PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Hayvanlarda Zeka


istatistik
04-11-2012, 21:05
Yaratılışçı inanışa göre, “İnsan”, her bakımdan, yaratılmış olan en mükemmel canlıdır. Öylesine mükemmeldir ki, melekler bile onun önünde secde etmek zorunda bırakılmışlardır(Bkz: Bakara 34). İlk bakışta egolarımı tatmin eden ve beni, kendimi “önemli” bir şey gibi hissettiren bu ifade, etrafıma biraz bakındığımda kendiliğinden çökmüştü. Çünkü, dünyanın birbirinden farklı ortamlarında, benden daha iyi yaşam sürebilen canlılar vardı. Kuşlar benden daha iyi uçabiliyor, balıklar suda gayet rahat hareket edebiliyor, penguen kutuplarda donmadan dolanabiliyordu. Bu işte bir terslik var gibiydi. Hemen bizim köyün imamına koştum ve durumdan haberdar etme isteği duydum. İlk başta ne demek istediğimi anlamadı. Ayetin Türkçesini bilmiyormuş. Açıkladım. Babacan bir gülümseme ile dedi ki: “İnsanın mükemmelliği kendi tasarımındadır. Baksana her şeyin yerli yerinde. İnsan en ince ayrıntısına kadar en uygun şekilde tasarlanmıştır” dedi. Mantıklı geldi ve tekrar mükemmel olduğum için sevindim. Ama sonra şeytan mı dürttü ne olduysa tekrar düşünmeye başladım. İmam da anladı bir terslik olduğunu ve sor bakalım dedi. Körelmiş organlardan, mantıksız vücut parçalarına, bel fıtığından göz bozukluğuna kadar aklımda ne varsa sıraladım. Anlamadı. Açıkladım yine anlamadı. “Allah bize zeka vermiş, hani hangi hayvanda bunun gibi bir zeka var” dedi. Baktım etrafıma, ilerde bir inek otluyor. Seslendim, bakmadı bile. Bu kez oldu galiba deyip eve doğru yola koyuldum ama şeytan boş durmuyordu, verdi gazı alttan altta eşşoğlueşşek. Düşündüm, “Hayvanlarda Zekâ Var mıdır?”



İNSANLARDA ZEKÂ

İnsanların öğrenme, irdeleme ve problem çözme yeteneği bulunmakta. Bunun yanında, etrafımızda olup biten olayların ya da etrafımızda bulunan kişilerin duygularının ayırtına varabiliyor, buna uygun şekilde hareket edebiliyoruz. Düşünüp, ileriye dönük planlar yapabiliyor, bu planlarda kullanmak üzere çevremizden faydalanabiliyor, gerekirse alet yapabiliyoruz. Tüm bunların birleşiminden ulaştığımız sonuç ise, biz insanların düşünebilen zeki varlıklar olduğumuzdur. Peki ama bu saydıklarımızı yapabilen sadece bizler miyiz? Doğada daha başka canlılar da zekaya sahip midir?



EN İYİ ÖRNEK ŞEMPANZELER

Yeryüzündeki en yakın akrabalarımız olan şempanzeler (öyle ki genomlarımızın %98’i aynıdır) bu konuda bize en çok benzeyen canlılardır. Alet yapıp bu aletleri kullanabilirler, organize bir şekilde avlanıp yiyecek bulabilirler. Bulundukları bölgeyi gözlemleyip buna uygun şekilde davranışlar sergileyebilirler. Bunun yanında, oluşturdukları sosyal grup içinde birbirleriyle empati kurabilirler, yarımlaşabilirler. Hatta yapılan bir test göstermiştir ki, şempanzeler, sayısal hafıza konusunda insanlardan daha başarılıdırlar.

http://img696.imageshack.us/img696/3773/saylar.jpg

Ancak, asıl şaşırtıcı verilere İsveç’in Furuvik Hayvanat Bahçesinde yaşayan Santino isimli 33 yaşındaki şempanzenin gözlemlenmesi sonucunda ulaşılmıştır. Lund Üniversitesinden Mathias Osvath’ın çalışmasına göre, Furivik hayvanat bahçesinin baskın erkek şempanzesi Santino, önceden toplamış olduğu taşları, hayvanat bahçesine gelen ziyaretçilere atmak için plan yapıyordu.



