Turan Dursun'un Ölümü Hakkında Söylenenler

[imhotep]

KARANLIKÇININ AYDINLIĞA SIKTIĞI KURŞUN...

İlhan Selçuk

Turan Dursun öldürüldü.

Her yaşamın bir anlamı vardır; ölüm ilk bakışla anlamsız görünür, ama her ölümün de anlamı vardır.

Üsküdar Koşuyolu'ndaki evinden önceki gün saat 15.00 sularında çıktı Dursun; yürümeye başladı. Güzel bir eylül ikindisi yaşanıyordu. İsanbul'un sonbaharına doyum olmaz. Dursun'un niyeti alışveriş etmekti.

Evden biraz uzaklaşmıştı ki, pusu kuran terörcülerin çapraz ateşine tutuldu. Siyah renkli bir arabayla uzaklaşan katiller silahlarına susturucu takmışlardı; çevreyi ayağa kaldıracak kadar gürültü olmadı.

Turan Dursun yere yığılmıştı; ceset önce gazetelerle örtüldü; sonra otopsi için morga yollandı.

Bu ölümün anlamı neydi?

*

Turan Dursun, Şarkışla'nın Altın köyünden. Doğumu 1934. Babası imam. Çocuğu "gâvur okulu"na göndermiyor. Dursun'un anadili Kürtçe.

Türkçeyi askerde öğreniyor. I955'te İstanbul'a geliyor. Dışarıdan sınava girerek ilkokul diploması alıyor. Din öğretiminden geçiyor. Vaizlik sınavına girip kazanıyor. 14 yıl vaizlik yapıyor. 1965'te TRT’ye giriyor. Önce evrak memurluğu. Arkasından dinsel yayınlar prodüktörlüğü. Sonra yazarlık yaşamı başlıyor. Nasıl bir yazarlık? Özgür düşünceyi savunmak, bağnazlığa karşı çıkmak, aklın ve bilimin yolunda yürümek...

Turan Dursun yazıyor:

"-Ben hiç zinayı tanımadım. İçkiyi tanımadım. Kumarı tanımadım. Zaten hiçbir oyunu bilmem. Benim babam da imamdı. Babam beni bir hedef için çalıştırmış. Ona göre, ben bir kahraman olmalıydım. İslam kahramanı, din kahramanı olmalıydım."

Dursun kahraman oldu.

Ama din kahramanı değil, özgür düşünce, demokrasi ve laiklik kahramanı...

Dergilerde çıkan yazıları yüzünden tehdit mektupları alıyordu Turan Dursun, hiçbirine metelik vermedi, omuz silkti, yolunda yürüdü.

Yolun başındaki levhada ne yazıyordu:

Aydınlanma yolu!..

Voltaire, Diderot, Rousseau ve daha niceleri daha 18. yüzyılda o yoldan geçmişlerdi. Fransa'da başlayan o yolun taşlarını döşemek için nice insan yaşamını hiçe saymıştı, bu uğurda ölmüş, öldürülmüştü. Yolun yapımı kolay değildi, yol zor döşeniyordu. Türkiye'ye ulaşıncaya kadar 200 yıl geçmişti. Yolun Anadolu'ya döşenmesi Atatürk devrimleriyle hızlandı; ama pusular, tuzaklar, kundaklar, saldırılar sürüyor; yolun yapımı güçleşiyor.

Turan Dursun, aydınlanma yolunun Türkiye'ye döşenmesi için çalışan fikir emekçilerinden biriydi. Bu yüzden öldürüldü. Eski din adamının aydınlanmasından ve çevresini aydınlatmasından korkan karanlıkçı güçler, çapraz ateşe tuttular eski vaizi...

*

Özgür düşünce, dinsel bağnazlıktan bağımsızlaşmış; gerçeğe, akıl ve bilim yolundan ulaşılacağını algılamış kafanın ürünüdür.

Batı'da yüzlerce yıl önce savaşımını verdi özgür düşünce, insanı aydınlattı, demokrasiyi türetti, hoşgörüyü pekiştirdi. Toplum yaşamında özgürlük ve demokrasi gerçekleşti mi, en sofu kişi bile her çeşit düşünceye hoşgörüyle bakar; zorbalıkla değil, tartışarak karşısındakini inandırmaya çalışır; cinayeti aklının ucuna bile getirmez. Cinayet, "Şeytan Ayetleri" romanının yazan Salman Rüşttü için Humeyni'nin çıkardığı fetvada karanlıklaşan ortaçağ kafasının ürünüdür.

İngiltere, Almanya, Fransa, Avrupa, Batı; Salman Rüşdi'ye sahip çıktılar.

Türkiye Turan, Dursun'a sahip çıkıyor mu?

Dursun'un katilleri belki bulunamayacak; ama bu cinayetin "faili meçhul" değildir. Aydınlığa sıkılan silahın tetiğini çeken elleri tanımayan kaldı mı?..


Cumhuriyet,
7 Eylül 1990.