Sanatın insan hayatındaki yeri.

[Şüpheci Dinsiz]

Sevgili arkadaşlar,

1- Sizce sanatın insan hayatındaki yeri nedir?
2- Sizin hayatınızdaki yeri nedir, nasıl olmasını isterdiniz?
3- Sizce sanatın topluma yayılması mı daha iyidir, belirli kişiler tarafından yapılması mı?
4- Sanat meslek midir, hobi mi? Meslek mi olmalıdır, hobi mi?
5- Sanat adına, küresel/ulusal ölçekte gördüğünüz doğrular/yanlışlar nelerdir?

[Felâsife]

Bu sorular aslında zor sorular, bence tek bir cevabı olmayacağı gibi, net bir cevapta çok kolay olmasa gerekir.
Helede insanlık tarihini din, siyaset, ideolojiler gibi ezici çarklar yönetmişken, sanat hiç bir zaman yönetici olmadığı gibi, insanlara yön veren bir şeyde olmamıştır.
Pek teşvikte edilmemiştir.
Ama genede Sanatsal açlık her daim varolmuş ve o toplumlarda kendine yer bulmuştur.

Bir resim yaparsınız ama bu o günün ideolojisi, siyaseti, dinine aykırı ise yandınız demektir, diğer sanatsal çalışmaların hepside böyledir.
Öteki türlü SANAT demek zaten AYKIRILIKTA demektir ki sanat birazda itici, hiciv, rahatsız edicide olacaktır haliyle, hayatı ŞİİR olan biri, zaten normal hayatın tersine yaşamış olacaktır ki bu insan topluma nasıl adapte olsun.
Özetle Aykırılık sanatın özünde olan bir şeydir, sanatı kabul eden bu aykırılığa da eyvallah diyebilmelidir.

1- Sizce sanatın insan hayatındaki yeri nedir?
Bir resme dakikalarca bakabilirim, sevdiğim bir şarkıyı yüzlerce kez dinleyebilirim, bunun için ZAMAN denen şeye hiç acıman, çöpe atarım adeta.
Özetle SANAT ile ZAMAN kavramı pek bir arada olmayacağı için, sanatın insan hayatında ki yerinin ZAMANSIZ olması fikri, bence daha hoş olacaktır.

2- Sizin hayatınızdaki yeri nedir, nasıl olmasını isterdiniz?
Bundan daha fazlası olsun istemezdim açıkcası, zira ben çok kolay etkileniyorum böyle şeylerden, sonuçta etkisinden çıkmakta çok kolay olmuyor.
Ne çok, ne de az, böyle iyi yani.

3- Sizce sanatın topluma yayılması mı daha iyidir, belirli kişiler tarafından yapılması mı?
En zor soru bu galiba, bunun bir ölçüye göre olabilmesi, mümkün olmasa gerektir.
Klasik bir söz vardır "Sanatçı olunmaz doğulur" gibi, teşvik edilmesi, okullarda uygun zemin olması önemli, fakat resim yapamadığı için kimsede okulda bırakılmadığı için, Sanatın teşviki de çok yapılıyor olmasa gerektir.
Olasada olur, olmasada olur anlayışı daha hakim vesselâm.

4- Sanat meslek midir, hobi mi? Meslek mi olmalıdır, hobi mi?
Kesinlikle hobi olmalıdır, işin içine para girdikçe o başka bir şey olur ki ondaki emek ve ruh kaybolur.
Bilmem kaç milyon dolara satılan bir vazo, bence artık sanatsal bir üründen ziyade, metâ olmuştur, değeri artıkça ruhuda azalmıştır.

5- Sanat adına, küresel/ulusal ölçekte gördüğünüz doğrular/yanlışlar nelerdir?
Sanat ve Meslek kavramları bir birine karıştığı için, bugün kendini sanatçı diye öne sürenler, ki genelide şakıcılardır, Sanatçı kimliklerini nedense hep ön planda tutulmasını isterler.

Paylaşım denen şey, illa ücret ödenen bir şey olmamalı, karşılık beklenmemeli, gönülden olmalı.
Sanat dediğimiz şey duygunun paylaşımı ise, buna değer biçmek ne kadar doğru olur bilinmez.

