İslam ve Ekonomik Sistem

[ozgurrr]

Arkadaşlar geçtiğimiz günlerde İslam ve Kapitalizm televizyonda da tartışılmış Eski Müsiad başkanı kapitalizm,sermaye,mülkiyet,zenginlik ve islam burjuvazisini savunmuştu.

Müsiad buna karşı çıktı ve internette bu düşüncelerin islamı yansıtmadığı savunulmaya başlandı.

Bu noktada bizde tartışmaya katılalım. Forumda kapitalizm ve emperyalizmden dem vuran bir çok müslüman arkadaş var bu arkadaşlar her olumsuzlukta mevcut liberal ve kapitalist uygulamaları eleştirip bunların İslam'a uygun olmadığını ve islam düzeninde böyle şeyler olmayacağını savunuyorlar.

Şimdi soralım sizce İslam hangi ekonomik sisteme yakındır ? Eğer hiçbirine uygun değilse önerdiği ya da uygulanmasını emrettiği ekonomik sistem nasıldır ? Çoğu müslümanın Allah'ın düzeni geldiğinde veya şeriat geldiğinde insanlar daha mutlu ve refah içinde yaşayacak gibi söylemlerde bulunmaktadır. Bu düzen nasıl bir ekonomik sistem ile insanlığı refah'a kavuşturacaktır ?

Ben kişsel düşüncemi paylaşarak tartışmayı başlatmak istiyorum;

Her ne kadar faiz'in yasaklanmış olmasına rağmen günümüz finans araçları ile ( kar payı, fonlar,tahviller ) ile bu yasak delinmiştir. Genel çerçevede bakacak olursak İslamda ticaret-tüccarlık, sermaye , mülkiyet , sosyal sınıflar kavramları net bir şekilde vardır. Bunun yanında sosyal faaliyetler bireysel yükümlülükler ile karşılanmaya çalışılmıştır bunun en güzel örnekleri sadaka , zekat , kurba vs. yani sosyal adaletin zengin tüccar sınıfının kendi rızası ile yapacağı bağışlar,vergiler vs ile sosyal adalet ve gelir paylaşımının sağlanabileceği varsayılmıştır. Ticaret ve ekonomi için genel bir regulasyon olmadığı ve yine bireylerin , yöneticilerin vicdanına ve adalet anlayışına bırakıldığı için liberal bir düzen ön gördüğünü söylemek çok yanlış olmaz.

Biraz önce bahsettiğim gibi zekat , sadaka , kurban anlayışı ile zaten bir zengin - fakir sınıf ayrımımının ön görüldüğü bu yapıyı değiştirmek yıkmak için herhangi bir çaba, kanun , emir bulunmadığı için en benzer kavramlar liberalizm , kapitalizm ve hatta dini yayılma ve bütünleşmeyi de işin içine katarsak emperyalizm olarak düşünebiliriz.

[tyd13]

ozgurrr´isimli üyeden Alıntı

Ben kişsel düşüncemi paylaşarak tartışmayı başlatmak istiyorum;

Her ne kadar faiz'in yasaklanmış olmasına rağmen günümüz finans araçları ile ( kar payı, fonlar,tahviller ) ile bu yasak delinmiştir. Genel çerçevede bakacak olursak İslamda ticaret-tüccarlık, sermaye , mülkiyet , sosyal sınıflar kavramları net bir şekilde vardır. Bunun yanında sosyal faaliyetler bireysel yükümlülükler ile karşılanmaya çalışılmıştır bunun en güzel örnekleri sadaka , zekat , kurba vs. yani sosyal adaletin zengin tüccar sınıfının kendi rızası ile yapacağı bağışlar,vergiler vs ile sosyal adalet ve gelir paylaşımının sağlanabileceği varsayılmıştır. Ticaret ve ekonomi için genel bir regulasyon olmadığı ve yine bireylerin , yöneticilerin vicdanına ve adalet anlayışına bırakıldığı için liberal bir düzen ön gördüğünü söylemek çok yanlış olmaz.

Biraz önce bahsettiğim gibi zekat , sadaka , kurban anlayışı ile zaten bir zengin - fakir sınıf ayrımımının ön görüldüğü bu yapıyı değiştirmek yıkmak için herhangi bir çaba, kanun , emir bulunmadığı için en benzer kavramlar liberalizm , kapitalizm ve hatta dini yayılma ve bütünleşmeyi de işin içine katarsak emperyalizm olarak düşünebiliriz.

