Gelişmiş Ülkeler

[Velhelebe]

Gelişmiş, gelişmekte olan ve gelişmemiş ülkeler neye göre tespit edilir? Genelde ekonomi, milli gelir, kişi başına düşen gelir, sağlık, eğitim, adalet vsye bakılır. Ama bu alanlarda hangisinin gelişmiş olduğunu ve hangisinin olmadığını nasıl bilebiliriz, hesaplar nasıl yapılır?

Kimse yoğurdum ekşi demez. Resmi açıklanan veriler uydurma olabilir, ülkelerden bağımsız kurumların hesaplaması daha objektif görünse bile nasıl hesaplayacaklar, onlar da ülkelerin açıkladığı verilere muhtaç değil mi, nasıl emin olacağız bu budur diye?

ABD, Almanya ve Avrupa ülkelerini gelişmiş olarak biliriz. Alım gücü için fiyat kıyaslaması yaptığımızda da gelişmiş olmayanlara nazaran daha ucuzdurlar, yani falanca araştırmaya falan bakmadan kendimizin bakabildiği ölçüde fiyat farklarını görebiliyoruz ama daha kapsamlı şeyler de gerekiyor bence. Mesela Türkiye gelişmiş bir ülke midir, adalet ne durumdadır, ekonomi ne durumdadır, kişi başına düşen milli gelir ne durumdadır, paylaşım adil midir? Bunu nerden bilebiliriz? Bize objektif veri lazım, herkes kendi ülkesini savunursa bir anlamı olmaz. Ayrıca mahallede şu kadar araba var, avm ve kafeler dolu demek de bir ölçüt olmasa gerek.

Bir de vikide gelişmiş ülkelerin listesi var, güvenilir midir? https://tr.m.wikipedia.org/wiki/Gelişmiş_ülke

[kartopu]

Bana göre insan dünyada diğer canlılara bakarak dünyanın öznesidir.
Gelişmişlik benim açımdan özgürlüktür.
Bir ülkenin gelişmişlik ölçütü insana verdiği değerle ölçülür yani en altta yaşayanlarla en üstte yaşayanlar arasında mesafe ne kadar azsa gelişmişlik seviyesi o kadar fazladır.

Bir ülkenin gelişmişlik seviyesi ücretlerin yüksekliği değil milli gelirin fazlalığı da ithalat ihracat dengeleri de.
Gelişmenin ölçütü üretici güçlerinin gelişmişliği olabilir ama bu insana ne kadar yansıtıldığı ve özgürlüklerin hangi ölçüde olması gibi olduğu kadar dünya ölçeğinde insana verdiği değerle de anlaşılmalı.

Bir ülke çok zengin olabilir o ülkede yaşayanlarda bu zenginlikten pay alabilir ama bu zenginliğin kaynakları başka halklara verdiği zulümse bu gelişmişlik değildir hırsızlıktır.
Tıpkı bir mafya çetesinin yaptığı soygunlarla çete mensuplarını rahat ettirmesi gibi. Bu mafya çetesi ne kadar gelişmişse o zengin ülke de o kadar gelişmiştir.

[Leonardo]

Mesela Kadınların eğitim görme hakkını savunuyor diye 15 yaşta çocuğu kafasından vurmazlar:


https://en.wikipedia.org/wiki/Malala_Yousafzai


- Ya da aklıma geldi. Demokratik gösteri hakkını kullanırken öldürülen 15 yaşındaki çocuğun katilleri ortalıkta dolaşamaz.


Yani sırayla gitmek gerek. Önce hukuk devleti olunur. Firavunlar zamanından beri bu böyle. Mesela "Yasa herkesin üstündedir, yasa bağımsızdır ve yasa herkese uygulanır".


Yasanın üstünde insan varsa. O medeniyet değildir mesela. Çünkü o zaman o ülkede yasa yoktur.


Bu dediğim "medeni toplum" olma kuralı mesela.

