Cinsel Düşmanlık ve Din - 1

Türkiye, kadınların sosyal, ekonomik ve siyasi yaşam katılımlarıyla ilgili olarak toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda hala ciddi sorunlarla karşı karşıya…

2005 Toplumsal Cinsiyet Güçlendirme Ölçümü’ne göre Türkiye, cinsiyet eşitliği ve katılımı konusunda 80 ülke içinde 76’ıncı sırada yer alıyor. 2006 yılındaki raporda ise 75 ülke arasında 72. sırayı paylaştı, yani değişen hiçbir şey olmadı.

Sıralamaya baktığımızda islam dinini benimseyen ülkelerin son sıralarda yer aldığını görüyoruz, en son sırada ise Mısır varmış.

Türkiye’de kadınların eşitliği ve özgürlüğüne hiçe saymaya devam eden en dikkat çekici sorunlardan biri, süregelen namus cinayetleri... UNDP'nin raporuna göre kamu personelinin aktif olarak vatandaşların temel hak ve özgürlüklerini sağlama ve demokratik bir toplumda namus kavramına dayanan cinayetlerin kabul edilebilir olduğu düşüncesini ortadan kaldırma görevini üstlendiğini gösteren örnekler var. Bununla beraber rapor, kamu personelinin namus cinayeti düşüncesine destek verdiği, namus cinayetlerinin ve böylece kadın haklarının aşırı derecede ihlal edilmesinin kabul edilebilir olduğu bir ortam yaratılmasına katkı sağladığı örneklerin de altını çiziyor.

Bu örnekler, Türkiye’de demokratik kurumların, hukukun üstünlüğü, özgürlük ve eşitlik gibi evrensel değerleri ayakta tutma yoluyla, kadın haklarının korunması konusunda üstlenebileceği ve üstlenmesi gereken hayati rolü gösteriyor. Ayrıca hiç kuşkusuz, namus cinayetlerini kabul edilebilir gören zihniyetin ortadan kaldırılması; kamu görevlileri, öğretmenler, polisler, avukatlar, hakimler, yasa koruyucuları, medya, dini liderler, gençlik örgütleri, topluluklar ve ailelerin kendileri de dahil olmak üzere toplumunun bütün kesimlerinin ortak sorumluluğu … Bu nedenle rapor, devlet çalışmalarının, sivil toplum örgütlerinin, topluluk liderlerinin ve gençlerin, toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda eğitilmesi ve “namus” meselelerinin şiddet yerine tartışmalar ve arabuluculuk yoluyla çözülmesini sağlayacak mekanizmaların yaratılması için spesifiköneriler getiriyor.

Kadınların halen namus adına öldürülmesinin Türkiye’deki en utanç verici insan hakları ihlali olduğuna inanıyoruz. Ailenin ve özellikle erkeklerin namusunun kadınların kontrolü aracılığıyla tanımlanması düşüncesi, kadınların kamusal alandan dışlanmasına neden olmaktadır. UNFPA raporunda da belgelenmiş olduğu gibi en çarpıcı nokta namus sisteminin/algılanmasının sonucu olarak kadın ve kız çocuklarının ülkenin her yerinde öldürülmesine yol açmaktadır.

Namus cinayetlerinin en etkin sebebi ise din gibi doğmaların insanlar üzerinde kurduğu baskıdır. Buyrun yurdum insanı, namus hakkında neler diyormuş bakalım.

“Namus, şu anda yaşamamızın sebebidir, namus. Ya şu anda biz namus için yaşıyoruz yani. Namus olmazsa, bilmiyorum yani, yaşamanın bi anlamı yok herhalde. (…) Paran olmasın şerefin olsun. Budur yani.”

“İnsan ne için çalışır, ne için yaşar? Önce namus için. Önce namus, sonra ekmek parası için. İnsan aç kalabilir, ama bir tabak yemek yersen karnın doyar. Ama namusunu kaybedersen dönüşü yoktur…
- Peki nedir namus?
- Helalindir”.

