Takvim ve İslam
 

Aslında din ve takvim ilişkisi uzun zamandır aklıma takılan bir konu. S.J.Gould toplumların temel üretim alanına uygun bir takvim kullandıklarını ileri sürmüştü.

Örneğin deniz kıyısında yaşayan ve balıkçılıkla geçinen bir toplum doğal olarak gel-git döngüsünü izlemek ister ve ay takvimi bu toplum için ideal olur.

Ama ağırlıkla tarım toplumuysa ay takvimi güneş yılı ile uyumsuz olduğundan işe yaramayacaktır ve uygun takvim güneşe bağlı olacaktır.

Çok kabaca çizdiğim bu çerçevede hicri takvim kaynaklandığı coğrafya düşünülürse aykırı bir görüntü veriyor.

İncelenmeye değer bir konu gibi duruyor.

direkmen gouldun söylediği baz alırsak evet ters bir durum var gibi durabiliyor. fakat toplumların kültürü, dini inancı hiç mi önemli değildir onu da tartışmak gerekir.

adamlar ay tanrısına tapıyor doğal olarak ayın hareketlerini önemsiyorlar. bence direk coğrafi açıdan bakmamak gerek.

takvimlere ilgi duyuyorsanız size mayaların takvimlerini incelemenizi öneririm sevgili komutanım ^^

Gould'un tespitini cok kaba bir cercevede anliyorum. Ama cok fazla ayrinti var. Ve ayrintilarda isler degisiyor. Mesela ay takvimi Sümerde, günes takvimini Misirda kullaniliyor. Halbuki Nil'de gelgitin cok önemli oldugunu biliyoruz. Hicri takvim herhalde güney Arabistan/Yemen ürünü. Orda da denizcilik önemli.

Bir de takvimler cok keskin sinirlarla ayrilamiyor. Bayagi bir geciskenlik var. Sanirim ay esasli sistem giderek günes esasli olana dogru kayiyor veya sürekli düzeltmeler yapiliyor. Mesela Ibrani takvimi önce ay esasli iken sonra günes esasli hale dönüsmüs. Babil takvimi ay esasli iken günes esasli yilla uyum icin eklemeler yapilmis. Mayalarda ve Cinlilerde herhalde bastan beri ikisi de var.


http://www.historicalsense.com/Archive/Fener46_2.htm

Erken ve orta Neolotik dönem açısından iddia anlam kazanır, sonralarda ise gözlemler ve araştırmaların gelişmesi, yazının kullanımı, hesaplama, ölçekleme ve tabi kültürel, ideolojik etkileşimle, takvimlendirme konusu basit olandan karmaşık olana, kaba olandan ayrıntılıya, dayandırmaya(örneğin tanrı merkezli) evrilmiş olmalı. Tabi bu inanç merkezcilik ekseninde bir ara işler karışıyor. Evvel tanrılar üretim toplumlarının temsili düzeyinde olduğu için işler çok karışmıyor, ama ne zamanki herhangi bir temsil özelliği ya da nesnel bir karşılığı olmayan tanrı anlayışı oluşuyor karışıklık yaşanıyor. Takvimlendirme işi örneğin üretim merkezli değilde tamamen inanç merkezli hale geliyor. Oysa evvel takvimler de inanç merkezli denebilir, bu evvel süreç açısından çelişki doğurmuyor, çünkü inançlarda, tanrılarda zaten üretim alanına göre belirlenmiş temsiller, semboller, işaretler.

Örneğin evvel takvimlendirmeler üretime dönük ve mevsimsel olabilir. Orak-hasat zamanı, başak zamanı, av mevsimi, tomurcuk, yumurtlama, doğum, çiftleşme dönemleri, göçmen kuşların gelmesi, gitmesi vs. Bu tür belirlenimler ciddi anlamda üretime-işe-işleyişe dönük...

Mesela Selçuklular ekonomik işleri düzenleyebilmek için(kısaca üretim alanı) Miladi takvim kulanmıştı diye biliyorum. Yani burada kültürel bir başvuru değil, bir gereksinim söz konusu.

Nehir yatakları etrafındaki yerleşkelerin Ay'ın gel gitinden daha çok mevsimlere dayalı bir takvime gereksinimi olur diye düşünüyorum-tarım toplumu- bu anlamda yine Mısır takvimi güneşi(aslında mevsimleri demek daha anlamlı gibi) esas almıştır ve Nil'in taşması ile takvim ilişkilendirilir.

Örneğin tüccar olan Fenikeliler takvim olarak ne kullandılar acaba?
Mesela Burada "Tarımsal faaliyetin planlanmasını amacıyla düzenlenmiş olan takvim, kamerî temele sahip olmakla birlikte, sonradan Güneş esaslı takvime dönüştürüldü." İbare geçiyor, muhtemel ay takvimi mevsimler konusunda sıkıntı yaratıyor ve güneş takvimi ile rötuş yapılıyor... Tabi Sümerler'den yola çıkarak, kutsal 12 rakamı ve yılın 12 aya bölünmesi konusunda, muhtemel Dünya ve Ay arasındaki ilişki etkili olmuştur diye düşünüyorum-neyse konu dışı. Ama burada önemli olan Sümer'in hangi nesnel gerekçelerle Ay'ı bu kadar öönemsediğidir.....Bir yıl içinde Ay Dünya çevresinde yaklaşık 12 kez dönmesine karşın

Bu araştırmanın giriş kısmında belirtilene göre Arap ulusu İslamiyet öncesinde sadece ay takvimini kullanmamış görünüyor. Diğer bir araştırmaya göre de Arap ulusunun takvim konusunda İslamiyet öncesinde sabit bir yaklaşım sergilemedikleri ifade ediliyor.