[bilgivehis]

Gelişmiş, gelişmekte olan ve gelişmemiş ülkeler neye göre tespit edilir?

Çok basit, ABD-AB ve Japonya'yı çıkar gerisi bağlar gazeli.

[Karanlıktan aydınlığa]

Yerli arabamız yok.bilimde söz sahibi değiliz.avrupa birliğine girmeye çalışıyoruz.emekli maaşıyla dünya turuna çıkamıyoruz.en basitinden bisiklet yolumuz ,şehir içi gelişmiş metro ,her ile ,ilçeye tren yolu ağımız yok... Sene olmuş 2018 hızlı tren projesi henüz tamamlanamadı .kaç ilde havaalanımız var ?.et pahalı.buğdayı bile ithal eder olduk..bir sürü işsiz var...kaç kişi kaç yabancı dil biliyor ?kişi başına haftada kaç kitap okunuyor.ifade özgürlüğü ne durumda ? Matematikte,fizikte vs uluslararası yarışmalarda ne durumdayız ? kaç tane birinciliğimiz var ? ......shakespeare,tolstoy,dostoyevski,dickens,kafk a, mozart,beethoven vesaire tarihte yer etmiş,öncü kaç tane sanatcı yetiştirebildik ?....uçağı ,treni,roketi,televizyonu ,bilgisayarı...hangisini biz icat ettik ?

["ictenlik"]

Yerli arabamız yok.bilimde söz sahibi değiliz.avrupa birliğine girmeye çalışıyoruz.emekli maaşıyla dünya turuna çıkamıyoruz.en basitinden bisiklet yolumuz ,şehir içi gelişmiş metro ,her ile ,ilçeye tren yolu ağımız yok... Sene olmuş 2018 hızlı tren projesi henüz tamamlanamadı .kaç ilde havaalanımız var ?.et pahalı.buğdayı bile ithal eder olduk..bir sürü işsiz var...kaç kişi kaç yabancı dil biliyor ?kişi başına haftada kaç kitap okunuyor.ifade özgürlüğü ne durumda ? Matematikte,fizikte vs uluslararası yarışmalarda ne durumdayız ? kaç tane birinciliğimiz var ? ......shakespeare,tolstoy,dostoyevski,dickens,kafk a, mozart,beethoven vesaire tarihte yer etmiş,öncü kaç tane sanatcı yetiştirebildik ?....uçağı ,treni,roketi,televizyonu ,bilgisayarı...hangisini biz icat ettik ?

herşeyim var gibi hissediyorum bazen ve hiç bir şeyim yok gibi
yine de kendimi, bir başkasının ,onun bunun yerine koyamıyorum...
yani o dedikleriniz olmayarak olduğum şeyleri olduğumu hissediyorum-
bu bana yetiyor. bazen, acı verse de ve karmaşık gelse de kimi sayılanlara sahip olmamak ve o -bu olmamak ve kendim olmak hatta mozart olmamak bile bazen büyük sevinç ve keyif,
onu dinleyen benim...

ben burdan bir şeyler görüyorum ve onu seviyorum bir kaç düzenleme gerekiyor onu da biliyorum,

bir ülkeyi sahiplenmek ve bir insan grubuna biz demek
-o grup paramparça
kendinlerine-ben -biz demiyorlar, bölünüp duruyorlar

ben sizden miyim örneğin.. onları-bunları icad etmemiş ama hiçbirinin icad edemeyeceği başka şeyleri icad etmiş ya da etmemiş ama bir şeyler bulmuş-buluşmuş ve icad etmiş ya da buna benzer şeyler ve bu durumu ve durumları hiç tınmama durumu ve bu durum yoluyla başka bir şeyler hissediyorum
bunun bir önemi var mı?

inan ki şu an ki perişanlığım olmasaydı yine de 8 mozart'tan daha yaratıcı hisssederdim ama bestelerim olmazdı sadece. sadece başka eylemler.. önünde bulduğu ve yoldaki bütün çukurlara düşmek gibi eylemler ve üstü başı paramparça olmak gibi eylemler. bunu da az kişi başarıyor...