Aşık Veysel 'e sormuşlar, efendim herkes sizin eserlerini çalıyor, dünya para kazanıyorlar, siz niye bunlardan telif hakkı istemiyorsunuz.
Aşık Veysel parçalarını okuyanlara domatesi örnek vererek, ben domatesi üretirim, kimi salça olarak yer, kimi salata olarak, isteyen istediği gibi yesin der...

Hasılı gönül "karşılığın" olmadığı yerdir, sanatta bence budur, yani işin içinde gönül varsa sanat sanattır, öteki türlüsü meslektir, metâdır kötü değildir elbet, aksine işimizede yarar ama sınırı bellidir.

Sevgiler

[Felâsife]

"Günümüzde insanlar her şeyin fiyatını biliyorlar ama hiçbir şeyin değerini bilmiyorlar"
Oscar Wilde

Sanırım bu sözüde bu kadar yazdıktan sonra eklemesem olmayacak, neticede fiyat ile değer aynı şey olmadığı gibi, sanat ile meslekte aynı şeyler değildir.
Her birinin yeri ve önemi ayrıdır, açıkcası o üstündür bu değildir de diyemem, buda hata olur.

Sevgiler.

[Şüpheci Dinsiz]

Asıl önemli soruyu sormamışım. :)

6- Sizce sanatın kapsamı nedir?

[Felâsife]

6- Sizce sanatın kapsamı nedir?

Bir kapsamı olduğunu sanmıyorum, insan hayatının her alanında görebiliriz, aslında insanın parmağı olmadığı alanda da yani doğada görebiliriz, DOĞA zaten bu anlamda sanatın ve sanatçının PİRİ diyebileceğimiz bir konumda ki, o sınırsız renk cümbüşünden, bir birine hiç benzemeyen a-simetrik yapılarına kadar, doğa zaten sanatın bizatihi kendisidir, ruhudur, Özgürce çalışma ne demektirin doğaca ifadesidir ve çoğuncada bu sanatına CAN vererek, onu insan hayalinin ulaşamayacağı bir konuma getirmiştir ki insan bu açıdan, doğaya nispetle kötü bir taklitçidir aslında.

Fakat genede doğayı onere etmek, remz etmek, işaret etmesi bakımından, sanat insan için değerlidir, kim bilir belkide SANAT dediğimiz şey, doğadan türettiğimiz, onun mükemmelliğine insani bir yorumdur.
Elbette bizim sanat dediğimiz şey çoğunca simetriktir, el işlerinden, kıyafetlere, sanayiden, kaldırımlara her alanda bu sanatsal dokunuşları görebiliriz.
Tüketim politikaları ve hız denen şey yüzünden, sanat denilen şeyin önemi, etiket fiyatıyla özdeşleşince, insan için olay sanattan çok, etikete ve zamana endekslenice, sanat grileşmiştir.
Örn. Ilgaz dağını arabayla yarım saatte hızla geçince, bu çok ruhsuz bir şey olmaktadır, neticede camın arkasında hızla geçen bir manzara, durup bakmak için bile değerli değildir aslında.
Zira gidilecek yer vardır, ve zaman kısıtlıdır.
Hasılı sanata zaman ayıracak, zamanımız dahi yok.

Birde kadınlar bu açıdan aramızdaki gizli sanatçılardır aslında, yaptıkları oyalardan, takılardan, kıyafetlerine, süslerine kadar renk ve uyum konusunda ve DEĞİŞİM ve ÇEŞİTLİLİK konusunda DOĞAL bir yeteneğe sahiptirler, bir kadın her gün başka başka olabilir, bunu güzelleşme adına yapsada, sanat değimiz şey zaten güzellik ve esteğide içerir. Bu bir yetenektir ve kadınlar bunu çok doğal bir şeymiş gibi sunarlar, ve biz erkekler bunun SANATSAL bir şey olduğunu çok anlamayız.

[Aleph]

1- Sizce sanatın insan hayatındaki yeri nedir?

İnsanına göre değişir, bknz madde 3 :)

2- Sizin hayatınızdaki yeri nedir, nasıl olmasını isterdiniz?

