Kaybolan dillerin 18 tanesi Türkiye'de

[evrensel-insan]

Dilin ismi: Zazaca
Diğer isimleri: Zâzâ Lisânı, Dımılki, Zazaki, Kırmancki, Kırdki, Sobé, Zonê Ma
Durumu: Kırılgan
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: 1998 Paul tahminlerine göre 2 milyon
Bölgeler: Tunceli, Erzincan, Elazığ, Bingöl, Erzurum’un Hınıs ilçesi, Sivas’ın doğusu Muş’un Varto ilçesi, Kayseri’nin Sarız ilçesi, Diyarbakır’ın kuzey ve batı kesimleri, Şanlıurfa’nın Siverek ilçesi ve komşu ilçelerde bazı küçük alanlar; Avrupa’da bu dili konuşan çok sayıda göçmen var.
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Batı Ermenicesi
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Farklı kaynaklardan elde edilen tahminlere göre 50 bin
Bölgeler: İstanbul, Hatay’ın Samandağ ilesinin Vakıflı köyü
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Ubıhça
Durumu: Yok oldu
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Son konuşan kişi olan Tevfik Esenç 1992 yılında hayatını kaybetti
Bölgeler: 1864’ten bu yana göçmen topluluklar; Esenç Manyas’ın Hacı Osman köyünde yaşıyordu
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Turoyo
Durumu: Ağır tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Poizat ve Sibille’in verileri üzerinden 2008 tahmini 50 bin
Bölgeler: Geleneksel olarak Mardin’in Midyat ilçesi civarında konuşuluyor; konuşanların çoğu İsveç ve Almanya’ya göçmüş durumda
Konuşulduğu ülkeler: Suriye, Türkiye

Dilin ismi: Suret
Diğer isimleri: Asuri Yeni Aramice, Keldani Yeni Aramice, Süryanice, Yeni Süryanice
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Poizat ve Sibille’in verileri üzerinden 2008 tahmini 240 bin
Bölgeler: Irak Kürdistan’ı, Batı İran Azerbaycan’ı ve Kürdistan’ı, Suriye’nin Türkiye sınırı yakınları; Türkiye’de konuşan yok; konuşanların çoğunluğu Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika ve Avustralya’da diasporada yaşıyor
Konuşulduğu ülkeler: Ermenistan, Irak, İran, Suriye, Türkiye

Dilin ismi: Romanca
Diğer isimleri: Çingenece, Romani, Romca, Çingene dili
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Matras 2002 tahminlerine göre 3 milyon 500 bin
Bölgeler: Birçok Avrupa ülkesi özellikle Doğu-Orta ve Doğu Avrupa, Balkanlar
Konuşulduğu ülkeler: Arnavutluk, Avusturya, Belarus, Birleşik Krallık, Bosna Hersek, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Hırvatistan, Hollanda, İsviçre, İtalya, Karadağ, Letonya, Litvanya, Makedonya, Polonya, Romanya, Rusya, Sırbistan, Slovakya, Slovenya, Türkiye, Ukrayna

Dilin ismi: Pontus lehçesi
Diğer isimleri: Pontusça, Pontus Rumcası
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: 300 bin (Genel olarak bu rakam veriliyor)
Bölgeler: Türkiye’de ve Gürcistan’da Karadeniz kıyıları, Of ve Sürmene’de halen konuşanlar var ancak çoğunluğu Yunanistan’a göçtü; Rusya’nın güneyi ve Kafkasya’da da göçmüş bazı gruplar yaşıyor
Konuşulduğu ülkeler: Ermenistan, Gürcistan, Rusya, Türkiye, Ukrayna, Yunanistan

Dilin ismi: Mlahsô
Diğer isimleri: Batı Süryanicesi
Durumu: Yok oldu
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Kısa bir süre önce tükendi (Konuşan son kişi İbrahim Hanna 1998’de hayatını kaybetti)
Bölgeler: Diyarbakır’ın Lice ilçesi yakınlarında iki köy; tüm sakinler Suriye’ye göçtü
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Lazca
Diğer isimleri: Lazuri
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: 2001 tahminlerine göre 130 bin (Şişirilmiş bir rakam olabileceği belirtiliyor)
Bölgeler: Rize’nin Pazar, Ardeşen, Çamlıhemşin ve Fındıklı ilçeleri ile Artvin’in Arhavi, Hopa, Borçka ve Sarp ilçeleri, Sarp’ın bir kısmı Gürcistan tarafında Acar Cumhuriyeti’nin bir parçası, Sakarya, Kocaeli ve Bolu’da aynı zamanda 1877-78 Savaşı sırasında mülteciler tarafından kurulan Laz köyleri var.
Konuşulduğu ülkeler: Gürcistan, Türkiye