Liberalizm, ticaretin özgürce yapılması gerçekleşmesi gerektiğini ve özel mülkiyeti savunduğundan ötürü kapitalist ekonominin önünü açan bir düşünsel altyapıdır ve ekonomik bir sistem/düzen değildir. İslamiyet'in ekonomik sistemi, ticaretin ve kârın olması; sömüren-sömürülen ilişkisi olması; özel mülkiyetin varlığı (üretim araçlarının özel girişimcilere haiz olması) ve artı-değerin tüccarın/burjuvanın eline geçmesi nedeniyle kapitalizmdir. Kârın bir kısmının devlete vergi (sadaka, zekat, kurban) kanalıyla aktarılması kapitalizmde de vardır. Ticarette adil olunmasının öğütlenmesi ve sosyal devlet ilkesine daha yakın olması ekonomik sistemin adını değiştirmez.
Kapitalist sisteme tabi İslamiyet'in refah ve gelir dağılımının adil olduğu bir devlet yapısına sahip olup olmayacağını toplum ve iktidarlar/krallar belirleyecektir. Kendi nazarımda kapitalist ekonomik sistemin olduğu ülkelerde kısa bir dönem dışında refahın ve gelir dağılımında adaletin sağlanacağını düşünmüyorum.

[ozgurrr]

tyd13 yöneticilerin vicdanına ve adalet anlayışına bırakıldığı için liberal bir düzen ön gördüğünü söylemek çok yanlış olmaz.

Bu cümleden liberalizm'e düzen tanımlaması nasıl çıkarttınız anlamadım ama tekrar açıklayayım. Herhangi bir düzenleme olmadığı ve adaletin birey vicdanına bırakılması güzel öğütler ötesinde bir belirleyicilik bulunmaması yani ticaretin serbestliği ve özgürlüğü ön planda olduğu için liberal bir düzen öngörülmüştür. Burada liberalizm bir düzen olarak anılmamakta ortaya çıkan düzen liberal olarak nitelenmektedir.

[tyd13]

ozgurrr´isimli üyeden Alıntı

tyd13 yöneticilerin vicdanına ve adalet anlayışına bırakıldığı için liberal bir düzen ön gördüğünü söylemek çok yanlış olmaz.

Bu cümleden liberalizm'e düzen tanımlaması nasıl çıkarttınız anlamadım ama tekrar açıklayayım. Herhangi bir düzenleme olmadığı ve adaletin birey vicdanına bırakılması güzel öğütler ötesinde bir belirleyicilik bulunmaması yani ticaretin serbestliği ve özgürlüğü ön planda olduğu için liberal bir düzen öngörülmüştür. Burada liberalizm bir düzen olarak anılmamakta ortaya çıkan düzen liberal olarak nitelenmektedir.

Liberalizme düzen tanımlaması yaptığınızı belirttiğimi hatırlamıyorum. Liberal kelimesini görünce liberalizmi bir cümle ile açıkladım. Asıl siz, cümlemden liberalizme düzen tanımlaması yaptığınızı düşündüğümü nasıl çıkarttınız?

[ozgurrr]

tyd13´isimli üyeden Alıntı

Liberalizme düzen tanımlaması yaptığınızı belirttiğimi hatırlamıyorum. Liberal kelimesini görünce liberalizmi bir cümle ile açıkladım. Asıl siz, cümlemden liberalizme düzen tanımlaması yaptığınızı düşündüğümü nasıl çıkarttınız?

Liberalizm'i tanımlayarak başladığınız için. Önemli değil yanlış anlaşıldı sanırım. Konuyu dağıtmayalım siz islam düzenini liberal düşünceye ve politikalara paralel görüyor musunuz ?

İslam inancına sahip arkadaşların yorumlarını bekliyoruz. İktisadi hayat ve düzen açısından bir tartışma yapabilmek için sizin görüşlerinize ihtiyacımız var.

[tyd13]

ozgurrr´isimli üyeden Alıntı

Liberalizm'i tanımlayarak başladığınız için. Önemli değil yanlış anlaşıldı sanırım. Konuyu dağıtmayalım siz islam düzenini liberal düşünceye ve politikalara paralel görüyor musunuz ?

Evet, yanlış anlaşıldı. İslam ekonomisi, liberal düşünceye ve politikalara paralel değildir. Sınırların ve gümrük vergilemesinin olduğu bir ekonomik sistemde liberalizmden söz edilmesi mümkün değildir. İslami ekonomik sistemi incelediğimizde, gümrük vergisi benzeri bir verginin olduğunu tespit ettiğimiz için liberal bir düzenden söz edemiyoruz. İslam ekonomisinin ilk dönemlerindeki uygulama ile bugünkü uygulaması arasında farklar olduğu için ilk dönem islam ekonomisi üzerinden analiz yapıyorum.