öğrenmek ve anlamak peşine düşmenin laneti! birinci elden laneti üzerinize olsun! -amen...

[Velhelebe]

Yerli arabamız yok.bilimde söz sahibi değiliz.avrupa birliğine girmeye çalışıyoruz.emekli maaşıyla dünya turuna çıkamıyoruz.en basitinden bisiklet yolumuz ,şehir içi gelişmiş metro ,her ile ,ilçeye tren yolu ağımız yok... Sene olmuş 2018 hızlı tren projesi henüz tamamlanamadı .kaç ilde havaalanımız var ?.et pahalı.buğdayı bile ithal eder olduk..bir sürü işsiz var...kaç kişi kaç yabancı dil biliyor ?kişi başına haftada kaç kitap okunuyor.ifade özgürlüğü ne durumda ? Matematikte,fizikte vs uluslararası yarışmalarda ne durumdayız ? kaç tane birinciliğimiz var ? ......shakespeare,tolstoy,dostoyevski,dickens,kafk a, mozart,beethoven vesaire tarihte yer etmiş,öncü kaç tane sanatcı yetiştirebildik ?....uçağı ,treni,roketi,televizyonu ,bilgisayarı...hangisini biz icat ettik ?

Çok güzel özetlemişsiniz, keşke herkes bu söylediklerinizin farkında olsa. Farkında olmaları gerekirken eleştirenleri vatan haini ilan ediyor insanlar, ötekileştiriyorlar , geçmişle kıyaslayıp sorunları görmezden geliyorlar, zenginleri gösterip hiç sorun yokmuş gibi davranıyorlar. Sorunlara odaklanacakları yere kavgaya tutuşuyorlar. Tabi araya din, milliyetçilik gibi unsurlar da girdi mi kimse sorunlara bakmıyor, filler tepişiyor ve karıncalar da eziliyor.

[ilahimasal]

Gelişmiş ülke demek SON ifade eder. Gelişmenin sonuna gelmiş durumu ortaya çıkar. Bundan daha fazla gelişemez gibi bir anlam çıkar

Gelişmekte olan toplumlar desek daha uygun olur. Gelişme ve deişim süreklidir. Durmaz

Değişimin sürekli devam etmesi bu evrenin ve yaşadığımız Dünya nın tek gerçekligidir.

Bu değişimler kişinin bakışına göre iyi yada kötü olarak degerlendirilir . Bu tartışılır.

Tanrı kafalı bir insan için , bizler açısından gelişmiş dediğimiz ve hala gelişen toplumlar kötü ve ulaşılacak bir toplum olarak görülmez ( kendi çelişkileri içinde , her sorunda koşarak o toplumlara giderler. Bu duruma celişkiden başka ne denir ?)

[kartopu]

Gelişmişlik üretici güçlerin gelişmişliği ile anlaşılır bunlardan biri İnsandır biri de makinalardır.
Biz gelişmiş ülke dediğimizde hangisini anlamalıyız. İnsanı mı makinayı mı. Veya her ikisini birden mi. Gelişmenin sonu yok burada yeter denecek konumda değil.

Ama teorik olarak şunu anlarız Bütün işi robot veya makine yapacak insana hiç iş kalmayacak son diye bunu anlarız.
O zaman bir ABD ye Bir de KUBA ya bakalım biri fakir diğeri zengin biri bir otomobil bile yapamıyor diğeri uzayda geziniyor hangisi daha gelişmiş ?

Biri hiç bir halkı biri ülkeyi tehdit etmiyor kimse için korkutucu değil biri dünyaya sığmıyor her kesi tehdit ediyor ölüm makinaları yapıyor uykuda insanı öldürüyor nefesini kesiyor.
Hangisi daha gelişmiş.

Bence gelişmişlikten her kes farklı anlam çıkaracaktır.

[Leonardo]

Ekonomi ile ideoloji arasında her zaman iletişim vardır.


