Varta´isimli üyeden Alıntı
Benimde merak ettiim bir konu var...Neden gezegenler 'Küre' biçimindedir...
|
Havada serbest ve bagimsizca süzülen su damlalari neden yuvarlaksa benzer sebeplerden dolayi gezegenler de yuvarlaktir. Üstelik su damlalari bagimli olduklari durumlarda da yuvarlaktirlar, mesela musluklarda asili durduklarinda..Bu durumda yercekimi bu su damlalarini kendisine dogru cekmektedir ve su damlalari asagiya dogru düserken yuvarlak formlarini biraz bozarak biraz uclarina dogru uzayiverirler.
Serbest ve bagimsiz su damlalari yuvarlaktir cünkü bu form su damlasi icin en elverisli konfigurasyondur. Su damlasi bu durumda damlanin her tarafinda merkezinden esit uzaklikta bulundugu zaman en az enerjiyi harcar. Dolayisiyla bir su damlasi yuvarlak oldugu zaman kütlesi kendi cekim merkezine en yakin noktadadir.
Gelelim gezegenlere..Cogu gezegenler ise su damlasi gibi sivi degildir, bilakis kati formdadir. Eger farkli dis gücler kati formdaki bir gezegene etki ettiginde sivi olan su damlasi gibi bu etkiye karsilik veremezler ve hemen yine yuvarlak olamazlar. Bilindigi gibi taslar ve kayalar da her zaman yuvarlak degildir.
Gercekten de yuvarlak olmayan gezegenler de vardi. Bu gezegenler genelde sadece bir kac yüz km büyüklügünde olan kücük gezegenlerdir ve formlari daha ziyade büzüsmüs veya yamuk bir patatese benzer.
Ama bir gezegen bundan daha büyük ölcülere sahip oldugunda yercekimi de büyüyor ve bu büyük cisim icindeki cesitli bölgeler birbirlerini cekmeye ve etkilemeye basliyor. Bu cisim icindeki karsilikli ve cok güclü cekimler yüzünden en sert kaya formasyonlari bile bir nevi sivilasmaya baslayip bu cekimlere karsilik veremiyorlar, dolayisiyla tamami ile bir simetri olusana ve ic kuvvetler denge bulana kadar birbirlerine yaklasiyorlar ve birbirlerine esit uzaklikta bulunarak en az enerji harcayacaklari bir konuma gelerek yuvarlak bir form elde ediyorlar. Mesela gezegenin bir parcasi cikinti olusturursa gezegenin o cikintiyi muhafaza etmesi icin daha fazla enerji tüketmesi gerekir. Bu durumda fizik kurallari dis mudahaleye gerek kalmaksizin kendi isini halleder. Bu durumda yercekimi cikintilari otomatik olarak icine ceker ve giderek yuvarlaklasir.
Gezegenimizin dönme hareketi ekvator kisimlarini biraz disari cikartip kutuplarini da biraz icine cektiginden tam bir yuvarlak degildir. Üstü ve alti basik bir formu vardir. Ama Dünyamiz, uydumuz Ay ve Mars icin gecerli olan bu fizik kurallari Jupiter ve Satürn gibi kati olmayan gaz kütlelerinde daha kolay gerceklesiyor ve bu gezegenler mükemmel bir küre formuna sahiptirler. Günes de Dünyamizin aksine mükemmel bir küredir.
Ama günes gibi yildizlar tek baslarinayken küresel bir görüntü olusrurken, eger iki yildiz ikili bir sistem olusturdugu ve birlerini karsilikli olarak cekmeye ve yaklasmaya basladiklari zaman ikisinin yercekimi kuvvetleri birbirleriyle etkilesim icine girerek biraz uzunca bir amerikan futbol topu gibi bir görünüme bürünürler.
Bir cok kücük meteorlar veya uydular hastalikli veya yumru bir patates görünümündedirler...