikanizme dikkat etmek yerinde olur. Benzerlik müthiştir. Budizmin de incelenmesini salık verebiliriz; aynı Yol ama farklı sürek olduğu kolayca görülebilir. Aleviliğin ayrı bir din olduğunun altını çizmeden Alevi sorununu çözebilmenin mümkün olmayacağı yüz yıllara dayanan tecrübeler sonucunda yeterince açık görülmüştür. Aleviliğin ayrı bir din olduğunun herkesce görülmesini sağlamak ise bu inancı anlatmakla mümkündür. Cemil Çiçek’e, Diyanet’e ve tüm müslümanlara sorulmalı: ''Namazsız, hacsız, orucsuz, şeriatsız, cennetsiz ve cehennemsiz, onun yerine devriye inançlı, En el Hakk diyen, Tanrı-tabiat ayrımını reddeden, Tanrı’ya bir efendigibi değil de dost ya da sevgili gibi yaklaşan bir islam olabilir mi? Ali kimdir? Müslümanlar Ali’nin vechullah olduğunu kabul etmekte midirler?''*
AKP, Aleviliği asimile etmek için, ondan nefret ettiği halde islam içi olduğunu iddia ediyor. Ama Alevilik de islam içi ise o zaman birbiriyle alakası olmayan iki islam var demektir ve bu herşeyi çok daha fazla karıştırır. Yani mesele, ‘’Bu inanç, tarihsel süreç içinde islamda ortaya çıkmış bir zenginlikten ibarettir’’ denerek geçiştirilebilecek bir mesele değildir. Tabi Aleviliğin ayrı bir din olmasını kabul etmek demek, ülkede milyonluk bir azınlığın varolduğunu ve onların da haklarının tanınması gereğini kabul etmek demektir. Devletin, tek tipçi anlayışı gereği, azınlıkları potansiyel tehlike olarak göregeldiğini ve hiç de iyi davranmadığını hesaba katarsak, AKP 'Alevi karşıtlığı' konusunda yalnız değildir. Sadece gericilikle değil milliyetçilikle de hesaplaşmamız, mümkünse geçmişte bu topraklarda yaşayan ama yok edilen azınlıkların da hesabını sorarak bunu yapmamız gerekiyor. Farklılıkların barış içindeki biraradalığını sağlayabilmek için evvela farklılıkların inkarına son vermek gerekiyor. Aleviliğin ayrı bir din olduğunun kabulü, Alevi sorununun çözümünde hayati önem taşıyor.
----------------------
*Ali’nin kimliği konusu ayrı bir konudur. Ben, Alevilikteki Ali’nin Muhammed peygamberin damadı olan Ali değil, Aleviliğin kendine has Tanrısına hitaben kullanılan bir sözcük olduğunu düşünüyorum. Bu görüşümü pek çok Alevi büyüğünün nefesiyle destekleyebilirim. Ali, sözcük anlamı olarak ‘’Yüce, Büyük, Ulu’’ anlamında bir sıfattır ve Alevilikteki temel kullanımının da bu anlamda olduğu kanaatindeyim.
Fakat bunu bu şekilde ortaya koymak hiçbir şeyi çözmeye yetmez. Alevilik islamın bir yorumu veya –Çiçek’in buyurduğu gibi- zenginliği falan değil, ayrı bir dindir. ‘’Allah’ımız, Peygamberimiz, Ali’miz bir’’ edebiyatı da hamasetten öteye gitmemektedir. Adem, Havva, Nuh, İbrahim ve Musa üç büyük semavi dinde de var ama bu ortak isimler ‘’bir’’ diye bu dinlerin birbirinden farklı dinler olduğunu reddediyor muyuz? Evet, Alevilikte de sünnilikte de bir Ali vardır ama ona atfedilen anlam çok farklıdır. Benzer biçimde hıristiyanlıkta da islamda da İsa vardır, üstelik kutsal bir şahsiyet olarak kabul edilir ama ‘’İsa’ları bir’’ diye bunlar farklı dinler olmaktan çıkmıyor. Çünkü ona atfedilen anlam çok başka. İsa bir peygamber midir, Tanrının enkarnasyonu mu? Buna verilecek cevap, iki farklı din doğurur. Benzer bir durum Ali için de söz konusudur. Ali sadece dördüncü halife ve ilk müminlerden biri midir? Yoksa Allah’ın yer yüzündeki sureti midir? Elçinin de üzerindeki Veliyullah mıdır? Buna verilecek cevap iki farklı din ortaya çıkarır. Zaten tarihte de gerek sünni din adamları gerekse Alevi büyükleri sünnilik ve Aleviliğin iki farklı din olduğu konusunda uzlaşma içindedirler. Tartışma, islam adını kimin alacağına ilişkindir. Alevi dede ve çelebileri demişlerdir ki islam biziz, sünnilik ise ayrı bir dindir; sünni din adamları ise demişlerdir ki Alevilik ‘sapkın bir fırkadır’, katli vaciptir.