Dilin ismi: Kabardeyce
Diğer isimleri: Kabarca, Kabartayca, Doğu Çerkesçe
Durumu: Kırılgan
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Farklı kaynakların ortalaması 650 bin
Bölgeler: Rusya Federasyonu’nda Kabard-Balkar Cumhuriyeti ve Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti, Türkiye ve Ortadoğu’da diaspora toplulukları
Konuşulduğu ülkeler: Rusya, Türkiye

Dilin ismi: Ladino
Diğer isimleri: Judezmo, Yahudi İspanyolcası, Sefaradca, Haketia (Fas’ta kullanılan ismi)
Durumu: Ağır tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: 400 bin
Bölgeler: Geleneksel olarak Yunanistan ve Türkiye, özellikle de Makedonya ve Trakya’daki tarihi yerler, Balkanlar, Kuzey Afrika’da Fas, Ceuta, Melilla, Cezayir; Türkiye’deki 10 bin civarında kişinin çoğunluğu İstanbul’un Balat ve Hasköy semtlerinde yaşıyor, Yunanistan ve Balkanlarda yaşayanların sayısı Holokost’tan sonra çok azaldı, Kuzey Afrika’da dil ortadan kayboldu.
Konuşulduğu ülkeler: Arnavutluk, Bosna Hersek, Bulgaristan, Cezayir, Fas, Hırvatistan, Makedonya, Romanya, Sırbistan, Türkiye, Yunanistan

Devami var....

[evrensel-insan]

Dilin ismi: Hemşince
Diğer isimleri: Homşetsi
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Elde veri yok
Bölgeler: Türkiye’nin kuzeydoğusu, önceleri Orta Asya’dan Gürcistan’a sınır dışı edilenler (Batı Ermenicesinin bir diyalekti olduğundan SIL International tarafından ayrı bir madde olarak değerlendirilmiyor)
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Hertevince
Diğer isimleri: Hertevin
Durumu: Ciddi tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Bin
Bölgeler: Siirt’in Pervari ilçesi yakınlarında bulunan Hertevin köyü (Bugün konuşanların neredeyse tamamı yurtdışında yaşıyor, Türkiye’de konuşan kişi dört kişi var)
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Gagavuzca (Güney Balkan)
Durumu: Ağır tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Elde veri yok
Bölgeler: Makedonya'nın güneydoğusunda Strumica, Yunanistan'ın kuzeydoğusunda Evros (Meriç) bölgesi, Edirne'nin Surguç bölgesi
Konuşulduğu ülkeler: Makedonya, Türkiye, Yunanistan

Dilin ismi: Kapadokya Yunancası
Diğer isimleri: Ürgüpçe, Anadolu Yunancası
Durumu: Yok olmuş
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Bilinmiyor (2005 yılında Mark Janse ve Dimitris Papazachariou Yunanistan’ın kuzey ve orta kesimlerinde halen bu dili konuşan kişiler olduğunu keşfedene kadar dili konuşan kimse olmadığını düşünülüyordu.)
Bölgeler: Nüfus mübadeleleri öncesinde Kapadokya, Konya'nın Sille, Kayseri'nin Faraşa köyü ve komşu köyler
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Adığece
Diğer isimleri: Adıgece, Batı Çerkesçe
Durumu: Kırılgan
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Farklı tahminlerin ortalaması 300 bin
Bölgeler: Rusya Federasyonu'nda Adige Cumhuriyeti ve komşu bölgeler, Türkiye, Ortadoğu ve Batı Avrupa'daki diaspora toplulukları
Konuşulduğu ülkeler: Irak, İsrail, Makedonya, Rusya, Suriye, Türkiye, Ürdün.