Bir sabah şempanze kafesi temizlenirken, kafesin ortasında bulunan adada, gizlenmiş ve her birinde 3 ile 8 arasında değişen sayıda taş bulunan yığınlar bulundu. Taşlar adanın, ziyaretçilere bakan kısmında bulunuyordu. İlerleyen günlerde şempanzelerin bakıcısı, kendisini şempanzeler tarafından görülmeyecek bir yere gizleyerek kafesi gözlemlemeye başladı. Takip eden 5 gün boyunca, her sabah hayvanat bahçesi ziyarete açılmadan önce Santino, adanın etrafındaki sudan taşlar toplayıp, bunları adanın ziyaretçilerden tarafındaki kıyısındaki önceden belirlediği yerlere gizliyordu. Bu taşlar, daha sonradan bu 5 gün boyunca, ziyaretçilere atılan cephaneler olarak kullanılmıştı.

http://img9.imageshack.us/img9/3196/empanzee.jpg

İlerleyen zamanlarda, Santino, sudan taşlar toplamak yerine beton parçaları kullanmaya başlamıştı. Adanın ortasında bulunan ve barındırdığı mikro çatlaklara su gitmesi ve burada donması sonucunda bütünlüğünü kaybeden beton zemini gözlemleyen şempanze, çatlamalar sonucunda betonda oluşan boşlukların, vurunca çıkardığı ses sayesinde uygun bölgeleri tespit edebiliyordu. Daha sonra, bu bölümleri daha sağlam taşlarla kırıp, yerlerinden çıkarıyordu. Hatta kimi zaman, zeminden kopardığı büyük parçaları, daha küçük parçalar haline de getiriyordu.

http://img141.imageshack.us/img141/8193/talar.jpg


Şempanze, hazırlıklarını hayvanat bahçesi açılmadan önce yapıyordu. Bu davranışı ise sadece hayvanat bahçesinin açık olduğu dönemlerde sergilemekteydi ki yıl içinde dışarıda kaldıkları sürenin yarısında hayvanat bahçesi ziyarete kapalıydı. Bunun yanında, adanın, taşların gizlendiği bölüm olan adanın ziyaretçilere bakan bölümü, adanın sadece %25’ini oluşturuyordu[1].

http://img221.imageshack.us/img221/5086/elma.jpg


YUNUSLAR OLDUKÇA YARATICILAR

Avustralya’daki bir yunusun, deniz tabanında yiyecek ararken, bir sünger ile burnunu koruduğu gözlendi. Araştırmacılar, bu davranışın, anne yunustan kızına geçtiğini de gözlemlediler. Araştırmacılara göre bu, yunusların zekaya sahip olduklarının işaretlerinden sadece bir tanesi.



FİLLER ATRAFINDA OLUP BİTENLERİN FARKINDA

Beyin büyüklüklerine bakıldığında, fillerin dünya hakkında bir takım fikirleri olduğunu düşünmeye neden oluyor. Gözlemlere göre aile bireylerini teselli etme, ihtiyaç duyulduğunda birbirlerine yardım etme ve ayaklarında hissettikleri titreşimler sayesinde birbirleri ile iletişim kurabilme gibi davranışlar sergilemektedirler. Bir araştırmaya göre de “Happy(Mutlu)” adındaki dişi Asya Fili, aynadaki kendi görüntüsünü hatırlayabilmekte. Bu davranış daha önce sadece insanlarda, büyük maymunlarda ve yunuslarda gözlemlenmişti.



KURNAZ KARGALAR

Kargalar, yemeğe ulaşmak için oldukça kurnaz olabiliyorlar. Hatta bu kurnazlıklarının, alet kullanımına kadar vardığı gözlemlenmiştir. Bir araştırmada, Betty adındaki bir karga, cam bir tüpte bulunan besine ulaşmak için, ucu kanca şeklinde olan bir teli kullanış ve bu şekilde tüpteki besin maddesini çıkarmayı başarmıştır. Aslında kuşlar, alet yapabilme yeteneği ile doğarlar, ancak bunu kullanmak için gereken kurnazlığı kendilerinden büyük olan yakınlarını izleyerek geliştirirler.



Örnekleri diğer pek çok hayvan türü için de çoğaltabilmek mümkün. Ancak, sadece burada paylaştığım birkaç örnek bile, insan merkezli yaratılışçı düşüncenin topluma dayattığı “Hayvanların Zekası Yoktur” iddiasını çürütmeye yeterlidir.