Mesele, Alevilikte sünnilikteki gibi bir takım ibadetlerin olmamasından ibaret değildir. Alevilikteki Allah ile İslamdaki Allah birbirinden farklıdır. İslamda Allah kainatın dışında ve üstünde, ona aşkın bir varlıktır. Evreni yoktan yaratmıştır. İslam, diğer semavi dinler gibi teist bir dindir. Alevilikte ise Tanrı(Hakk daha doğrusu) ile tabiat ayrımı yoktur. Yoktan yaratma da yoktur. Südur vardır(emanation). Alevilik, panteist bir dindir. Alevilikte kişi, Hakk’a ulaşmak için kendi benliğini aşmak zorundadır. Benlik yanılsamasını aştığında ise herşeydeki Hakk’ı bulduğu kabul edilir(Fenafillah). Çünkü Alevilikteki Tanrı benliksiz, egosuz bir varlıktır. Rahim gibi herşeyi kucaklayıcıdır. Bir Anne gibidir. İslamda ise Allah evrene aşkın bir zeka olarak kabul edildiğinden, kulun benliği aşarak onunla bir olması diye bir şey söz konusu değildir. Bu görüş şirk kabul edilir. Kul ancak ibadette kusur etmeyip cennette hurilerle olabilir. İslamdaki Allah ise kendi benliği ve egosu olan, yani kişiliğe sahip zati bir Tanrıdır. Tüm semavi dinlerde bulunan cennet ve cehennem inancı da Alevilikte görülmez. Onun yerine devriye ve dondan dona girme inancı vardır. Bir de tabi kamil insan olup En el Hakk deme. Aleviliğin teolojisi ile islamın teolojisi birbirinden tümüyle farklıdır. Aslında Alevi inancı açıkça anlatılsa bu farklılık herkes için çok daha görünür olacak. Bugüne dek islam şemsiyesi altında durmak ne Alevilere yapılan zulmü önlemiştir ne de eşitlik getirmiştir.
Bugün dünyada yüz milyonlarca sünni ve şii var. Sayıları bir milyarı geçiyor. Kültürel yapıları ve eğitim seviyeleri malumunuz. Sizce islam adını bırakabilirler mi? O halde bu özveri Alevilerden beklenmelidir. Zaten inancı gereği isme ya da şekle değil öze odaklanan onlardır. İslam adında ısrar etmek, apayrı bir inanç olan Aleviliği sünniliğin bir kolu, hatta yorumu derekesine düşürmekte ve en temel hakların bile gasp edilmesine kapı açmaktadır. Seçim konuşmalarında Aleviliği yuhalatan, ‘’Alevilerin canı, malı ve ırzı helaldir’’ diye fetvalar veren Ebu Suud Efendi’ye övgüler düzen, Sivas’ta yakan yobazlara arka çıkan, ‘’Siz de islam içisiniz’’ deyip camiyi dayatan, yıllar yılı Diyanet ve zorunlu din dersleriyle asimile etmeye kalkan bazı dinciler bugün ısrarla Aleviliğin islam içi olduğunu iddia ediyorsa, bunu Alevileri sevdiklerinden ya da hakikaten onları islam olarak gördüklerinden değil, asimile edebilmek için yaptıkları bilinmelidir. Aleviler bu tuzağa düşmemelidir. İsme takılmanın gereği yok. Aleviliğin sünnilikten farklı olduğu açıktır. Bunlar aynı din değildir. Zaten Alevilikte, bu inancın tüm dinlerin özü olduğuna inanılır. Denir ki, ‘’Dinler kabuktur, Alevilik özdür; kabuklar çeşitlidir ama öz tekdir; Alevilik serçeşmedir; biz kabuğa değil öze bakarız.’’ Alevilik, kendi yapısı gereği, islamla sınırlanamaz.