Dilin ismi: Abazaca
Diğer isimleri: Tapanta
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: 2002 Schulz tahminlerine göre 31 bin
Bölgeler: Rusya Federasyonu'nda Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti'nin bazı yerleri
Konuşulduğu ülkeler: Rusya Federasyonu, Türkiye

Dilin ismi: Abhazca
Durumu: Kırılgan
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Farklı tahminlere göre 125 bin
Bölgeler: Abhazya, Türkiye, Rusya Federasyonu, Gürcistan, Ortadoğu ve Batı Avrupa'daki diaspora toplulukları
Konuşulduğu ülkeler: Gürcistan, Rusya Federasyonu, Türkiye

Atlasta yer alan diller beş farklı kategoride değerlendiriliyor:
1- Kırılgan: Çocukların çoğu bu dilleri konuşuyor ancak genellikle sadece evlerinde aileleriyle kullanabiliyorlar.
2- Kesinlikle tehlikede: Çocuklar bu dilleri artık evde anadil olarak öğrenmiyor.
3- Ağır tehlikede: Aile büyükleri ya da yaşlı nesillerin konuştuğu diller. Ebeveynler dilleri anlasa da çocuklarıyla ya da kendi aralarında konuşurken kullanmıyorlar.
4- Ciddi tehlikede: Dili konuşan en genç bireyler büyük ebeveynler ve daha yaşlı nesiller. Onlar da dile tam hakim değil.
5- Yok olmuş diller: Dili konuşan son kişi de hayatını kaybetmiş. Dile sadece yazılı kaynaklardan ulaşılabiliyor.

Daha önce 1996 ve 2001 yıllarında yayınlanan Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’nün (UNESCO) Tehlike Altındaki Diller Dünya Atlası'nın Mart 2013 versiyonunda dünyanın dört bir yanından 2 bin 500’den fazla dil yer alıyor. Bu dillerden 18 tanesi de Türkiye’de bulunuyor.

Bugün UNESCO Dünya Anadil Günü. Kültürel çeşitliliğin ve çokdilliliğin desteklenmesini hedefleyen Dünya Anadil Günü'nün bu yılki teması, anadilde eğitim hakkına vurgu yapıyor. Anadilin, eğitim hakkının bir parçası olduğunu savunan UNESCO, bu kapsamda üyelerini anadilde eğitimi teşvik etmeye çağırıyor.

Dünya Anadil Günü, kaybolmaya yüz tutmuş dilleri de akıllara getirdi. UNESCO'nun geçtiğimiz yıl güncellediği Tehlike Altındaki Diller Atlası'nda Türkiye'den de 18 dil yer alıyor. Listede bir değişiklik olmadı. Şükür ki bu dillerden hiçbiri tamamen ölmedi, ancak unutulmaktan kurtulduğunu da söylemek mümkün değil.

Aslinda bu dillerden 18 tanesinin Turkiye'de olmasi ve kaybolmaya yuz tutmasi; insanoglunun evrensel hukuk temelli etik hak ve ozgurlukleri adina dusundurucu.

Aslinda bu konuda hic bir girisimin yapilmamasi da ayri bir hak ve ozgurlukler ihlali.

[kut]

Kendi diline bile önem vermeyen bir toplumun diğer dilleri önemsemesini beklemek boştur.

[Felâsife]

Kendi diline bile önem vermeyen bir toplumun diğer dilleri önemsemesini beklemek boştur.

Katılıyorum. :)

[evrensel-insan]

Sorun milliyetcilikte. Onun savasini vermek yerine, asil dilin ve dillerin savasimini vermek gerekiyor.

Sonucta iki kisi arasindaki her turlu iletisimin temeli dil ve ana dil bir kisinin kendini en iyi ifade edebilecegi dilidir.

[Felâsife]

Bizimkiler dili bir araç olarak görmüşler, araç için savaşılır mı bilemedim.

[evrensel-insan]

Bizimkiler dili bir araç olarak görmüşler, araç için savaşılır mı bilemedim.

Sence amac ile arac farki nedir?

Ayrica dil zaten bir ILETISIM ARACIDIR ve onsuz insanoglu iletisim kuramaz.

[Felâsife]

Sence amac ile arac farki nedir?

İlkokul çocukları bile buna cevap verebilirdi ama bende vereyim zararı yok.

Araç 'ı kullanırsın işin bitince atarsın ; Amaç 'ı işin bitsede atamazsın.. :D

[evrensel-insan]

İlkokul çocukları bile buna cevap verebilirdi ama bende vereyim zararı yok.

Araç 'ı kullanırsın işin bitince atarsın ; Amaç 'ı işin bitsede atamazsın.. :D

Dogru nuhtan kalma bir kavrama verilen anlam ve icerik, beyinlerde sabitlesirse; bundan baska bir sonuc ortaya cikamaz.

Zaten ilk cumlen basta bilgi toplumu ve cagina ve de bilisim devrimine ters.

Yani dunya artik oyle eskisi gibi kelimelere kavramsal verilen anlam ve icerikleri kalicilastirmiyor.