“Eskiden derler ya ‘at avrat silah’. Bu üçü kutsaldır. Namus eşin kocasını aldatması. Ama kandırma anlamında değil de, başka bir erkekle ilişkiye girmesi. (…) Sonuçta insan namusu şerefi için yaşar. Senin namusun karındır. Karın seni aldatınca şerefin ayaklar altına alınıyor. İrtibatlı.”

“Kadın eşittir namustur diyen bir kültürümüz var. Biz bu kültüre karşı değiliz açıkçası, ama neyi namus diye tanımlıyor? (…) Nesi namus mesela işte bakışı namus, saçı namus, uykusu namus, eteği namus, ben ne bileyim, filanca tarafı namus.”

“Bizde namus kavramı şeydi yani, sadece cinsel ilişkiye girmek diyildir bizim için. Konuşmak, sinemaya gitmek, radyodan şarkı istemek bile bir ölüm kararıdır. Oldu böyle bir olay da, Urfa’da yaşandı; bir kız radyoya çıkıpta “bütün sevenler, sevilenlere” şarkısını armağan edince kadının ölüm kararı çıktı ve sokağın ortasında infaz edildi. Bir kadın Mardin’de, sinemaya gittiği için öldürüldü. (…) Ha, Batman’da bi tane yaşanan, şimdi aklıma geldi, kız pantolon giyip düğüne gittiği için öldürüldü.”

“Boyun eğiyorsa kadın olarak namusludur, boyun eğmiyorsa, karşı çıkıyorsa, intihar ediyorsan, sevdiğine varmak için ölümü göze alıyorsan namussuzsun, (…) özgür ruha sahipsen namussuzsun.”

“Namus dinimizin emrettiği gibi yaşamaktır. Namus hudutları geçmemektir. Yani namus Allah’ın yasak ettiği yere girmemektir. Çizilen hudutlara karşı gelmemektir. Mesela sadece karısı değil, annesi bacısı, komşusu da namusudur. (…) Bir adam kendi namusunu nasıl koruyorsa başkalarının namusunu da o şekilde koruması lazım.”

[Kocasının kendisini dövdüğünü anlatıyor]… öyle yaptığı zaman çocuklarımı öldüresim geliyor, o hırsı çocuklarımdan alıyorum. (…) İstiyorum ki o anda kendimi öldürsem. (…) (bıkıp ailesine dönse) sahip çıkmazlar, doğu tarafında herkes öyle. Tabi, tabi. Ölüm var geri dönüş yok. Açsak, sürünsek de mecburuz, çare yok. Yaşayacaksın, bi de dayanacaksın.”

“Mesela biz Türk olarak aile bağlarımızın çok güçlü olmasını isteriz.
Niye? Çünkü namusumuzdur. Aile bağlarımız sadece kendi kızımız veya hanımımız üzerine değil, esas yani toplumumuzun hepsini kavrama almak isteriz ama alamıyoruz.(…) Aile bağları ve namus bizim için çok önemlidir. Ya da dinimizde de Türk toplumu olarak da çok önemlidir. Ama bunlar çok zayıfladı.(…) Yine kocasına sadık olan, ailesine bağlı olan, geleneklere uyan kadın namuslu kadındır.(…) Yani bu dul kadın da Adana’ya geldiğine göre düşün ne kadar namuslu kalabilir? (…) Onun için namuslu kalmak, yani kadının aile bağları zayıfladığı zaman kadının namuslu kalması yani %5’lere düşer.”

Anketlere katılan kadınarın %70'i kadını namus olarak görüyor, namus cinayetlerini normal sayanlar arasında din görevlisi, polis, avukat gibi meslek dallarına sahip olan insanlarda var, buda olayın diğer can alıcı noktası. Yukarıdakiler aslında yapılan anketlerin sadece ufak bir bölümüydü, anket Adana, Şanlıurfa, Batman ve İstanbul'da yapılmış, tabiki yurdun her tarafında butür düşünenler var. Kuşkusuz bu tür düşünen zihniyetteki insanları ağır adli cezalarda önleyemez.


Bu örnekleri fazla çoğaltmaya gerek duymadan olayın dini boyutunu ele alalım. Makalenin bu bölümünde karşı cinse daha doğrusu bayanlara büyük bir kin ve nefret duyan İslam dininin bu konu üzerindeki etkisini ele alacağız.