Almanya'da Ateist ve Dinsiz Oluşumlar

[ulpian]

Belki bazı arkadaşların ilgisini çekebilir diye düşünüp foruma yazmayı uygun gördüm.
Diğer Batılı ülkelerde yaşayan üye arkadaşlardan da kendi ülkelerindeki ‚dinlerden özgür‘ hareketler hakkında bilgiler gelirse çok sevinirim.

(„İslam forumu“ ne kadar uygun bilemedim, fakat daha uygun bir bölüm de göremedim.)

Almanya‘daki ‘dinlerden özgür’ oluşumlara küçük bir kuşbakışı

Almanya’da tarihi kökenleri eskilere dayanan ateist/agnostik/dinsiz birçok dernek, vakıf ve oluşum bulunmakta. Fakat özellikle 2004 yılından beri, bu oluşumlarda çok ciddi bir hareketlilik gözlenmekte, hem bilimsel/entelektüel çalışmalar hem de ve özellikle halkla ilişkiler bakımından.

1. Giordano Bruno Stiftung (Giordano Bruno Vakfı)
Bu yeni hareketliliğin motorunu 2004 yılında kurulan Giordano Bruno Stiftung (Giordano Bruno Vakfı) oluşturmakta. Vakfın ana amacı dinlerden özgür ve hümanist bir ortam oluşturmak için her alanda ‘aydınlanma’ sürecini desteklemek. Din-eleştirisinde uygulanan üslup, Almanya’nın alışmış olduğunun çok aksine, özellikle R.Dawkins’le üne kavuşan ve ‘yeni ateistler’ olarak anılan hareketin üslubu gibi son derece açık sözlü ve (entelektüel anlamda) tavizsiz. Vakıf, Almanya’nın en saygın bilim adamlarını, düşünürlerini, yazarlarını, sanatçılarını bir araya getirerek oldukça farklı alanlarda çok çeşitli projelere öncülük yapmakta. Ayrıca kendinden önce zaten var olan ‘dinlerden özgür’ dernek ve oluşumlarla da çok sıkı bir ilişki takip etmekte.



Vakfın en büyük özelliği, bilimsel/akademik çalışmalara öncü olmanın yanı sıra özellikle gençlere ve çocuklara da hitap eden medyatik eylem ve projeler üretmesi. Aydınlanma hareketlerinin hiç bir zaman iyi argümanlardan yana fakir olmadığı, fakat bugüne kadar hep ‘halkla ilişkiler’ ve pazarlama alanlarını ihmal etmiş olduğu tespitinden hareketle bu alanlarda da büyük uğraş vermekte.



Vakıf (Alman’daki vakıflarla ilgili yasal düzenlemeler gereğince de), kurum yapılanması, karar mekanizmaları, gelir ve harcamaları, projeleri ve iş-birliktelikleri gibi bütün konularda son derece şeffaf olmaya özel gayret göstermekte.


Almanya’da yaşayan Müslümanların kurmuş olduğu ‘Almanya Müslümanları Merkez Konseyi’nin ismine göndermede bulunarak ‘Almanya Ex-Müslümanları Merkez Konseyi’nin 2007’de kuruluşuna da yine Giordano Bruno Stiftung öncülük etmiştir (Daha sonra belli bir Müslüman kökenli nüfus oranı olan Avrupa’nın diğer ülkelerinde de aynı isimli dernekler kurulmuştur).


Günümüzdeki batılı ateist/dinsiz hareketlerin büyük çoğunluğunun ortak özelliği hümanist, töleranslı, liberal, özgürlükçü, barışcı, milliyetçilik- ve devletçilik-karşıtı bir tutuma sahip olmaları. Bütün dinlere ve İslam’a da son derece sert eleştirilerde bulunan Giordano Bruno Vakfı, aynı enerjiyle Almanya’da yaşayan azınlıkların dilsel, dinsel ve kültürel özgürlüklerini savunmakta. Amacı siyasi/hukuki anlamda kısıtlamalar değil, entelektüel anlamda aydınlanma ve dinlerden, dogmalardan özgürleşmektir. Son olarak Almanya’nın Friedberg kentinde bir grup aşırı-sağcının ‘Ülkenin İslamlaşmasına ve Yabancılaşmasına karşı’ yapmak istedikleri eylemin şiddetsiz karşı-eylemle engellenmesinde vakfın da büyük katkısı olmuştur (tıkla). Başka bir örnek: Vakıf, Almanya’daki devlet okullarında sadece Müslüman ailelerin çocuklarına İslam din dersi verilmesine karşı çıkmamakta, ya din dersinin (bütün dinler için) topyekun kaldırılmasını ya da bütün öğrencilere aynı dersde bütün dinlerin öğretilmesini savunmakta.



Vakfın yönetim kurulu sözcüsü olan Dr. phil. Michael Schmidt-Salomon, gerek yazdığı kitap ve makaleler gerekse katıldığı TV tartışma programlarıyla Almanya’daki ‘dinlerden özgür’ oluşumların sesi olarak görülebilir.