[ozgurrr]

tyd13´isimli üyeden Alıntı

Evet, yanlış anlaşıldı. İslam ekonomisi, liberal düşünceye ve politikalara paralel değildir. Sınırların ve gümrük vergilemesinin olduğu bir ekonomik sistemde liberalizmden söz edilmesi mümkün değildir. İslami ekonomik sistemi incelediğimizde, gümrük vergisi benzeri bir verginin olduğunu tespit ettiğimiz için liberal bir düzenden söz edemiyoruz. İslam ekonomisinin ilk dönemlerindeki uygulama ile bugünkü uygulaması arasında farklar olduğu için ilk dönem islam ekonomisi üzerinden analiz yapıyorum.

Şimdi o dönemde sınırları olan bir islam devletinden söz edebiliyoruz ama geniş çerçevede düşünürsek islam'ın iddaası tüm Dünya'nın müslüman olması ve islam kurallarına göre yönetilmesi değilmidir ? İnsanlığı ahirete taşıyacağını iddaa eden bir inanç sisteminin düzeni sağlayacak ekonomik ve sosyal politikaları olması gerekmez mi ? Bunlar yine ümmetin ve yöneticilerin vicdan ve insiyatifine mi bırakılmışıtr ?

Bu noktada akıl yürütelim ; Diyelim ki islam amacına ulaştı ve tüm dünya'ya yayıldı ve hakim oldu. ( Nufus artış oranlarına göre bu durum çok gerçekçi avrupa giderek islamlaşıyor 50 yıl içinde Avrupa bir önlem almazsa büyük ülkelerin çoğunda islam çoğunluğu ele geçirecek gibi gözüküyor) Bu durumda şuanda çokça zikredilen new world order ( yeni dünya düzeni ) benzeri Dünya devleti ve hükümeti iddasına kavuşursa dünya hangi islama uygun ekonomik ve sosyal politikalara göre ve kimler tarafından yönetilecektir ?

[tyd13]

ozgurrr´isimli üyeden Alıntı

Şimdi o dönemde sınırları olan bir islam devletinden söz edebiliyoruz ama geniş çerçevede düşünürsek islam'ın iddaası tüm Dünya'nın müslüman olması ve islam kurallarına göre yönetilmesi değilmidir ? İnsanlığı ahirete taşıyacağını iddaa eden bir inanç sisteminin düzeni sağlayacak ekonomik ve sosyal politikaları olması gerekmez mi ? Bunlar yine ümmetin ve yöneticilerin vicdan ve insiyatifine mi bırakılmışıtr ?

Bu noktada akıl yürütelim ; Diyelim ki islam amacına ulaştı ve tüm dünya'ya yayıldı ve hakim oldu. ( Nufus artış oranlarına göre bu durum çok gerçekçi avrupa giderek islamlaşıyor 50 yıl içinde Avrupa bir önlem almazsa büyük ülkelerin çoğunda islam çoğunluğu ele geçirecek gibi gözüküyor) Bu durumda şuanda çokça zikredilen new world order ( yeni dünya düzeni ) benzeri Dünya devleti ve hükümeti iddasına kavuşursa dünya hangi islama uygun ekonomik ve sosyal politikalara göre ve kimler tarafından yönetilecektir ?

İslam'ın ekonomik ve sosyal politikaları Kur'an'da net olarak belirtilmediğinden ötürü ekonomik ve sosyal politikalarının olmadığı savını öne sürebilirsiniz. Fakat ilk dönem İslam devletine ve uygulamalara bakarak İslam'ın da kendine ait ekonomik ve sosyal poltikaları vardır. Ayriyeten ara not olarak; ekonomk ve sosyal politikaları uygulama noktasında her ülkede toplumun ve yöneticilerin inisiyatifindedir ve vicdanına bırakılmıştır. Müslüman bir dünya devleti kurulması halinde ise yine toplumun ve yöneticilerin inisiyatif ve vicdanına bırakılacak bir sistem söz konusu olacaktır.
İslam'daki ekonomik sistem, kapitalist üretim şekline ve ticarete dayanır. Türkiye'de İslam ekonomisi konusunda yapılan araştırmalarda elde edilen bulgulara bakacak olursak İslami ekonomik sistem, uygulama açısından refah ve gelir dağılımında daha adil bir toplum yaratabilecek bir ekonomik sistem olarak yansıtılmaktadır. Vergilemede yapılan tercihler, üretimin teşviki ve ticaretin şekli eğer yansıtıldığı gibi uygulanırsa bu konuda tersini düşünsem bile refah bir devlete ulaşılabilir. Fakat sosyal politikalar, bizim kabullenebileceğimiz düzeyde değildir. Örnek; toplumda kadının yeri, toplumda diğer dinlere mensup bireylerin yeri ve köleliğin varlığı bizim için kabul edilebilir değildir. Ek olarak; Tanrı/Allah inancı olmayanların köle olarak kabul edilmesi kendi nazarımızda özümüz itibariyle kabul edemeyeceğiz ilk maddedir.