Ama "adalet mülkün temelidir" diye boşuna söylenmemiş.


Hukuk devleti olmak demek. Kaynaklar herkesin kullanımı için var, devlet herkesin iyiliği için çalışıyor demek.
Hukuk devleti olmamak demek. Kaynaklar bunları "halk için" kullandığını iddia eden bir zümrenin elinde demek. Güney Amerika'da bunu Ordu veya mafya yapıyor. Orta Doğuda bunu mollalar veya devrim muhafızları veya Feto gibi örgütler yapıyor.


O yüzden tuhaf bir sonuç ama. Orta doğu halklarının birçoğunun monarşi ile yönetilmesi gayet normal bir şey. Onlar için o uygun. En azından bu sözünü etiğim "hukuk devleti" ilkesini iyi-kötü uygulayabiliyorlar.

[Velhelebe]

Gelişmişlik üretici güçlerin gelişmişliği ile anlaşılır bunlardan biri İnsandır biri de makinalardır.
Biz gelişmiş ülke dediğimizde hangisini anlamalıyız. İnsanı mı makinayı mı. Veya her ikisini birden mi. Gelişmenin sonu yok burada yeter denecek konumda değil.

Ama teorik olarak şunu anlarız Bütün işi robot veya makine yapacak insana hiç iş kalmayacak son diye bunu anlarız.
O zaman bir ABD ye Bir de KUBA ya bakalım biri fakir diğeri zengin biri bir otomobil bile yapamıyor diğeri uzayda geziniyor hangisi daha gelişmiş ?

Biri hiç bir halkı biri ülkeyi tehdit etmiyor kimse için korkutucu değil biri dünyaya sığmıyor her kesi tehdit ediyor ölüm makinaları yapıyor uykuda insanı öldürüyor nefesini kesiyor.
Hangisi daha gelişmiş.

Bence gelişmişlikten her kes farklı anlam çıkaracaktır.

Tek bir faktör yerine birçok faktöre bakılıyor gibi. Küba sosyal adalette en üstlerde çıkar ama genel gelişmişlikte önlerde çıkmıyor. Avrupa ve ABD hep en önlerde. Buralarda kapitalizm var ama yine de gelişmiş olarak öne çıkıyorlar. Vikide insani gelişme endeksine göre ilk 47'yi veriyordu ve Türkiye yok listede.

[Leonardo]

- Kapitalizm, büyük kapitalistlerin hırsları, girişimcilik ruhu ve insanları çok çalışmaya ittiği için sosyalizme göre daha hızlı bir ilerleme sağlıyor. Çünkü insanlardaki hayvani dürtüleri kendi yararına kullanabiliyor.


/Ama Brexit olayına bakın, Trump olayına bakın, Tayyip + Putin olaylarına bakın, ya da Suriye İç-savaşına bakın, Ya da Çin'in kendi halkını çok otoriter biçimde yönetmesine bakın.


Kapitalizmi kendi haline bırakamazsın. Ulusal düzeyde kontrol etmezsen toplumsal patlama yaşarsın (Türkiye'de, ABD'de olduğu gibi). Uluslar arası düzeyde çok fazla yol verirsen Rusya gibi ülkeler "ben oynamıyorum ya" moduna girerler, ya da Çin gibi ülkeler, o kadar başarıya rağmen kendi halkına demokrasi vermez.




Kapitalizm ancak belirli düzeyde sosyalizm ile var olabilir.

[Leonardo]

Birde bunlar güzel başlıklar.


Dini sevelim ya da sevmeyelim Orta doğunun durumu ortada.
AKP ve benzeri projeler Türkiye'yi AB etkisinden çıkartıp orta Doğu rezaletinin içine atma çabalarıdır.
Tanrı Devleti kurulmak istenmesinin sebebi budur.


Ama bence en cahil adamın bile sorabilmesi lazım "Tanrı devleti olununca ne olacak?" diye. Mesela Yemen'de Müslüman Müslümanı kırıyor. Biri alevi diğeri sünni diye. Düşmanlık bitmiyor ki. iki Tanrı devleti (iran ve Sudi Arabistan) karşı karşıya.