Aleviliğin, kökü üç semavi dinden çok daha eskiye giden kadim bir gizem inanışı olduğu yeterince görünürlük kazandı. İslamdan çok daha eski olan gnostisizmi, pisagorculuğu, neo-platonizmi inceleyin Alevilikle büyük benzerlik göreceksiniz. Devriye ve dondan dona giriş inancı, ‘’Ben Hakkım’’ felsefesi, cinsiyet eşitlikçi tutum, öğretisini talip-mürşit ilişkisi içinde yavaş yavaş aktarma, adayın kendi kapasitesince öğrenebilmesi, eşitlikçilik ve dayanışmacı kültür, karma ve müzikli ibadet v.b. konularda birebir uyum söz konusudur. Alevilik sadece islamın değil semavi dinlerin dışındadır. Özellikle gnostisizme, gnostisizm kolları içerisinde de pavlikanizme dikkat etmek yerinde olur. Benzerlik müthiştir. Budizmin de incelenmesini salık verebiliriz; aynı Yol ama farklı sürek olduğu kolayca görülebilir. Aleviliğin ayrı bir din olduğunun altını çizmeden Alevi sorununu çözebilmenin mümkün olmayacağı yüz yıllara dayanan tecrübeler sonucunda yeterince açık görülmüştür. Aleviliğin ayrı bir din olduğunun herkesce görülmesini sağlamak ise bu inancı anlatmakla mümkündür. Cemil Çiçek’e, Diyanet’e ve tüm müslümanlara sorulmalı: ''Namazsız, hacsız, orucsuz, şeriatsız, cennetsiz ve cehennemsiz, onun yerine devriye inançlı, En el Hakk diyen, Tanrı-tabiat ayrımını reddeden, Tanrı’ya bir efendigibi değil de dost ya da sevgili gibi yaklaşan bir islam olabilir mi? Ali kimdir? Müslümanlar Ali’nin vechullah olduğunu kabul etmekte midirler?''*
AKP, Aleviliği asimile etmek için, ondan nefret ettiği halde islam içi olduğunu iddia ediyor. Ama Alevilik de islam içi ise o zaman birbiriyle alakası olmayan iki islam var demektir ve bu herşeyi çok daha fazla karıştırır. Yani mesele, ‘’Bu inanç, tarihsel süreç içinde islamda ortaya çıkmış bir zenginlikten ibarettir’’ denerek geçiştirilebilecek bir mesele değildir. Tabi Aleviliğin ayrı bir din olmasını kabul etmek demek, ülkede milyonluk bir azınlığın varolduğunu ve onların da haklarının tanınması gereğini kabul etmek demektir. Devletin, tek tipçi anlayışı gereği, azınlıkları potansiyel tehlike olarak göregeldiğini ve hiç de iyi davranmadığını hesaba katarsak, AKP 'Alevi karşıtlığı' konusunda yalnız değildir. Sadece gericilikle değil milliyetçilikle de hesaplaşmamız, mümkünse geçmişte bu topraklarda yaşayan ama yok edilen azınlıkların da hesabını sorarak bunu yapmamız gerekiyor. Farklılıkların barış içindeki biraradalığını sağlayabilmek için evvela farklılıkların inkarına son vermek gerekiyor. Aleviliğin ayrı bir din olduğunun kabulü, Alevi sorununun çözümünde hayati önem taşıyor.
----------------------
*Ali’nin kimliği konusu ayrı bir konudur. Ben, Alevilikteki Ali’nin Muhammed peygamberin damadı olan Ali değil, Aleviliğin kendine has Tanrısına hitaben kullanılan bir sözcük olduğunu düşünüyorum. Bu görüşümü pek çok Alevi büyüğünün nefesiyle destekleyebilirim. Ali, sözcük anlamı olarak ‘’Yüce, Büyük, Ulu’’ anlamında bir sıfattır ve Alevilikteki temel kullanımının da bu anlamda olduğu kanaatindeyim.