Kaybolan dillerin 18 tanesi Türkiye'de

[evrensel-insan]

Dilin ismi: Zazaca
Diğer isimleri: Zâzâ Lisânı, Dımılki, Zazaki, Kırmancki, Kırdki, Sobé, Zonê Ma
Durumu: Kırılgan
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: 1998 Paul tahminlerine göre 2 milyon
Bölgeler: Tunceli, Erzincan, Elazığ, Bingöl, Erzurum’un Hınıs ilçesi, Sivas’ın doğusu Muş’un Varto ilçesi, Kayseri’nin Sarız ilçesi, Diyarbakır’ın kuzey ve batı kesimleri, Şanlıurfa’nın Siverek ilçesi ve komşu ilçelerde bazı küçük alanlar; Avrupa’da bu dili konuşan çok sayıda göçmen var.
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Batı Ermenicesi
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Farklı kaynaklardan elde edilen tahminlere göre 50 bin
Bölgeler: İstanbul, Hatay’ın Samandağ ilesinin Vakıflı köyü
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Ubıhça
Durumu: Yok oldu
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Son konuşan kişi olan Tevfik Esenç 1992 yılında hayatını kaybetti
Bölgeler: 1864’ten bu yana göçmen topluluklar; Esenç Manyas’ın Hacı Osman köyünde yaşıyordu
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Turoyo
Durumu: Ağır tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Poizat ve Sibille’in verileri üzerinden 2008 tahmini 50 bin
Bölgeler: Geleneksel olarak Mardin’in Midyat ilçesi civarında konuşuluyor; konuşanların çoğu İsveç ve Almanya’ya göçmüş durumda
Konuşulduğu ülkeler: Suriye, Türkiye

Dilin ismi: Suret
Diğer isimleri: Asuri Yeni Aramice, Keldani Yeni Aramice, Süryanice, Yeni Süryanice
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Poizat ve Sibille’in verileri üzerinden 2008 tahmini 240 bin
Bölgeler: Irak Kürdistan’ı, Batı İran Azerbaycan’ı ve Kürdistan’ı, Suriye’nin Türkiye sınırı yakınları; Türkiye’de konuşan yok; konuşanların çoğunluğu Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika ve Avustralya’da diasporada yaşıyor
Konuşulduğu ülkeler: Ermenistan, Irak, İran, Suriye, Türkiye

Dilin ismi: Romanca
Diğer isimleri: Çingenece, Romani, Romca, Çingene dili
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Matras 2002 tahminlerine göre 3 milyon 500 bin
Bölgeler: Birçok Avrupa ülkesi özellikle Doğu-Orta ve Doğu Avrupa, Balkanlar
Konuşulduğu ülkeler: Arnavutluk, Avusturya, Belarus, Birleşik Krallık, Bosna Hersek, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Hırvatistan, Hollanda, İsviçre, İtalya, Karadağ, Letonya, Litvanya, Makedonya, Polonya, Romanya, Rusya, Sırbistan, Slovakya, Slovenya, Türkiye, Ukrayna

Dilin ismi: Pontus lehçesi
Diğer isimleri: Pontusça, Pontus Rumcası
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: 300 bin (Genel olarak bu rakam veriliyor)
Bölgeler: Türkiye’de ve Gürcistan’da Karadeniz kıyıları, Of ve Sürmene’de halen konuşanlar var ancak çoğunluğu Yunanistan’a göçtü; Rusya’nın güneyi ve Kafkasya’da da göçmüş bazı gruplar yaşıyor
Konuşulduğu ülkeler: Ermenistan, Gürcistan, Rusya, Türkiye, Ukrayna, Yunanistan

Dilin ismi: Mlahsô
Diğer isimleri: Batı Süryanicesi
Durumu: Yok oldu
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Kısa bir süre önce tükendi (Konuşan son kişi İbrahim Hanna 1998’de hayatını kaybetti)
Bölgeler: Diyarbakır’ın Lice ilçesi yakınlarında iki köy; tüm sakinler Suriye’ye göçtü
Konuşulduğu ülkeler: Türkiye

Dilin ismi: Lazca
Diğer isimleri: Lazuri
Durumu: Kesinlikle tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: 2001 tahminlerine göre 130 bin (Şişirilmiş bir rakam olabileceği belirtiliyor)
Bölgeler: Rize’nin Pazar, Ardeşen, Çamlıhemşin ve Fındıklı ilçeleri ile Artvin’in Arhavi, Hopa, Borçka ve Sarp ilçeleri, Sarp’ın bir kısmı Gürcistan tarafında Acar Cumhuriyeti’nin bir parçası, Sakarya, Kocaeli ve Bolu’da aynı zamanda 1877-78 Savaşı sırasında mülteciler tarafından kurulan Laz köyleri var.
Konuşulduğu ülkeler: Gürcistan, Türkiye

Dilin ismi: Kabardeyce
Diğer isimleri: Kabarca, Kabartayca, Doğu Çerkesçe
Durumu: Kırılgan
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: Farklı kaynakların ortalaması 650 bin
Bölgeler: Rusya Federasyonu’nda Kabard-Balkar Cumhuriyeti ve Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti, Türkiye ve Ortadoğu’da diaspora toplulukları
Konuşulduğu ülkeler: Rusya, Türkiye

Dilin ismi: Ladino
Diğer isimleri: Judezmo, Yahudi İspanyolcası, Sefaradca, Haketia (Fas’ta kullanılan ismi)
Durumu: Ağır tehlikede
Dünya genelinde konuşan kişi sayısı: 400 bin
Bölgeler: Geleneksel olarak Yunanistan ve Türkiye, özellikle de Makedonya ve Trakya’daki tarihi yerler, Balkanlar, Kuzey Afrika’da Fas, Ceuta, Melilla, Cezayir; Türkiye’deki 10 bin civarında kişinin çoğunluğu İstanbul’un Balat ve Hasköy semtlerinde yaşıyor, Yunanistan ve Balkanlarda yaşayanların sayısı Holokost’tan sonra çok azaldı, Kuzey Afrika’da dil ortadan kayboldu.
Konuşulduğu ülkeler: Arnavutluk, Bosna Hersek, Bulgaristan, Cezayir, Fas, Hırvatistan, Makedonya, Romanya, Sırbistan, Türkiye, Yunanistan

Devami var....