Ondan sonra terör buradan çıkar, iç savaş buradan çıkar, Gaze'de her gün birileri ölür.


Şimdi Arap düşmanı abuk-sabuk söylevlere girmeyeceğim (Benim bir sürü arap arkadaşım da oldu ve o tür ırkçılıktan nefret ederim) ama Türklerin tarihi özellikleri: Çok çabuk adapte oluyorlar. Selçuklu döneminde İranlı gibi, Memlükler döneminde Araplar gibi, Osmanlı döneminde Bizanslı gibi, 20 yy döneminde Batılı gibi davranmaları gerektiğini anlıyorlar.


O yüzden. 21 yy'da mesela bu başörtüsü / tanrı devleti olayının bitmesi gerektiğini ilk biz anlamalıyız diye düşünüyorum.


Bir de diğer başlıklarda mesela din dersi tartışılmış.
Din dersi bence de olmamalı ya da yansız / bilgi amaçlı olmalı. Din dersini dini açıklamak için kullanma çabaları büyük oranda başarısız olmuştur.


Bunun sebebi de şu: eleştirisel düşünce olayı vardır. Bir de biz mesela (yabancı okulda) çok güzel felsefe dersi gördük. Yani ahlak ya da kişisel gelişim gibi konulara felsefi yanıt aramayı öğrendik. Ki herkes ateist oldu diye bir şey de yok. Hatta tanıdığım kişilerin önemli bir kısmı şu veya bu dine inanıyorlar diyebilirim.


Mantıklı olan bu. Din denen şeyi zaten 18 yaşından sonra kendin öğrenirsin. Öncesinde felsefi düşünce olayını anlamışsan, o zaman sağlıklı biçimde dine yönelirsin. "O onun kızını şey yapmış. BU burada bomba patlatmış" saçmalığına girmeden din ile uğraşabilirsin.


Bu Türkiye için düşündüğüm.


Rusya'ya gelince, Yeltsin döneminde komünizmi aşırı hızlı tasfiye ettiler, Halk acı çekmeye başlayınca da Putin gibi bir diktatöre yöneldiler.


/Bu da büyük bir sorun ve bu da eğitime çıkıyor: Halkı belirli biçimde eğiteceksin, dişi ağrıyınca hemen yok Brexit, yok Donald Trump, yok Erbakan saçma sapan şeylere yönelmeyecek.


/Burada da sosyalizm ilkeleri geliyor ve kısır döngü gibi. Eğitim hayatında, 17*18 yaşında adam sosyalizmi bilecek. Kuyruğu sıkışınca sendikalara yönelecek, sol partilere yönelecek, gerekirse komünist / anarşist olacak ama bunun tersini, yani Musolini, Hitler kılıklı adamın, Ayetullah'In vs.'nin peşine düşmeyecek.


Bu dediğin de her yerde sorun. Mesela kültürlü Avusturyalılar bile Hitler kılıklı Sağ Partiyi seçtiler. Da bu biraz da çağın sorunu. Halkın iki kat akıllı olması gerekiyor. Çünkü İnternet / Twitter derken Rusya bu yolla ABD seçimlerini bile etkilemiş. Yani Picasso'nun Guernica tablosu gibi. İnsanların zihnini bulandırıyorlar. Çoğu insan da çok zeki değildir. Tuzakalr da iyi hazırlandığı için tuzağa düşüp mesela "AB projesi zaten boş" gibi laflar edebiliyorlar. Ya da bizim ülkemiz "demokrasi ne yaw?" filan diyebiliyorlar ya da Trump gibi "küresel ısınma yoktur" diyebiliyorlar.


O yüzden din dersi olur olmaz. da bizim iki kat akıllı olmamız gerekiyor. Bu da bence felsefe eğitiminden geçiyor. Ben olsam din dersi yerin felsefe dersini arttırırım. Herkesi felsefeyi anlamaya mecbur ederim. Lise sonunda herkes "benim en sevdiğim filozof şu, çünkü onun şu şu şu fikirlerini olumlu buluyorum" diyebilmeli.