Hic mi TDK'ya bakmiyorsun, o bile kelimelerin anlamini diktatorun soylemine gore degistiriyor. :)

[Felâsife]

Kabul etmelisin ki sorduğun soru çok basitti sevgili @evrensel-insan

Öyle soruya öyle cevap normaldir. :)

Lakin senin amacın ne diye sorsan hiç duymayacağın orjinal bir cevap alacağınada emin olabilirdin..ama sormadın..artık geçti..

Zaten ilk cumlen basta bilgi toplumu ve cagina ve de bilisim devrimine ters.

Varsın ters olsun, herkesin gittiği yoldan gitmeyen biri için problem teşkil etmez bilişim, çağ filan.

Hic mi TDK'ya bakmiyorsun ...

Türklerde ki kültür eğer dil ile helede yazı geçiyorsa; haklısın, olay asırlar evvel bitti..bitmiş olmalı...lakin bu milletin büyük çoğunluğu okumaz, ciddi söylüyorum okumaz...okuyanda zaten biraz okuyunca okuduklarına inanmaz..kendi yolunu çizer..

Dil olayı bizde başka bir şey, 100 sene önceki dedesinin mezarını okuyamayan, bilgisine ulaşamayan bir halk pişmanlığı sokaklarda tv lerde görüyor musun?
Göremezsin yoktur çünkü.

ee birileri dillerini unutmuş bu onların sorunu, unutmasalarmış, ama bilgi için genede teşekkürler, haberimiz oldu...2500 den fazla dil unutulmuş, 18 de çok olmasa gerek, gene bilemedim. :)

[evrensel-insan]

Kabul etmelisin ki sorduğun soru çok basitti sevgili @evrensel-insan

Öyle soruya öyle cevap normaldir. :)

Lakin senin amacın ne diye sorsan hiç duymayacağın orjinal bir cevap alacağınada emin olabilirdin..ama sormadın..artık geçti..

Aslinda felsefe tam tersidir, yani "hersey cok zordur, onemli olan bu zorun bilisselligi ile onu kolaylamaktir"

Iste buradaki "zorluk" o senin "basit" dedigin algiya ozdestir. Iste o yuzden biz herseyi kolaya aliriz ve gereksiz kilariz. En basiti daha dogar dogmaz "insan" deriz, ama doganin insanlasamadigini tum yasami ve iliskileri boyunca gozlemleriz.

Arac ile amac arasinda;

Bag da kurulur

Farkli olarak ta degerlendirilir.

Bu temelde dil "iletisim AMACININ ARACIDIR" yani sen bu araci yok ettiginde amac ta yok olur.

Diger acidan dili DIGER DILLERI YOK ETME AMACI ADINA ARAC OLARAK TA KULLANABILIRSIN" Bu da egosal hakimiyet ve ustunluk iceren bir yoldur.



Varsın ters olsun, herkesin gittiği yoldan gitmeyen biri için problem teşkil etmez bilişim, çağ filan.

Sen de buna dahil misin?

Türklerde ki kültür eğer dil ile helede yazı geçiyorsa; haklısın, olay asırlar evvel bitti..bitmiş olmalı...lakin bu milletin büyük çoğunluğu okumaz, ciddi söylüyorum okumaz...okuyanda zaten biraz okuyunca okuduklarına inanmaz..kendi yolunu çizer..

Dil olayı bizde başka bir şey, 100 sene önceki dedesinin mezarını okuyamayan, bilgisine ulaşamayan bir halk pişmanlığı sokaklarda tv lerde görüyor musun?
Göremezsin yoktur çünkü.

ee birileri dillerini unutmuş bu onların sorunu, unutmasalarmış, ama bilgi için genede teşekkürler, haberimiz oldu...2500 den fazla dil unutulmuş, 18 de çok olmasa gerek, gene bilemedim. :)

Iyi guzel de ne yapalim, "boyle gelmis boyle gider/eski tas eski hamam" v.s. mi diyelim. Yoksa sorunu algilayip, bu sorunu beyinler sorgulasin diye ortaya mi koyalim. Yani OLANA TESLIM OLALIM, OLANI DEGISTIRMEYE MI UGRASALIM?

[Felâsife]

Bu temelde dil "iletisim AMACININ ARACIDIR" yani sen bu araci yok ettiginde amac ta yok olur.

Bu diğerleri için böyle olabilir ama bizimkilerde durum farklı biraz, yapı meselesi yani.

