Tekil Mesaj gösterimi
  #93  
Alt 19-04-2016, 19:28
kut kut isimli Üye şimdilik offline konumundadır
Üye
 
Üyelik tarihi: 14 Feb 2014
Mesajlar: 444
Standart

ang´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
Konu bayağı uzun tartışılmış. Ben de Kızılbaş kökenli biriyim, Alevî adı soñradan, Kızılbaş olmayanlarca konmuştur, bu yoluñ özgün adı Kızılbaşlık'tır.

Ülkemizde Alevîlik diye bir üst başlık atılıyor, ardından Sünnî olmayan kim varsa bu başlığıñ altında toplanmaya çalışılıyor. Bu tıpkı İbrahimîlik diye bir başlık atıp, Hristiyan'ı, Musevî'yi, Müslüman'ı bu başlığıñ altına toplayıp: "Hepiñiz aynı dîndensiñiz" démeye beñzer.

Bir, İran kültür havzasında yér alan, İranî kökenli olan, Ehl-i Hak ya da Yaresanîti dénen bir yol vardır. Doğu Anadolu'daki Kürt-Zaza Alevîliği dénen dal, bu yola aittir. Bu yoluñ bir diğer dalı da Ezidîlik'tir, tümü İranî-Mecûsî (Zerdüştî) bir kökene dayanır.

İki, Arap Alevîliği dénen Nusayrîlik de ayrı bir yoldur. Nasrânî yâni Hristiyanlıktan kök alır, bir tür Hristiyanlık-İslam bileşimidir dénebilir belki.

Üç, çoğunluğu Oğuz, Türkmen kökenli kişilerden oluşan, kökeni Orta Asya'ya dayanan Kızılbaşlık. Benim kökenim bu kısımdan. Bugün hâlâ Orta Asya'da Kızılbaşlar vardır (bu adı kullanırlar). Yöreye göre inançlarda ve ritüellerde kimi değişiklikler gözükebilmektedir (Afganistan-Türkmenistan hattından => Balkanlara dek uzanan oldukça geñiş bir coğrafyada bu oldukça doğaldır).

Bu yol, Asyatik ögeler taşır, kökeninde eski Teñricilikten ve şamanizmden gelen damar güçlüdür. Örneğin semah adıyla bilinen ritüel, eski şamanların "Turna Dansı"dır, çünkü turna şamanizmde ve eski Türk kültüründe kutsal bir kuştur. Kopuz > bağlama önemlidir, hatta kopuzuñ > bağlamanıñ sapına saçak/püskül takılır ki bu oldukça eski ve köklü bir şaman simgesidir. Şamanlar da "manyak" adı vérilen giysilerine bu şekilde saçaklar, çaputlar bağlarlar, bu saçaklarıñ/püskülleriñ kötü ruhları kovduğuna inanılırdı şamanlarca. Şamanlar bu tür saçakları "tüngür" dénen davullarına da asarlar. Bu "saçaklı kopuz" geleneği Şamanist Moğollarda bile hâlâ sürmektedir, örnek olarak bir Moğol destancısı videosu paylaşayım, saçaklı kopuzunuñ bizimkine oldukça beñzediğini göreceksiñiz.



Tabii Moğol ezgilerindeki tınılarıñ bizim tınılarla pek bir beñzerliği yok, yalñızca kopuz beñzerliği kalmış geriye. Ancak Orta Asya-Horasan bölgesindeki Türkmen ezgileriniñ tınıları aynen Anadolu'daki Oğuz, Türkmen tınılarına beñzer. Örneğin şu videodaki tınılar, néredeyse Anadolu'dakilerle aynıdır.



Oysa İranî kökenli olan Yaresanî tınıları bizim Türkmen tınılarına pek beñzemez, bu da Yaresânî ezgileri



Bu videodaki de bir İran Türkü, bu tınılar da bizimkilere beñziyor



Usta ozanlardan Muharrem Ertaş'ıñ şu déyiş örneğinde de yér yér Orta Asya gırtlak çalma beñzeri kısımlar var



Türkmenistanlı ozanların da şu aydımlarında (ayt- "démek, söylemek" > aydım "déyim, déyiş") gırtlak çalma/boğaz çalma kısımları var







Aşağıya koyacağım video oradan buradan derlenmiş görüntülerden oluşuyor, videoyu hazırlayan kişi "Uygur Semahı" déye başlık atmış ancak videoda semaha beñzeyen kısımlar arada görülüyor, yani tüm video bu konu üzerine değil. Bu videoda bizi ilgilendiren daha doğrusu benim vurgulamak istediğim kısımlar yine "saçaklı kopuz" ile arada gözüken şaman "Turna Dansı" kökenli semaha beñzer ritüel görüntüleri.



Konumuzla doğrudan ilgisi olmayan soñ bir video koyayım, bu Özbek şarkısında da yér yér meşhur "saçaklı kopuz" görülmekte. Bu "saçaklı kopuz" ya da "püsküllü bağlama" dédiğimiz simgeyi pek önemsemeyiz, zaman içinde kökeni unutulup gitmiş, ancak çoğu Ural-Altay halkında yaşamaktadır.



Bitirirken şu bilgiyi de eklemek isterim, çember şeklinde dönerek yapılan ritüeller/danslar yalñızca Türkî ya da Orta Asya halklarına özgü değildir, pek çok halkta bu tür seremoniler vardır, aşağıya Japonya'nıñ eski yérlilerinden olan Ainu halkına ait bir dans örneği koyuyorum, burada da semah beñzeri döngü hareketleri var

Aleviliği herkes kendine göre ele alıyor. Kürtçüler öz Kürt dini derken, Türkçüler de öz Türk inancı diyorlar. Kimi uçuklar da işi kalkıp Hititlere Hattilere dayandırmaya çalışıyor ki en uçuk kesim bunlar.

Alevilik son derece eklektik bir kültürdür, sadece bir kökene dayanmaz. Yani Kürtçülerin iddia ettiği gibi Zerdüştçülüğe ya da Türkçülerin iddia ettiği gibi Orta Asya'ya, Tengriciliğe falan dayanmaz. Hele hele Hititlere, Hattilere falan hiç dayanmaz...
Alıntı ile Cevapla