Endülüs Notlari

[sargon]

Gectigimiz hafta kizimla birlikte bir Endülüs gezisi yaptik. Gezinin yarisindan fazlasi Güney Ispanya'nin güzel denizinde dalgalarla bogusarak ve kizgin günesinden yararlanarak gecti. Ama diger yarisinda da birkac sehri gezme firsatimiz oldu. Gerci ilk günden yer ayirtmayi düsünemedigim icin Granada'ya gidemedik ve muhtesem Elhamra sarayini göremedik ama Cordoba ve Sevilla'yi gezme sansimiz oldu.

Güney Ispanya'da insanin ilk olarak gözüne carpan Türkiye'ye benzeyen doga örtüsü oluyor. Kuzeyin sik ormanli, yemyesil dogasindan sonra birden bire sari ve kahve renklerin agir bastigi, az agacli bir bozkir görüntüsü. Nemli ve sicak bir hava. Insanlari da ayni bizim insanimiz gibi sicakkanli, kavgaci, bagira cagira konusan, kurallari falan pek takmayan türden, yani Akdeniz insani.

Bir sonraki adimda ise hemen Endülüs uygarliginin izlerini hissediyorsunuz. Endülüs Emevileri Ispanya'da öyle derin bir iz birakmis durumdalar ki, bunu ilk andan beri hissediyorsunuz. Yer isimleri kulaginiza hic yabanci gelmiyor. Mescit'ten üretilmis Mezquita, Medina Al-Sahara, Elhamra, Cordoba, Granada, Alcazar vb. Nerdeyse her kilise veya saray bir caminin yada müslüman sarayinin üstüne kurulmus. Yeni yapilmis olanlarda ise Magriplilerin mimarisinin izleri farkediliyor. Magribi sanati Gotik ile Barok'un arasinda girmis ve ikisini birbirine baglamis gibi. Bugünkü modern Ispanyol sanatinda bile herbirinden izler, esintiler bulmak mümkün.

Bu izlenimi sadece Güney Ispanya icin iddia edebilirim, ancak bütün Ispanya'da gecerli oldugunu tahmin ediyorum.

Endülüs'e Ispanyollar Andalucia diyorlar, baskenti Sevilla. Güneydeki Akdeniz sahillerinin adi ise Costa del Sol. Sol adi size yabanci gelmeyecektir, günes tanrisi Sol'u bilirsiniz, Costa del Sol yani "günes sahili". Tarik bin Ziyad'in kuzey Afrika sahillerinden gemilerini gecirdigi Cebelitarik (Gibraltar)'i icine alip bir ucunda Granada'ya diger ucunda ise Atlas Okyanusuna uzanan bir bölge Andalucia.

Endülüs Emevilerinin bölgedeki egemenligi oldukca uzun sürüyor, tam 700 yil. Bütün bu sürec boyunca bütün Ispanya müslümanlarin kontrolünde kalmis degil tabii. En son müslüman emirligi olan Granada (Girnata) bir yillik bir kusatma sonucunda teslim olup, emir XII. Muhammed kentin anahtarini hiristiyanlara verdiginde yil 1492'dir. Ispanya iki olayi birden kutlamaktadir. Ayni yil Kristof Kolomb Amerika'yi bulmustur.