- Gerçekte Tanrı-Devleti alternatifi yoktur. Tanrı-Devleti demek Afrika gibi olursun demek. Yani bütün kaynaklar savaşa gider, ne devlet olur, ne eğitim olur, ne ülke olur, Yok İran'a füze attın, Yok Yemen'e asker gönderdin, Yok Afrika Müslümanlarında milyar dolar gönderdin, dünya ilerlerken öyle işlerle uğraşan zibidi ülke olursun.


12 Eylül yanlışı burada. Cumhuriyet rejiminin okulları anarşistleri, sosyalistleri komünistleri "üretirler" o yüzden katledemeyeceğin gibi, bunlara karşı üç hilalci kozunu filan da oynayamazsın. Modern devlette birincinin yeri var, ikincinin yeri yok. CUmhuriyet dediğin devrimci olmak zorundadır, yoksa Avusturya gibi olursun, Hitler de olduğu gibi, ilk zorlukta "demokrasiye zaten gerek yoktu" filan dersin.


Yani Picaso'nun Guernica tablosunda olduğu gibi, tüm bu olaya çeki-düzen vermek gerekiyor.


Basit örnek: Sol marjinalize edilmiş (PKK'ya çalışıyor) AKP ülke savunuyor.
Bunun normali bir ülşlkede en az 3 sol parti ve 3 sağ parti olur. Hepsi normal insanların oyverdiği partilerdir, ve Tanrı-devleti partisi varsa halk düşmanı olduğu için yasaklanır.


Yani bu ülkede düzen sorunu vardır. ayak baş olmuştur, her şey tepetaklaktır, kimse neden söz ettiğini bile bilmiyordur. Da işte bunu bu hale getirenlerin bir daha bu hale getirmemesini sağlayacak güvenceleri de oluşturmak gerekiyor.


Son olarak: popülizm de klişe bir laftır. Herkes zeki olmak zorunda da değil. Ama önce yasalar ile, sonra eğitim sistemi ile 50/100 yıl önceden önlemini alacaksın, bir de felsefi düşünce olursa, gördüğü tweetlere aldırmayan, neye inanacağını dikkatli seçen nesil yaratacaksın. Ondan sonra da iş politikacılara kalacak. Fransa'da da lepenci parti var mesela. Politikacılar onurlu davranıp zibidi partiye iktidar yolunu açmıyor. + gerekirse faşist kişileri siyasetten men edeceksin olacak bitecek.


Yani bu çağ bilgi kirliliği çağı. eskiden Radyo'dan ajansı dinlerdin şimdi her tarafın haber, her tarafın Twitter yorumcusu, hiçbiri beş para etmez. Bunlara çok dikkat etmek gerek :)

[kartopu]

Kapitalizm de gelişmişlik çok farklı anlam taşır Sosyalizm de gelişmişlik se çok farklıdır Adeta birbirinin zıttıdır.
Kapitalizmde gelişmişlik üretim araçlarında ve bu araçları kullanacak üretici güçlerdedir yani gelişmişlik kapitalizm in işine yarayacak biçimde olur. Sosyalizm se bunun tersidir yani kapitalizmde ne görülmüşse gördüğün her şeyin tasviyesi.
Bu tasviye süreci insani gelişme sağlar çünkü kapitalizm deki gelişme insanın insana, insanın kendine yabancılaşmasıdır.

Kapitalist düşünce biçimini gelişmedir diye anlamak sosyalizm i anlamamaktır.
İşte bu gün kapitalizmin bu gelişmelerinden doğa hayvan ve insan çok rahatsız durumdadır. İnsanların yaşam alanları kısıtlanıyor insanın, doğanın bir parçası olduğu unutturuyor.