Sanat icra edemem, bu konuda yetenekli değilim, ancak iyi bir sanat alıcısı olduğumu düşünüyorum. Sanatın neredeyse tüm formları beni cezbeder, ancak en fazla fotoğraf sanatıyla ilgiliyim..

3- Sizce sanatın topluma yayılması mı daha iyidir, belirli kişiler tarafından yapılması mı?

Sanat, bir duygunun, düşüncenin, felsefenin ya da fikrin dolaylı biçimde anlatımıdır. Bu dolaylı anlatımı anlayacak kişi sayısı toplumda sınırlıdır. Dolayısıyla bir sanatsal ürünün toplumdaki alıcıları da sınırlı olacaktır. Sanat icra etmek içinse kişinin hem yetenekli hem de içinin dolu olması gerekir. Bu da toplumda daha sınırlı bir kesime isabet eder..

4- Sanat meslek midir, hobi mi? Meslek mi olmalıdır, hobi mi?

Meslek olmasının sakıncaları olmakla birlikte her ikisi de olabilir.

5- Sanat adına, küresel/ulusal ölçekte gördüğünüz doğrular/yanlışlar nelerdir?

Benim en çok kanıma dokunan şey ülkemizde şarkıcı türkücü tayfasına sanatçı denmesidir. Kişi söz yazarı ya da besteci değilse, sadece türkü çığırıyor ise sanat bunun neresinde?

6- Sizce sanatın kapsamı nedir?

Sanat insanoğlunun manifestosudur. Bu manifesto içine dahil olabilecek her şey sanatın kapsamı içine girer.

İtiraf etmeliyim ki Köylü Ekrem'i ve yaşantısını kıskanıyorum bu arada:
https://www.youtube.com/watch?v=GCpf-JSwIbk

[Felâsife]

İtiraf etmeliyim ki Köylü Ekrem'i ve yaşantısını kıskanıyorum bu arada:
https://www.youtube.com/watch?v=GCpf-JSwIbk

Kıskanılmayacak gibide değil hani, bir nevi doğayı taklit ediyor oluşu, heykellerine bu anlamı yüklemesi çok hoş.
İnsan kanserden nasıl ki ölüyor, benim bu heykelimde kurtlar yiyip ölecek vurgusu, harika.

Teşekkürler paylaşım için. :thumb:

[Şüpheci Dinsiz]

Güzel cevaplar için teşekkürler arkadaşlar.

Benim düşüncelerim şunlar:
1- Sizce sanatın insan hayatındaki yeri nedir?
Bana göre, -konu farketmeksizin- yapılan işin ustalıkla yapılması ve yaratıcılık katılması, onu sanat olarak nitelemek için yeterlidir. Bu sebeple her insanın, her ne yapıyorsa, yaptığı işi ustalıkla yapması ve üstüne kendi yaratıcılığını katması gerektiğini düşünürüm. Klasik güzel sanatlardan bazılarını pek sevmemekle birlikte, yaşamda yaratıcılık katılarak, ustalıkla yapılan tüm işleri/eserleri beğenir, takdir ederim.

2- Sizin hayatınızdaki yeri nedir, nasıl olmasını isterdiniz?
İyi gitar, saz (bağlama) çalmayı isterdim. Maalesef hiç zaman ayıramadım, önümüzdeki yıllarda yapacağım işler arasındadır. Ne var ki, şiir yeteneğim yok. Saz çalan biri olmak iyidir, ama eser üretmeyen bir saz çalan olmak, insanı sanatçı yapmaz. Ben saz sanatçısı olamayacağım, çünkü üretemeyeceğim. Hoş, belki güzel şiirlere müzik yapabilirim. İsteğim bu.

Sanatın hayatımdaki yeri ise, yaşamımın tam ortasında. Nitelikli emeği, estetiği, yeteneği ayırdedebiliyorum, gıda alır gibi aklımı besliyorum, üstüne hayaller kuruyorum, dünyamı genişletiyorum.

