pentateuch'u kim yazdı-belgesel hipotez(sargon'a)

PENTATEUCH’U KİM YAZDI?
BELGESEL HİPOTEZ

Belgesel hipotez tarihi:

Yahudilik de hristiyanlık da, incilin de ifade ettiği gibi, pentateuch’ın -- tevratın ilk beş kitabı—musa tarafından yazıldığını kabul eder.
Nevar ki, son yüzyıllarda, yazarın başkası olduğu söylenmektedir. Belgesel hipotez bugün önemli ölçüde tüm liberal dinbilimciler tarafından kabul edilmektedir.

11. yüzyıl: ısaac ibn yashush , yaratılış36 daki edomite krallarının musa öldükten sonra bilinmeyen bir kimse tarafından eklenildiğini söylemiştir. Bu sebepten ötürü isaac “gaf yapıcı” olarak anılmıştır.

15. yüzyıl: rahip tostatus, bazı kesin bölümlerin kahinlerden biri tarafından yazıldığını, musa tarafından yazılmadığını ileri sürmüştür.
16. yüzyıl: Andreas van maes bir editörün musanın yazdıklarına ilavelerde bulunduğunu ileri sürmüştür.
17. yüzyıl: thomas hobbes musanın yazdıklarıyla çelişen kısımların kolleksiyonunu hazırlamıştır.
18. yüzyıl: üç araştırmacı( witter, astruc ve eichhorn) torahdaki çiftlerin iki farklı yazar tarafından yazıldığı sonucuna varmıştır. Doublet iki kez açıklanan kıssalardır, yaradılıştaki iki yaratılma kıssası,
Ibrahim ve tanrı arasındaki anlaşmayı anlatan iki kıssa,
Isaac’ın isimlendirilmesini anlatan iki kıssa,
Yakubun isimlendirilmesini anlatan iki kıssa,
10 emirin iki tipi(exodus 20 & deuteronomy 5),
Musanın kayalık meribahtaki iki kıssası.

Bu çiftlerin birbiriyle çeliştiği görülür. Çoğunlukla, biri tanrıyı yahwe diye adlandırırken diğer elohim olarak adlandırmıştır.

19. yüzyıl : bilginler torahta bir kaç üçlünün olduğunu farkettiler. Bu üçüncü bir yazarın karıştığını gösterdi. Sonra deuteronomy’nin pentateuch’taki diğer dört kitaptan farklı bir dil stilinde yazıldığına karar verdiler.
Sonuçta, 19.yüzyıl sonunda, liberal bilginler pentateuch’ta 4 yazarın ve 1 editörün aktif bir yer aldığı görüşünde uzlaştılar.
20. yüzyıl : akademikler belgesel hipotezi hangi mısraların kimin tarafından yazıldığını belirleyerek refine ettiler. Ayrıca bu yazarların isimlerini de saptamaya çalıştılar.
1943’te, pope pius XII bir divino afflante spiritu dağıtımı yaptı ki bunda akademikleri incildeki yazıların kaynağını araştırmaya davet etti. Son arkeolojik buluşlar ve linguistik analiz araçları hipotezdeki araştırmayı kolaylaştırdı. Belgesel hipoteze olan inanç bir takım faktörlerle tetiklendi, şöyle ki :


**çeviri: usrenin
*diğer bölümleri kısa zamanda peyderpey çevireceğim.