Atın Evrimi

[taylan]

ATIN EVRIMI

Fosiller, bize atin evriminin çok karisik bir yol izledigini ve kökeninin milyonlarca yil öncesine, EOSEN'e kadar uzandigini göstermektedir.Özellikle Kuzey Amerika'da bol miktarda bulunan fosiller, atlarin buradigini türedigini, daha sonra Asya'ya geçtigini Amerika'da kalanlarin PLEISTOSEN' DE salgin bir hastalik nedeni ile ortadan kalktigini kanitlamaktadir.Bugün Amerika'da yasayan atlar daha sonra Avrupa'dan getirtilen atlardan üretilmistir.

Fosillerin incelenmesinden anlasildigi kadariyla, atin evriminde belirli bir yol izlenmis, fakat bu yolda birçok dallanmalar ortaya çikmistir.bu yan dallarin bir çogu dogal seleksi yon ile ortadan kaldirilmistir.Atin evriminde birinci derecede, üyelerin ve dislerin, ayni zamanda vücut büyüklügünün degistigini görüyoruz.

Atin filogenisinde ilk hayvanin köpek büyüklügünde Eohippus (=Hyracotherium) oldugunu biliyoruz.Bu hayvanin ön ayaginda is görür durumda dört, arka ayaginda üç parmak vardir.Ön ayakta bir, arka ayakta iki körelmis parmak bulunur.Bu, bu hayvanin bes parmakli bir atadan köken aldigini göstermektedir.



Körelen parmaklar birinci ve besinci parmaklardir.Kirk dört disi vardir.Dislerinin taç kismi kisa, kök kismi uzundur.Bugünkü atlardan farkli olarak ormanin içerisinde ve çevresinde yasamaktaydi.Bu nedenle disleri, genç dallari ögütecek sekli kazanmisti.Devrin diger memeli hayvanlarindan, ormanin tenha yerlerine kaçarak kurtulmustur.Orta EOSEN'le Orohippus'un molar disleri biraz daha gelismistir.Üst EOSEN'le Epihippus yasamistir.Vücut büyüklügünde gittikçe artma görülür.

Orohippus



Epihippus:




Evrimsel hat üzerinde ikinci bir gelisim oligosende MESOHIPPUS' UN ortaya çikmasidir.Vücut, büyük bir koyun kadar olmustur.Her iki ayakta üçer parmak bulunmakla beraber, orta parmaklar digerlerine göre daha fazla büyüyerek vücudun yükünü çekmeye baslamistir.



Üst oligosende ayaklari biraz daha degismis MIOHIPPUS görülür.



Miyosencin basinda MORYHIPPUS,



orta miyosende PARAHIPPUS ve HYPOHIPPUS görülür.



Bu hayvanlarda orta parmak vücudun tüm agirligini çekmekle beraber, diger iki parmak ta distan görülebilir.Molar disler daha düzlesmistir.Dolayisi ile artik ormanlik yerlerde degil, açik arazi ve çayirlarda yasamaktasin.Kafatasi ileriye dogru uzanmis, göz çukurlari geriye dogru çekilmistir.Üst miyosende hayvanin büyüklügü 90-120cm ye ulasir.

Bu devirde MIOHIPPUS' TAN ayrilan bir dal daha sonra ortadan kalkan ANCHITHERIUM' evrimlesmistir.



Pliyosende Pliohippus ortaya çikmistir.Bu hayvan, at özelliklerinin bir çogunu kazanmistir.Her ayakta tekbir parmak vadir, digerlerini kalinti halindeki kemiklerden anliyoruz.Bu ayak tipi degismeden günümüze kadar gelmistir.Disler ise çignemeye daha iyi uyum yapacak hale gelmistir.Bu hayvanda iki ayri evrimsel çizgi göstermistir;Daha sonra ortadan kalkan Hipparion, digeri ise Pleistosen'de bugünkü adlarin cinsini meydana getiren Equus'tur.



Evcillestirilmis ata, yani Equus Cabellus'a köken olan Tür kesin olarak bilinmemektedir. Zamanimizda yasayan tek yabani at türü Mogolistan'daki Eguusprezewalskii'dir.Bu hayvanin yüksekligi 120 cm olup boz renkli, büyük basli, küçük gözlü ve kisa kulaklidir.Evcillestirilmis atla yavru meydana getirebilir.Evcil atin atasi olma olasiligi zayiftir.

Gerçek yabani atlar Amerika'daki atlardir.Amerikanin bulunusundan kisa bir süre sonra bilinmeyen bir nedenle (belki bir hastaliktan dolayi) ortadan kalkmistir.Amerika'da bugün yasayan yabani atlarin atasi, Ispanyollar tarafindan getirilen Avrupa kökenli atlardir. Insanlar magara devrinde atlari besin için avlamislardir.Daha sonra Misirlilar araba çekmede kullanmislardir.Arap atlarinin iskeleti digerlerinden farkli oldugu için (kafa tasinda fazladan bir saft bulunur, kuyrugu daha az omurlu, ön üyelerinde küçük bir kemik vardir) farkli bir kökenden geldigine inanilmaktadir.Altmis milyonluk bir süre içerisinde gelisen atin, daha sonra yapay çaprazlamalar ve islahi sonucu daha iri, daha uzun üyeli ve daha güçlü irklari elde edilmistir.Bu arada uyum yapamayan bir çok yan dal ise tamamen ortadan kalkmistir.