Bildikleri için veya kasti olarak böyle yapmamışlar elbette ama birileri hep oynamışlar ayarlarıyla

..."Diger acidan dili DIGER DILLERI YOK ETME AMACI ADINA ARAC OLARAK TA KULLANABILIRSIN" Bu da egosal hakimiyet ve ustunluk iceren bir yoldur."...

Bu olay bu millet üzerinde çok denenmiştir.

Sen de buna dahil misin?

Sende derken sanki böylelerinden çok varmış gibi anladım, pek sanmam benim gibi düşünsünler ama vardır genede, neticede koca memleket.

Iyi guzel de ne yapalim, "boyle gelmis boyle gider/eski tas eski hamam" v.s. mi diyelim.
Dediğim gibi bu kasti bir şey değil, yapı meselesi, her milletin toplumsal bir ruhu vardır bizdeki de böyle bir şey...

Yoksa sorunu algilayip, bu sorunu beyinler sorgulasin diye ortaya mi koyalim.
Koyulabilir elbette ama kendi diline sahip çıkmayana, başka dillere sahip çıkmayı anlatmak zor ötesi bir meseledir.

Örn. Türklerde Ok ve yay konusunu hiç inceledin mi?
Son yüzyıldır bu konuyu da Türkler resmen unutmuşlar, unuttular.. yapanı kalmadığı gibi, nasıl yapılır diye elde hiç kaynak bile yokmuş...yavaş yavaş bir iki şahsi kıpırdanma olmuş onlarda ok/yay nasıl yapılır filan diye Avrupa kaynaklarından, forumlardan vs. yararlanmışlar.
Zira bu yayı yapmak öyle kolay bir değil, yıllar süren bir çalışma gerekiyormuş vs.

Özetle çok çabuk unutan bir milletizdir.

[evrensel-insan]

Özetle çok çabuk unutan bir milletizdir.

Nedeni acik, cunku OGRENILEN BILMEYE VE BILINCE TASINMIYOR. Hafizada da kisiyi direk ilgilendirmediginden, fazla kalici olmuyor.

Buna en guzel ornek, yurt disinda "kulak dolgunlugu" ogrenilen bir dilin, ulkeye donuldukten sonra zamanla unutulmasi.

Cunku temeli yok. Ayrica kulak dolgunlugu maymun istahliliginin da bir tezahurudur.

Yani istah olarak yersin, karnin doyar ve tekrar acikinca baska sey yersin ve eski yedigini de unutursun.

[Felâsife]

Türklerde ki sâflık aslında bu dünyada yaşamaya müsait değil, ama ne yaparsın ki yaşanıyor işte, yaşamaya çalışıyorlar.
Örn. Yunus'ta ki sâflık, bir dergaha 40 yıl hizmet et..kendini feda et..ama gene yok olma.
Mevlana da çok farklı değil, "kim olursan ol gel" diyor, yav bunu Tanrı bile demiyor kitaplarda.
Ama bizim insanımız diyor işte, hatta böylede yaşıyor çoğu, ne tuhaftır ki çoğuda bu özelliğinin farkında da olmuyor..

Bu sâf'lığı yargılayacak mıyız şimdi, bence hiç ellemeyelim. :)

[uyar]

Nedeni acik, cunku OGRENILEN BILMEYE VE BILINCE TASINMIYOR. Hafizada da kisiyi direk ilgilendirmediginden, fazla kalici olmuyor.
Buna en guzel ornek, yurt disinda "kulak dolgunlugu" ogrenilen bir dilin, ulkeye donuldukten sonra zamanla unutulmasi.
Cunku temeli yok. Ayrica kulak dolgunlugu maymun istahliliginin da bir tezahurudur.
Yani istah olarak yersin, karnin doyar ve tekrar acikinca baska sey yersin ve eski yedigini de unutursun.

dilin unutulmasi tamamen kullanilmamayla ilgili...
bunlarin hicbiri turke ozel degil... hele acikmak ve doymak insana da ozel degil...

[evrensel-insan]

dilin unutulmasi tamamen kullanilmamayla ilgili...
bunlarin hicbiri turke ozel degil... hele acikmak ve doymak insana da ozel degil...

Benim ifadem de "turke ozel" diye bir aciklama var mi?

Sen "verilen ornek sadece bir ornektir" cumlesinin anlamini biliyor musun?

[yavuzabrinc]

Kaybolan dillere bende bir tane eklemek istiyorum. ama bu dil kanımca sadece Türkiyede kaybolduç
dilin ismi:
İNSANLIK dili