Bazı örnekler:
- Katıldığı bir televizyon söyleşisinin İngilizce altyazılı versiyonu =>

- ZDF kanalında yayınlanan ‘Nachtstudio’ adlı tartışma programı =>

- HR kanalında katolik Eski Sağlık Bakanı Andrea Fischer’le yaptığı tartışma =>

- Phoenix kanalında yayınlanan tartışma programı =>

- WDR kanalında yayınlanan tartışma programı =>

- ORF kanalında yayınlanan tartışma programı =>




Almanya’nın en saygın felsefe-bilim dergilerinden olan “Aufklärung und Kritik (Aydınlanma ve Eleştiri)” adlı dergide yayınlanan makaleleriyle bilim ve düşünce dünyasında çoktandır saygınlığı olan Schmidt-Salamon, özellikle çocuklarını dinlerden özgür yetiştirmek isteyen aileler için hazırladığı ‘Tanrıya nereden gidilir? – diye sordu küçük domuzcuk’ adlı resimli çocuk kitabıyla Almanya’da çok sert, medyatik tartışmalarla da gündeme geldi.


Vakfın imzasını taşıyan çok sayıda projenin bazı örnekleri:
- Vakfın kurmuş olduğu Humanistischer Pressedienst (hümanist basın hizmeti) adlı sitede güncel haberler, makaleler, bilimsel araştırma sonuçları yer almakta. Ayrıca Richard Dawkins, Sam Harris, Christopher Hitchens, PZ Myers, Peter Atkins, Dan Gardner, AC Grayling gibi ‘Yeni Ateistler’in İngilizce makalelerinin Almanca çevirileri yayınlanmakta.


- ‘Darwin yılı’ adını taşıyan http://www.darwin-jahr.de/ ve özellikle genç öğrencilerin ilgisini çekecek şekilde evrim konularını işleyen site yine bu vakfın imzasını taşımakta.


- Almanya nüfusunun dünya görüşü, dini tercihi gibi hususlardaki oranları tespit etmek için ampirik araştırmalar yapan fowid kuruluşu da bu vakfa ait.


- Mizahi din eleştirilerinin buluştuğu http://www.religionsfreie-zone.de/ sitesi Vakıf tarafından finanse edilmekte.


- Diğer ‘dinlerden özgür’ derneklerle birlikte vakfın öncülük ettiği ‘otobüs kampanyası’ medyada geniş yankı buldu.



- Belki de yapılmış olan en zeki ve mizahi din eleştirisi belgeseli olan ‘Religulous’un Almanca’ya çevrilmesi ve profesyonel konuşmacıları tarafından Almanca seslendirilmesinde de yine bu vakfın imzası vardı.



2. Diğer ‘dinlerden özgür’ oluşumların bazıları
- Humanistischer Verband Deutschlands (Almanya Hümanistler Birliği): 1993 yılında çok sayıda büyüklü, küçüklü ‘özgür düşünürler’ derneklerinin bir araya gelmesiyle kurulan birlik, özellikle kurmuş olduğu akademiler ve yayınevleri aracılığıyla faailiyet göstermekte. Almanya’nın genel politik iklimine uygun olarak, çok sert ve açıktan din eleştirisi yapmaktansa, ‘uzlaşı’ alanları aramaya çalışan birlik, Dawkins gibi Yeni Ateistlerin ve onların Almanya’daki tekabülü olan Giordano Bruno Vakfı’nın üslubu karşısında ilk başta tavır belirlemekte zorlanmıştı. Son yıllarda, görebildiğim kadarıyla, siyasi/hukuki anlamda bir kısıtlamadan yana olmadıktan sonra, özgür tartışma ortamında eleştirilerin açık ve tavizsiz yapılması gerektiğini onaylıyor artık.



- Brights Deutschland: Kendilerini ‘natüralist ve hurafelerden arınmış bireylerin buluşma yeri’ olarak tanımlayan brights aslında kendilerine ‘ateist’ gibi isnatlara karşılar, üyelerinin çoğunluğu ateistlerden ve agnostiklerden oluşsa da kurum olarak ateizmle özdeşleştirilmek istemiyorlar. Dawkins gibi bir çok ‘Yeni Ateist’in Amerika veya İngiltere Brights Birliklerine üye olmalarından dolayı, ‘Yeni Ateist hareketi’ batılı medyanın bir kısmı tarafından yanlış olarak Brights Hareketi olarak adlandırıldı. Oysa Dawkins ve arkadaşlarının başlatmış olduğu yeni aydınlanma hareketinin kurumsal olarak brights’la bir ilgisi yok. Yeni ateistler, herhangi bir kurumda veya çatıda organize olmamış, kati sınırları olmayan ve sözcülerinin şahsi gayretlerinden ibaret bir oluşum. Online buluşma yerleri ise brights’dan çok, Dawkins’in websayfası gibi kişisel siteler.


- Bund für Geistesfreiheit München (Münih Zihinsel Özgürlük Birliği)


- Internationaler Bund der Konfessionslosen und Atheisten (Uluslararası Dinsizler ve Ateistler Birliği)


- MIZ dergisi


- Hintergrund yayınevi


- FGH tartışma forumu


saygılarımla