Kaynaklar:

1. Mathias Osvath, Spontaneous planning for future stone throwing by a male chimpanzee, Current Biology Vol 19 No 5.

2. Decaptive Chimp Hides Ammo, Blast Unsuspecting Zoo Visitors. (http://www.livescience.com/20388-stone-throwing-chimpanzee-deception.html)

3. Ten Smartest Animals (http://www.msnbc.msn.com/id/24628983/ns/technology_and_science-science/t/smartest-animals/)

Jingo
04-11-2012, 21:50
Emeğiniz için teşekkürler.

Sadece insanlarda "zeka" olduğunu zannedenlerin bilgisizliği bir kez daha ortaya konmuş oldu.

Neva
04-11-2012, 23:47
Bak sen su sevimli sıpanın yaptigina istatistik :) , nasil da plan yapiyor aslanlar gibi, hayvanat bahcesi acilmadan once..

"önceden toplamış olduğu taşları, hayvanat bahçesine gelen ziyaretçilere atmak için plan yapıyordu."

Ustelik ziyaretcilere tas atmasi da ilginc!

Hani kimileri maymuna findik fistik atarlar, Santino'da oyle atilmaz boyle atilir hemserim diyor nevi!

Kimin, kimi oynattigi, zeka bakimindan belirsiz.:)

istatistik
05-11-2012, 00:01
Elma ile ilgileniyormuş gibi yapıp birden taş atmaya başlaması da oldukça kurnazlık barındıran bir düşünce :D

istatistik
07-12-2012, 12:15
http://www.youtube.com/watch?v=rO2TR_8jXPc

mhmd
07-12-2012, 12:24
Kuş beyinli!!!

http://www.youtube.com/watch?v=aru5LwhT5t4

thenedos
07-12-2012, 12:42
Üniversite 2. sınıftayken 'Bireysel ayrılıklar' diye bir dersimiz vardı. Hocamız Rutkay Aziz'in ses tonuna sahip değişik karizmatik bir tipti. İlk dersimizde bize insanı hayvandan ayıran farkın ne olduğunu sormuştu. Tabii hepimiz zekasıdır düşünmesidir falan türünde cevaplar vermiştik. Hoca hepsine hayır başka fikri olan diye sormuştu sonra bir arkadaş 'ama hocam kesinlikle zekasıdır çünkü' demeye kalmadan Hoca, 'boktur ...zekasıymış sen kendini su samurundan yada tarla faresinden daha mı zeki sanıyorsun' dedi.. Hepimiz şok zira hoca şimdiye kadar hiç duymadığımız bir tarzda konuşmuştu. Daha sonra yukarda örneklerini verdiğiniz türden anlatımlarla hayvanlarda zeka olduğunu ve bunun insandan ayıran önemli bir özellik olmadığını anlatmıştı

ALKA
07-12-2012, 13:10
Üniversite 2. sınıftayken 'Bireysel ayrılıklar' diye bir dersimiz vardı. Hocamız Rutkay Aziz'in ses tonuna sahip değişik karizmatik bir tipti. İlk dersimizde bize insanı hayvandan ayıran farkın ne olduğunu sormuştu. Tabii hepimiz zekasıdır düşünmesidir falan türünde cevaplar vermiştik. Hoca hepsine hayır başka fikri olan diye sormuştu sonra bir arkadaş 'ama hocam kesinlikle zekasıdır çünkü' demeye kalmadan Hoca, 'boktur ...zekasıymış sen kendini su samurundan yada tarla faresinden daha mı zeki sanıyorsun' dedi.. Hepimiz şok zira hoca şimdiye kadar hiç duymadığımız bir tarzda konuşmuştu. Daha sonra yukarda örneklerini verdiğiniz türden anlatımlarla hayvanlarda zeka olduğunu ve bunun insandan ayıran önemli bir özellik olmadığını anlatmıştı
O dersin devamını dinlemeyi çok isterdim. Böyle bir hocaya sahip olduğunuz için gerçekten çok şanslısınız. "Kendini su samurundan yada tarla faresinden daha mı zeki sanıyorsun?" diyerek gerçekten taşı gediğine koymuş :)

Lynx
11-12-2012, 16:44
O soru bana sorulmusdur olsaydi ben GEN lerimiz derdim :P

thenedos
11-12-2012, 20:17
O soru bana sorulmusdur olsaydi ben GEN lerimiz derdim :P

Doğru cevap: dili ve kültürü :)

Cumayagittimgelicem
11-12-2012, 20:40
Doğru cevap: dili ve kültürü :)

Neden ama onlarında dilleri var, hatta yardımlaşma veya intihar kültürü olanlar bile var :(

din kültürü ve ahlak bilgisi dersi yok onlarda, en büyük fark o bence.

thenedos
11-12-2012, 21:28
Neden ama onlarında dilleri var, hatta yardımlaşma veya intihar kültürü olanlar bile var :(

din kültürü ve ahlak bilgisi dersi yok onlarda, en büyük fark o bence.