3- Sizce sanatın topluma yayılması mı daha iyidir, belirli kişiler tarafından yapılması mı?
Bence sanatın topluma yayılması şu sebeplerle zorunludur:
a) Yaptığı işi daha iyi, daha estetik şekilde yapma, kalıcı bir kültür haline gelsin.
b) Yetenekli kişiler kendilerini ifade edebilecek ortama sahip olabilsinler.

4- Sanat meslek midir, hobi mi? Meslek mi olmalıdır, hobi mi?
Bence hobidir, hobi olmalıdır. Muhakkak ki, ortalamanın çok üzerinde insanlar çıkacaktır, bunların sanatlarını meslek edinmesi hobi olarak yapanların gözünde iyi örnek oluşturacaktır.

5- Sanat adına, küresel/ulusal ölçekte gördüğünüz doğrular/yanlışlar nelerdir?
Kapitalizmin her şeyi, ama her şeyi, sanatı bile, gelenek/görenekleri bile, kültürleri bile, duyguları, kanı, gözyaşını bile metalaştırıp sattığı günümüzde sanatın durumu pek parlak değil açıkçası.

Örneğin, klasik müziğin içinden sevdiğim en fazla bir düzine parça vardır. Klasik müzik camiasında çoğu orkestra üyesi üretmeden, sadece var olanı çalarak/seslendirerek elit veya üstü bir yaşama kavuşur.

Bir çok tiyatro oyuncusu, ömrü boyunca başkalarının yazdığı oyunları oynar durur.

Örneğin, kitap satışları çok yüksek olan popüler gerilim/polisiye yazarlarının çoğunun eserleri "kitap yazma programları" kullanarak yazılıyor. Bu programa "zengin efendi/fakir eş/haris ortak/uşak/deniz kıyısı/şato/gizem/din/zengin efendinin kirli geçmişi" gibi doneleri giriyorsunuz, program size yüzlerce senaryo üretiyor. Siz bunlardan harmanlayarak dilbilgisi kurallarına uyduruyor, kitap haline getiriyorsunuz. Yok artık Orhan Kemal'ler, Fakir Baykurt'lar, Aziz Nesin'ler. Çoğu Holywood filmleri de bu programlar sayesinde yapılıyor.

Son 5-6 senedir pek TV seyretmiyorum, ama çevremden duyduğum kadarıyla tv dizilerinin hali pek iyi değilmiş. Seyrettiğim dönemde de tv dizisi izlemezdim.

6- Sizce sanatın kapsamı nedir?
Dediğim gibi, iyi yapılan, üstüne yaratıcık+estetik katılan her iş sanattır bana göre.

Annemin börek yaparken yufka açması sanattır bana göre, önce oklavayla biraz inceltir, hopidik hopidik yuvarlar oklavayı, hamur iki takla atıp flap diye yatar tahtanın üstüne. İstediği kıvama getirince eline alıp başlar havada çevire çevire inceltmeye, gözle takip edemezsiniz. Bu sırada çıkan ritmik ses, arada yufkanın tahtaya vurulmasıyla maksimumlar yapar.

Salata/meyva tabağı/meze hazırlamak, geniş tabağa yemek dizmek sanattır mesela. Doğrudan size temas eder, yarar sağlar. Hele bunları anneniz, eşiniz, siz yaptıysanız.

Ustalar vardır, işe başlamadan takımları çevresine hassasiyetle sıraya dizerler, çalışmaya başlarlar, çeyrek dönüşte tornavida vardır, yarım dönüşte matkap. Bakmadan döner ve alır, işi bitince aynı yere bırakır, toplanırken çantaya ters sırayla dizer.

Marangozlar vardır, malzeme dağınıkken adamın kafasında 3D olarak modellenmiştir. Son ana kadar bir şeye benzetemezsiniz, bir toparlar, büyü gibi, yoktan var olmuş gibi harika bir şey ortaya çıkarır.

Sanat yaşamın içinde bana göre, elbette bakmayı/yapmayı bilene.

Sevgiler

[errata]

Saplama yapayım...

Ernst Gombrich - Story of Art

Sanat tarihi hakkında okunabilecek en kapsamlı ve muhteşem eserdir. Güzel Sanatlar'da bunu okumayan adama adam demezler.

[Aleph]

Teşekkürler Shibumi, bu kitabı not ettim.. :thumb: