Taoizm'de Yin ve Yang
 

Taoizm`e göre, doğa her zaman dengeyi aramaktadır. Bir noktada aşırı uca gitmek, o noktanın tersine döndürür. Tıpkı batıya sürekli gittiğimizde onun tersi olan doğuya ulaşmamız gibi. Bu dualitenin Taoizm`deki ismi Yin ve Yang`tir. Yang doruğuna ulaştığında, Yin`e döner ve tam tersi. Jean C. Cooper`in söylediği gibi “Hayat ölüme götürür, ölüm de yeni bir hayata… Güç kendine fazla yüklenince güçsüzlüğe dönüşür, başarı doruk noktasına ulaşır ve başarısızlığa ulaşır”

Taoizm`de varolan her şey yani bütün gerçeklik, kendini bir “ying/yang” dualitesi içinde bulur. Tao te Ching`te var olan her şeyin toplamına “on bin şey” ismi verilir.
Dualiteye dayalı döngüsel Tao sistemi de, diğer mistik felsefeler gibi, bir “merkez”e dayanır. Aynı, Plotinus`un dokuzluklarında (Enneads) anlattığı gibi diğer mistik felsefelerin ve Taoizm`in sistemi de akla hemen bir çember imgesi getirir. Çemberin çevresi, tezahür eden ve “hayal” olan bildiğimiz, dualiteye dayalı evren ve yaşamdır. Bütün ikilikler çemberin çevresinde görülür biz de çemberin çevresindeyizdir. Ancak bütün bu ikiliklerin kaynağı olan, bütün bu karşıt gözüken güçlerin, Ying ve Yang`ın buluştuğu ve mükemmel bir denge, mükemmel bir teklik haline ulaştığı çemberin merkezindeki gizem noktası vardır ve nihai gerçekliği simgeler.

Çemberin çevresinde yani “hayal” dünyası içinde; karşıt güçlerin, ikiliklerin aslında birbirinden bağımsız olgular yahut “karşıtlıklar” değil de aynı bütünün karşılıklı noktaları olduğunu anlarsak, “teklik” doktrinini de anlamaya bir adım yaklaşmış oluruz. 3 önemli Taoist metninden biri olan Zhuang Zı`nın dediği gibi:

“Nihai gerçekte ne doğru ne yanlış, ne evet ne hayır, ne de herhangi bir ayrışma vardır. Her şey, karşıtları da içerecek şekilde, birdir”

Ünlü Yin Yang şekli, yukarda anlattığım karşıtlıkları ve onların nihai noktada birliğini simgelemektedir. Her şeyden önce, şekil yuvarlaktır ve bu, her şeyin (yaratılış/tezahür ediş ve yokoluş dahil) döngüsel olduğunu ifade eder. Ying ve Yang birbirinin içine geçer ve Ying`te Yang noktası, Yang`te de Ying noktası bulunur, bu da, hayatta her şeyin, bütün kavramların, uç noktaların, içlerinde karşıtlarını da içermesini anlatır. Bunun yanında Yin ve Yang, bilincin ve tezahürün dolayısıyla bütün evrenin paradoksal doğasını ifade eder. Doğa bizim zihinlerimiz aracılığıyla kendini açığa vurur.

Obi Wan'ın bana hazırladığı ''Buddhizm for Dummies'' temalı bir PDF dosyası vardı.Orda da Buddha'nın ''Orta Yol'' doktrininden bahsediyordu yani öğretisinden.Buddha'da uç görüşlerin cehaletten kaynaklandığını söylüyor ve mesela: Tanrı var diyene yok yok diyene var diyor.Bunun gibi sanırım bu felsefe de.Buddhizm'de de döngü vardı sanırım Bağımlı Türeyiş'in 12'li döngüsü gibi ?

Bu yin ve yang devinim olmasın sakın?

Tabi ki. Çin kültüründe Yin Yang ile yani tek sembol ile pek çok felsefi, psikolojik ve kozmolojik konu güzel bir şekilde açıklanmıştır. Gerçekten de dünya tarihinde en etkili ve en çok şey anlatan sembollerden biridir Yin Yang.

Aslen spiral, devinen spiral, kısaca hareket, değişimin özü, hasılı ->diyalektik...

Değişen ve devinen ise nitelik, gelip geçici olan ve karşıtıyla anlam kazanan(siyah, beyaz, ağır, hafif, sıcak soğuk, iyi ,kötü, aydınlık, karanlık ve birde bunların harmanlanmasıyla açığa çıkan karmaşık nitelikler)...

Doğadaki bu devinim ve devingenlik => Tao(yol)... Değişmeyen, ama nitelik değil, şey değil, işaretle gösterilemez hiç bir sıfat alamaz olan(çünkü nitel değil, nitelik değil, şey değil), kısaca usül kelimesi kabaca yakın bir ifade, kavramlar açıklamaya yetersiz. Kısaca tao, görmez, duymaz, bilmez, işaret edilemez ama her niteliğin, oluşun temelinde olan, ne vardır ne de yoktur, var ve yok çerçevesinde işareti olmayan...

Asli gerçek ise, niteliklerden azade her ne ise, o.

"Ben" ise niteliksiz olan (eğer varsa) "şey"lerin gerçekliğini kabul etmiyorum.
"Ben" nitelik belirlemeden yapamıyorum.

Nitelik belirlemek? Nasıl?

Gerçek iradeden bağımsız ne ise odur. Ve nitelik belirlenebilir değilde, aslında kıyasa zemin olan fark temeliyle anlam kazanır, aslında soyutlanır.

Asli gerçek ile kasıt ise aslında gelip, geçmeyendir, şeyler,ilişki, hareket, değişim=>devinim, o nedenle gerçeklik ibaresi önüde "asli" kelimesi var, diğer bir deyişle aslolanın belirtimi. Ve gelip geçici formların azadeliği, kişiyi asıl gerçeğe yakınlaştırır. "Ben" mi evet o da niteliğin farkındalığıdır ve aslında "ben" de gelip, geçicidir. madem Uzakdoğu felsefesi-materyalizmi- denmiş, kısaca bir nebzede olsa bu şekilde ifade edebilir.

Diyorum ki; "ben" farklılaştırabildiğim için var. "Ben" kıyas yapabildiğim için var. "Ben" özne olmak için var. "Ben" bunu irade kullanarak yapmıyorum. "Ben" olmak için bunu yapıyorum. Bunu yaparak "ben" oluyorum.

Gelip geçmeyen, hareket ile farklılaşmayan mı? Bir referans almadan "Ben" bunu nasıl algılaya bilirim? Gelmeyen ve geçmeyen öncesiz-sonrasız tanrı gibi mi?

İşte "ben" bunu algılayabilir mi? Algılaması için "ben" olmaması mı gerekiyor? Özne olmamak mı lazım? Karşıtlık yoksa ne var? "ben" nasıl olacak. "ben" olmazsa geri kalanlar nasıl olacak?

Üff amma sordum ya:)

Ben farkındalıktır, kendi ve ötekinin.
Tanrı gibi değil, görmez, duymaz, bilmez, işitmez, bir iradesi yoktur, işaret edilemez(özneleşemez) gibi. Referanslar "ben" evvela kendi ve ötekinin farkındalığı, haliyle ilk referansı(kendisi ve diğer şeyler). Taozimde bu böyle.
Hareketi algılayabilirsiniz ama özneleştiremezsiniz, değişimde öyle değil mi, algılama şansınız var, ama illa şu ya da bu ya da ben, o ya da bu hareket edip, değişebilir, başkacada hiç bir şey için geçerli değildir diyemeyiz. Misal değişimin iradesinden söz edebilir miyiz?
Zaten farkındalık ve referanslama özne ve öznellik durumudur. Felsefede ise özne işin, eylemin failidir bir diğer açıdan da e-fgöreliktir(neye görelik, kime görelik gibi). İlla canlı olması gerekmiyor, cansızlarda özneleşebilir, bu gözlemcinin referanslaması ve odaklaması açısından böyledir. Kısaca eylemin faili diyelim ve unutmamak gerekir ki, düşünmekte bir eylemdir failide bellidir. Misal referanslamak => özneldir, misal BOYUT => özneldir, özünde bunlar nesnel değil, öznel ifadelerdir. özne kendini ya da başka şeyleri refarans alıp, bir belirteç oluşturur, ya da koordinatlar(boyut). Bu özneldir ve rölatif(göreceli) bir şeydir. Siz bir parayı çevirdiğinizde size göre sola dönüyorsa, alttan bakan için aksine sağa dönüyordur. İşte basitçe karşıtların birliği ve nitelik düzeyi ve işte öznel açıya göreliğin tayin ettiği şey(yön), rölatiftir(göreceli, kişiye, baktığı açı, referansına göre değişir). Birde bunun nesnel boyutu vardır(diyalektik), misal çelişmenin-çatışmanın olduğu yerde hareket vardır ve bu fizik kuralları açısından böyledir, ying ve yang ise spiraldir(diyalektik devinim). Uzayda ve aslında-gerçekte yön yoktur, yukarısı, aşağısı, önü, ardı, ilerisi, gerisi diye bir kaideside yoktur, yani gerçekten yoktur yapacak bir şey yok. Bu halde işte ben olmak ve özne olabilmek faktörü kaçınılmaz olarak eylemin failini(organizmayı), kendi ve ötekilerin farkındalığına ve kendi ve diğerlerini referanslayarak neye göre neredeyim, yukarı mı aşağı mı, sağa mı, sola mı gibi tespitlere zorlar. Böylelikle özne yönsüz uzayda aslında gerçekte olmayan fakat referans aldığı noktalarla, farazi diyebileceğimiz bazı referanslar tayin eder, hiç olmazsa işte yönsüzlüğün ortasında kaybolup gitmez, yine bu da etrafındaki niteliklerin farkındalığıdır. Benlik faktörünün pratik koşullanması ile ilgili.

Peki, özneye göre referanslamadan baktığınızda gördüğünüz nedir?
Elma, armut diye ayırmadan baktığınızda, özneliği ve öznelliği bir yana bıraktığınızda... Gerçek odur, elma diye ayırmadınız, armut diye de zira, öznelliği bir yana bıraktığınızda ayırma ve mutlak kılma şansınız yok, bu gün elma, yarın ayvaya dönüşebilir, muhteva da ilişki, form vb değişir sadece.

Konu biraz geçmiş ama bu ikilik ve Ying Yang konuları her zaman ilgide çekiyor, sonuçta yanlış bir şey değiller, daha fazla konuşulmasıda gerekiyor, sonuçta hayat bu sisteme görede dizayn edilmiş durumda...

Tabi ben burada ne doğru ne yanlış var, bu bir yanılsamadır, o aslında birdir demiyorum... Böyle ikiliği bir'leme fikirlerine uzağım...
İkiyi yok edip bu aslında birdir demek zoraki bir çıkarımdır bana göre.
Doğru doğrudur, yanlış yanlıştır, bunları harman edince olan şey genede BİR olmaz, başka bir şey olur, 3. bir şey olur....
Bundan birlik çıkıyorsa bu bir bozulmadır.

Örn. Kadın ve erkek ikiliği temsil ederler, bir olduklarında, nasıl ki çocuk oluyorsa yani 3. bir şey ortaya çıkıyorsa , bu ne kadın nede erkekse, bir çocuksa, doğru ve yanlışta birleştiğinde ortaya çıkan şey 3. bir şeydir....
Kadın nasıl bir varlıksa, erkek nasıl bir varlıksa ve ikiliği simgeliyorsa, çocukta bir varlıktır ve 3. lüğü simgeler....
Hasılı ikilik denen şey bana göre eksik görüştür, asıl olan üçlü yapıdır...
Ya da ikilik doğurgandır ve içinde 3. yü de barındırır diyebiliriz.

Bu yüzden ben Ying Yang simgesine baktığımda bile, onda ikili bir yapı yerine, üçlü bir yapı görüyorum.
Zira Ying Yangı bir birine karıştırmayan o çizgi, yada sınır diyelim, tam birleşme noktaları, ne Ying nede Yang'tır, O artık başka bir şeydir.


Eyvallah, ben bu görüşe şapka çıkartırım. :yo:
Tam ortada durunca, varda yokta zaten eşit mesafede olur ki var'a yok, yok'a var denilebilir....
Çünkü var ve yokun arasında adeta bir çizgi/sınır vardır, ama tabi "orta yol" zor yoldur, zira tarafsızlıktır, yönsüzlüktür.
Ve insanlarda taraf olmaya adeta zorlandıkları için, tarafsızlık, yönsüzlük BEN ile uyuşmaz.
Fakat öyle veya böyle orta yol da vardır, taraftarları da olacaktır.