Hayvanların da insanlarında birbirleriyle iletişimi var. Hayvanlar bunu sesler ve beden hareketlerinin yardımıyla gerçekleştiriler. İnsanlar arasındaki iletişimi sağlayan dil kendine özgü kurallar sistemi olan sesli yada yazılı simgelerden oluşur. Kültürse bir toplumun tarihsel süreç içerisinde kuşaktan kuşağa aktarılan madi-manevi özelliklerin bütünüdür.Hayvanlar da insanların dillerini anlamayı yada taklit etmeyi bir noktaya kadar öğrenebilirler.Örneğin köpeklerin insan komutlarına uygun hareket etmesi yada papağanların insan dilini taklit etmesi. Ama hiç bir papağanın askerlik anılarını anllatığını görmezsiniz :) Fırlatılan bir tahta parçasını sahibine geri getirmeyi öğrenen bir köpek bunu kendi yavrusuna öğretmez.

Cumayagittimgelicem
11-12-2012, 21:32
Hayvanların da insanlarında birbirleriyle iletişimi var. Hayvanlar bunu sesler ve beden hareketlerinin yardımıyla gerçekleştiriler. İnsanlar arasındaki iletişimi sağlayan dil kendine özgü kurallar sistemi olan sesli yada yazılı simgelerden oluşur. Kültürse bir toplumun tarihsel süreç içerisinde kuşaktan kuşağa aktarılan madi-manevi özelliklerin bütünüdür.Hayvanlar da insanların dillerini anlamayı yada taklit etmeyi bir noktaya kadar öğrenebilirler.Örneğin köpeklerin insan komutlarına uygun hareket etmesi yada papağanların insan dilini taklit etmesi. Ama hiç bir papağanın askerlik anılarını anllatığını görmezsiniz :) Fırlatılan bir tahta parçasını sahibine geri getirmeyi öğrenen bir köpek bunu kendi yavrusuna öğretmez.

Hocanıza keşke, işte bunlar hep gelişmiş beynin ürünü, yoksa nasıl olacaktı deseydiniz :) Yani belli açılardan daha gelişgin bir zekanın ürünü saydıkları. Zeka cevabını veren arkadaşlar doğru söylemiş oluyor bi yerde, olmuyor mu? :)

thenedos
11-12-2012, 22:16
Hocanıza keşke, işte bunlar hep gelişmiş beynin ürünü, yoksa nasıl olacaktı deseydiniz :) Yani belli açılardan daha gelişgin bir zekanın ürünü saydıkları. Zeka cevabını veren arkadaşlar doğru söylemiş oluyor bi yerde, olmuyor mu? :)

O zaman söylediklerinizden şöyle bir anlam çıkar hayvanlarla insanlar arasındaki fark: hayvanlarda zeka var insanlarda daha gelişgin zeka var

Hocamızın söylediği: insanlarda zeka var hayvanlar da zeka var insanlarda dil ve kültür var hayvanlarda yok :)

Ayrca bir arkadaşımız zaten hocamıza itiraz etmişti zaten. bi daha kimse itiraz etmeye cesaret edemedi :)

Cumayagittimgelicem
11-12-2012, 22:27
O zaman söylediklerinizden şöyle bir anlam çıkar hayvanlarla insanlar arasındaki fark: hayvanlarda zeka var insanlarda daha gelişgin zeka var

Hocamızın söylediği: insanlarda zeka var hayvanlar da zeka var insanlarda dil ve kültür var hayvanlarda yok :)

Ayrca bir arkadaşımız zaten hocamıza itiraz etmişti zaten. bi daha kimse itiraz etmeye cesaret edemedi :)

Tabi doğrudur karşı çıkartmaz bazı hocalar haksızda olsalar, hatta karizmalarının katiyen çizilmemesi çok önemlidir :)

Neva
18-12-2012, 01:15
Elma ile ilgileniyormuş gibi yapıp birden taş atmaya başlaması da oldukça kurnazlık barındıran bir düşünce :D

Hipnozcu(!) bu , elma'ya yonlendirip, ardindan tas atmaya basliyor.:D:D