İnsan olmayan primatlarda dinsel davranışlar.
 

Okuduğum bir bilgiyi, çevirip sizinle paylaşmak istiyorum.

İnsanların en yakın akrabaları şempanzeler ve bonobolardır. Bu primatlar, insanlarla 6-8 milyon yıl önce yaşamış ortak atalara sahiptirler. Bu nedenle şempanzeler ve bonobolar, bu ortak atalarımızın en iyi bulunan temsilcisi olarak görülmektedirler.

Antropolog Barbara King, insan olmayan primatların dinsel olmasa bile, dinin evrimi için gerekli olabilecek bazı özellikler sergilediklerini öne sürmektedir. Bu özellikler, yüksek zeka, sembolik iletişim kapasitesi, sosyal normlara karşı hisler, kendi varlığının farkında olma ve mantıksal bağ kurabilme modellerini içermektedir.

Hakkinda uzlaşlaşmaya varılamamış bir bulguya göre, Neandertal'ler ritüel amacıyla ölülerini gömmektedirler. Gömme ritüellerinin dinsel aktivitenin bir kanıtı olduğu düşünülmektedir.

[King, Barbara (2007). Evolving God]

Daha önce paylaşılmışsa özür dilerim.

Gömme işlemi hayvanlarda sıklıkla görülen bir durumdur.
Örneğin karga toprağa ceviz gömer; amaç yiyeceği saklamaktır.
Kedi tuvaletini gömer; pis olanı toprağın üstünde bırakmaz.
Bu ve benzeri canlı davranışların din ile ilişkilendirilebilecek pek bir tarafı yok.

Primatlar için de aynı şekilde mi? Bilmediğim için soruyorum. Biz çünkü ayrı bir sınıfız.

İnsan harici primatlarda ölülerini gömme olayı yokmuş. Ölüden uzaklaşıyor veya uzaklaştırıyorlarmış.

Demek ki;

Karganın cevizi gömmesiyle, kedinin tuvaletini gömmesiyle, primatların ölülerini gömmeye başlaması arasında baya bir fark var.

Hayvanlar geniş bir av ve/veya toplama sahası içinde haraket ederler. İnsan yerleşik düzene geçtiğinde, daha önce sahip olmadığı sorunlarla yüzleşti. Mesela artan parazitler. Bu yüzden tek tüysüz maymun türü olduk. Benzer bir sorun da ölülerin ne olacağı. Leşçi olanlar dahil yırtıcıları yakın mesafelerden kovduktan sonra koku ve hastalık kaynağı cesetleri gömmekten başka çare kalmaz. Diğer bir konu da bu cesetlerin 10 km. ileriden koku alan yırtıcıları kabilenin yakınına çekmesi.

Ölü gömmenin tarihine bakmak lazım.

Ölü gömmenin, kedinin pisliğini gömmesi bilincinden/içgüdüsünden pek farklı olmadığını düşünüyorum.

Basitçe düşünürsek; primat gibi gelişmiş zeka düzeyine sahip canlılar, duygusal bağ oluşturdukları/akraba oldukları canlıları, vahşi hayvanlardan korumak için de, ölü gömme davranışını gösteriyor olabilirler.

Canlıların bu davranışını, bir ritüel olarak değil de koruma, saklama vb. amaçlarla yaptıklarını düşünmek akla daha yatkın geliyor.

Video'da yavrusu gömen bir anne köpek var. Ölü gömmek yalnızca insan türüne özgü bir davranış değil.

Niye yakmıyorlar da gömüyorlar?

Gömme işlemi emek ve enerji gerektiren bir iş. Yakma ise daha az enerji gerektiriyor. Ayrıca gömme tamamen çözüm olmuyor ki;

Mesela mezarlığa dadanan ayıların haberlerini okuyoruz. Ceset toprağın altında bile olsa, yırtıcı hayvanlar kokuyu alıyor.

Yakma işlemi ise daha az enerji ve daha kesin çözüm sağlıyor.

Ateşi kullanmayı bilen primatlar bunlar. "Yavrusunu gömen köpek" ile Neanderthal'lerin birbiriyle alakası yok ki;

Lütfen

Neanderthal'lerin ne olduklarını şu linkten. Neler yaptıklarını? Hangi araçlar geliştirdiklerini okuyunuz.

https://en.wikipedia.org/?title=Neanderthal

Konu Neanderthal ise bir mantıklı bir sebep ararız. Köpeğin zekasından çok yüksekte primatlar bunlar.

http://tr.wikipedia.org/wiki/Kremasyon: Kremasyon fırını çalıştırılarak sıcaklığın önce 900 °C sonra 1200 °C yükselmesi sağlanır... Krematoryum modeline bağlı olarak yetişkin bir cesedin yakılması işlemi 80-120 dk. sürer.

Büyük bir ateşi 1,5-2 saat sürdürecek kadar odun toplamak gerek.

Hayvanların sorun olması sadece yeteri derinliğe gömülmediğinde. Ayıların durumu zeki ve güçlü olmalarından farklı olabilir. Ama onlar da diğer güçlü yırtıcılar gibi insan yaşam bölgelerinden sürülüydüler ve bugün de ancak en keskin kıtlıklarda insan bölgelerine inmekteler.

Ölü yakmak topu topu 5.000 yıllık bir olay ve bu da yine dini içerikli. Neyi tartışıyoruz?

Ölü yakmayı henüz düşünememişlerdir. :)
Daha uzak akraba oldukları türlerden -kuşlardan, kedilerden vb.nden- gördükleri gömmek eylemini daha uygun bulmuşlardır.