[AhbAp]

Kapitalizmin genel olarak tek tanrılı dinlerden çokça beslendiği ortadadır.

Din ve buna bağlı olarak kader inancının, imtihan düşüncesinin ve Allah'ın kimini kiminden üstün kıldığının inanırlar tarafından sorgusuz kabulü, kapitalizmin ekmeğine kalınından bir yağ sürer.

Kimi insanların zengin oluşu, yöneten oluşu, üstün oluşu gibi durumlar Allah'ın takdiri olarak kabul edildiğinden, eşitsizliğin temel nedeni, sömürülenin kabulüdür.

Baskının, yoksulluğun, eşitsizliğin ve adaletsizliğin çekilemez noktaya geldiği durumlarda bile, bu düşünceler insanlara sistemi sorgulatmaz. Yanlışı sistemde aramak yerine, işverenin/patronun kötü bir kişi olduğu ve/veya iktidarın yanlış ellerde olduğu, halka zulmettiği, kendi çıkarına baktığı ve bunlar yüzünden Allah'ın onu cehennemle cezalandıracağı düşünülür ve avunulur. Hakları elinden alınmış, sömürülmüş, kandırılmış olan kişi, hakkını geri almak ve mücadele etmek yerine, durumu Allah'a havale eder.

Dünya düzeninin, Allah'ın düzeni olarak bu şekilde kabulüdür sorun. Öncelikle kafalardaki Allah düşüncesi yıkılmazsa (sadece din değil elbette; din en büyük afyon olduğu için "öncelikle" diyorum), dünyada eşitsizlik, adaletsizlik, sömürü ve köleliğin sonu gelmeyecektir.

[ozgurrr]

Benim gördüğüm kadarı ile bu tartışmada taraflar kapitalizm'e karşı çıkarken aslında sistemi temelden reddetmiyorlar. Yani vahşi kapitalizm'den dem vuruyorlar ve bunun sosyal politikalar daha adil bir paylaşım ile yumuşatmanın islama daha uygun olacağını düşünüyorlar. Örneğin televizyondaki tartışmada Erol Uyar'a karşı sürülen görüş Kar'ın daha çok üretime yönlendirilmesi, zenginin fakire daha çok yardım etmesi, zekat vermesi, zenginden alınan verginin sosyal adaleti ve refahı arttıracak şekilde kullanılmasını savunuyordu. Zaten islami görüşü savunan hükümetler, mili görüş ekolü'de aşağı yukarı bunu savunuyordu. ( Milli ekonomi iddaasına rağmen fiiliyatta en çok dış borçlanma ve dış ticaret anlaşmalarının yapıldığı dönemlerden biri olması da manidar.) Teoride milli görüşün ekonomik boyutunun karma ve korumacı bir ekonomik sistemi benimsemesi gerekirken yapılanlar ve ekolün kendi ticaret ve iş yapış şekilleri tamammen bunun tersidir. ( Ülkede üretilen birçok şey bugün ithal edilmeltedir ve ithal eden firmalar ağırlıklı olarak bu zümreye ait firmalardır)

Her ne açıdan bakarsak ve ne kadar yumuşatırsak yumuşatalım kapitalizm kapitalizmdir. Yani her zaman sınıf ayrımları ücretli köleler, sermaya sahipleri, faiz/kar payı zenginleri, toprak-rant zenginleri vs. olacaktır.

Şimdi tekrar soralım her konuda kapitalizm'e karşı çıkan ve islam inancında olan insanlar Allah'ın adaletini ve insanlığın refahını hangi düzen ile Dünya'da tecelli ettireceklerdir? Örnek olarak alabilecekleri sistem hangisidir ? Örneğin İran ya da Savaş öncesi Irak modeli hakkında ne düşünüyorlar ? Eğer bu modele sıcak bakıyorlar ise bu modeli bütün Dünya insanlığı açısından nasıl uygulamaya koyabilirler ?

NOT : Bu konuda yapılmış fiili çalışmalar varmıdır örnek verebilirmisiniz ?Sosyalizm-islam, komünizm-islam, kapitalizm-islam vesaire bir çok araştırma ve kitap var bunlardan bahsetmiyorum. Örneğin Erbakan'ın adil düzen ve milli görüş milli ekonomi çalışmaları gibi( Tabi bunlar ülke yönetimine yönelik evrensel değil) başka çalışmalar var mı ? İslam alemi islamı bütün dünya'ya yaymayı hedeflerken sonra nasıl yöneteceğini de düşünmüş mü merak ediyorum ?