Evrim-Eviren İlişkisi

[Yıldıztozu]

Evrim olgusunun tanrının varlığı iddiasıyla ilişkisini incelemek üzere şu üç soruyu sorup analiz edeceğim:

1- Evirenli ve evirensiz evrimler mümkün müdür, mümkünse zorunlu olduğu durumlar var mıdır.
2- Eviren konumundaki birisi olmaklık ile evirmeyen konumundaki birisi olmamaklığı ayıran şey nedir.
3- Evirenli evrim mümkünse bile tanrının evirebilmesi ne derece mümkündür.

1- Evirenli evrimin mümkünlüğünü göstermek için insanın evirdiği örnekler kullanılabilir. Örneğin insanın kumdan kale yapması biçimsel bir evrim türüdür ve evirenli evrime apaçık bir örnektir. Yine insanın evirdiği biyolojik ve kimyasal evrim örnekleri de vardır. O halde evrimin bir eviren tarafından yönlendirilmesi mümkündür.
Evirensiz evrim örneğini ikinci kısımda vereceğim.

2- Eviren birisi olma durumu iradeye karşılık gelir, irade ise seçeneklere sahip olmayı gerektirir. Her seçeneklilik iradeyi ortaya çıkarmaz ama irade için seçeneklilik şarttır. O halde seçeneksiz/zorunlu bir evrim örneği gösterilebilirse o evrimin arkasında bir irade/eviren olamayacağı da gösterilmiş olur.
Örneğim şu: Bir sürahide bulunan suyu, soğuk bir bardağa koyduktan sonra suda gerçekleşen evrimsel değişimlere bakalım. Burada su zorunlu olarak bardağın şeklini alır ve biçimsel evrime uğrar. Yine bardağın sıcaklığından dolayı su soğuyarak fiziksel evrime uğrar. Bu örnekteki bardak ortam şartlarını temsil eder ve su bu şartlara seçeneksiz olarak uyum sağlamıştır. Burada dikkat edilmesi gereken kısım suyun SEÇENEKSİZ olarak bardağın biçimine evrilmesidir. Seçenek yoksa irade yoktur, irade yoksa eviren yoktur.

Bu örneğe karşıt olarak bir teist diyebilir ki; su ve bardaktaki koşulları tanrı yaratmıştır ve yaratmasaydı suyun şekli bardağın şekline evrilemezdi.
Teistin öne sürdüğü bu yaklaşımda tanrının dışında gerçekleşen olaylar var demektir. Suyu yaratmış olsa bile tanrı suyun biçimsel evrimine müdahale edememiştir. Seçeneksiz zorunluluklar buna örnektir ve bunu göstermiştik. Sadece su ve bardak örneğinde değil, canlıların evriminde de bunun gibi seçeneksizler bulunabilir.

Ayrıca birisi olmak durumu ile birisi olmamak durumunu ayırabilmek için insandaki iradenin çevresiyle kıyaslanması da kullanılabilir. İnsanın evirdiği evrimler ile insan dışındaki evrimler karşılaştırılır. Bu kıyaslama neticesinde doğadaki evrimlerin evireninin olup olmadığı hakkında fikir edinilebilir.

3- Tanrı mutlak iradeye sahiptir. Bazı evrimleri evirip bazı evrimleri kendi haline bırakmış olamaz. Her oluşum onun iradi kontrolünde olmalıdır. Fakat ikinci maddede seçeneksiz ilerleyen evrimler göstermiştim. Seçeneksizlik ise irade kontrolünü saf dışı bırakır.
O halde birinci ve ikinci maddelerden çıkan sonuçlara göre; evirenli evrim mümkündür ve doğada gözlemlenir, tanrının her evrimi evirmiş olması geçersizdir ve bu da doğada gözlemlenir.

Tanrı fikrinin yaşatılmaya devam edebilmesi için bazı tanımsal özelliklerinin güncellenmesi veya kaldırılması gerekmektedir. En başta mutlak irade özelliği kaldırılmalıdır. Haliyle bu durumda tanrı tüm evrimin yaratıcısı olamayacaktır, o ancak evrimle ortaya çıkmak zorunda kalacaktır.