İnsan dev kapitalist şirketlerin oyuncağı oluyor silah tekellerinin piyonu oluyor bankaların yemi oluyor. İşte kapitalist gelişmenin üstündeki cila kalktığında ortaya çıkan pas kir bu.

Kapitalizm de her şey para insanın değeri de para paran kadar adamsın.

Halbuki insan koca evrende ne kadar yer kaplayacak ki. KUBA ile ABD arasında insanda yarattığı fark bu Halbuki KUBA daha sosyalizm için başlangıç. ABD ise kapitalizm de zirve.

[kartopu]

Tanrı Devleti ne Sn Leonardo.
Tanrının bir devleti mi var. Hiç olmuş mu hangi tarihte görülmüş.
Kendini tanrı yerine koyan kendini Tanrının yeryüzü temsilcisi gibi gören insanların devleti oldu hemde çok tarih bunlarla dolu.
Tanrı soyut bir kavramdır onu somut yapan insandır.

[Leonardo]

"Şeriat" kelimesi İslami bir kelimedir ve Arapçadır. "Tanrı-Devleti" hem daha öz-Türkçe hem de yapılmaya ç.alışılan şeyin mantıksızlığını daha iyi ortaya koyuyor.


Cahil insan "Bunlar Tanrı'ya inanıyor, Halka daha iyi davranacaklar" yanlışına düşüyor. O yüzden bu terimi kullanmak daha iyi. Tanrı devleti demek başörtülü ekonomi bakanı, Cuma namazına gelen genelkurmay başkanı, Ramazanda oruç tutan dışişleri bakanı filan demek. Yani ekonomiden / siyasetten anlamasına, üniversite mezunu olmasına bile gerek yok. İnançlı olması ve dini bilmesi yeterli. Sonuç: İran gibi kendi kaynağını kendi eliyle çöpe atan ülke olmak (TR'nin bütün düşmanlarının istedikleri de bu zaten)


- Bu üstteki kapitalizm anlayışı büyük oranda değişmiştir, değişmeye de devam edecektir. Mesela Emile Zola'nın Germinal kitabı vardır. Bu hikayede yaşananlar artık yok. İşçi kesiminin hakları var, sendikaları var. Çocuk işçiliği yasak. Kadınların hamilelik izinleri var. İşsizlerin maaşları, hiç çalışmamış olanların minimum ödenekleri var. Üniversite bütün Avrupa'da (İngiltere hariç) parasız. Parasız ya da kısmi ödeme yaptığın sağlık hizmetleri var. ve bunlar daha da artacak.


Ama Bugünkü Soma olayları 100 yıl önce Almanya'da da varmış. Çocuk işçiliği varmış. Tam daKarl Marks'In tarif ettiği "köleden daha aşağı" bir proleterya varmış. Ve bu dediğim gelişmeler de hep sendikalar, sol mücadele ve sosyalizm sayesinde olmuş.


Ekonomiye yaklaşım biçimi tabi ki farklı. 1950'lerde herkes Komünizmin Kapitalizmi açık ara sollayacağını düşünüyordu. Ama tam tersi oldu. Komünistler mesela bilgisayar çağını yakalayamadılar. Teknolojide geri kalmaya başladılar.


Yine de. Adam Smith'in tanımladığı kendi başına kapitalizm de bitti. Tamam 19 yy'da vardı. Ama günümüzde bu Türkiye gibi ülkelerde bile uygulanamıyor.


fark edilen şey: Mesela parasız eğitim olmazsa, sadeec zenginler okula giderse, o zaman doktorunu, mühendisini, teknisyenini Çin'den / Almanya'dan getirmen gerekir.
Veya halk çaresiz / aç kalırsa, ekonomi 510 kesim sayesinde gelişemez. Durgunluk olur.
O yüzden sosyal devlet kavramları var. Devletin ekonominin belli alanlarında kısmi mevcudiyeti var.
+ Kapitalizmin yalanlarına karşı sol partiler, sendikalar vs. var. Yani ortada bir denge var. bu dengeyi sağlamak önemli.