Kitab-ı Mukaddes ile Sümer yazıtları arasındaki koşutluklar

[sargon]

Kaynak Samuel Noah Kramer'in Sümerler: Tarihleri, Kültürleri ve Karakterleri adlı kitabıdır (sayfa 384-390)

Aşağıda, Kitabı Mukaddes'teki Sümer yazınıyla olan koşutluklardan Sümer etkisini kuşkuya yer bırakmayacak şekilde gösteren bir dizi örnek bulunmaktadır.

1. Evrenin Yaratılışı: Eskiçağdaki İbraniler gibi Sümerler de yaratılıştan önce bir ilksel denizin mevcut olduğuna inanıyordu. Sümerlere göre evren, bir şekilde bu ilksel denizde doğmuş olan birleşik bir gök ile yerden oluşuyordu; göğü yerden ayıran (belki de Tekvin kitabındaki ruah-elohim'in (Allah'ın) yaptığından pek farklı olmayan bir şekilde) hava tanrısı Enlil olmuştur.

2. İnsanın Yaratılışı: Hem İbranilere hem Sümerlere göre insan kilden oluşturulmuş ve yaşam soluğu'yla doldurulmuş olarak düşünülüyordu. İnsanın yaratılmasındaki amaç, tanrılara -İbraniler için yanlızca Yehova'ya- dualarla, yakarışlarla ve kurbanlarla hizmet etmektir.

3. Yarayılış Teknikleri: Gerek Kitab-ı Mukaddes yazarlarına gerekse Sümerli yazarlara göre yaratılış öncelikle iki şekilde gerçekleştirilmiştir: İlahi buyruk ve fiilen 'yapma' ya da 'oluşturma'. Her iki durumda da, açık olarak ifade edilmesi gerekmese bile fiili yaratılıştan önce ilahi bir planlama aşaması vardı.

4. Cennet: Aden Bahçesi'ne ve İnsanın Cennetten Kovulması'na koşutluk gösteren hiçbir Sümer kaynağı bulunmamıştır. Bununla birlikte karşılaştırma yönünden önemli olabilecek birçok cennet motifi bulunmaktadır. Bunlar arasında Tekvin'in 2.babının 21-23.ayetlerindeki kaburga kemiği olayını aydınlatabilecek bir motif de vardır. Ayrıca bir ilahi cennet, bir tanrılar bahçesi fikrinin Sümer kökenli olduğunu düşünmek için kimi nedenler bulunmaktadır.

5. Tufan: Çoktandır kabul edildiği gibi Tufan öyküsünün Kitab-ı Mukaddes'teki ve Sümerlerdeki çeşitlemeleri birçok açık ve yakın koşutluk göstermektedir. En azından bir Mezopotamya geleneğine göre Tufandan önce her biri olağanüstü uzun ömürlü olan on hükümdarın gelmiş olması da dikkat çekicidir; bu, Kitab-ı Mukaddes'teki Tufan öncesi peygamber-ataları anımsatmaktadır.

6. Habil-Kabil Motifi: Kitab-ı Mukaddes'te epey kısaltıldığı kesin olan Habil-Kabil olayında betimlenmiş çekişme motifi Sümerli yazarlar ve şairler arasında çok revaçtaydı



İlk 6 Maddesini kısa açıklamalarıyla birlikte yazdım. Diğer 9 başlık ise şöyle:

7. Babil Kulesi ve İnsanlığın Dağılması
8. Yeryüzü ve Düzenlenmesi
9. Kişisel Tanrı
10. Hukuk,
11. Etik ve Ahlak
12. İlahi Ceza ve Ülke Çapında Felaket
13. Afet Motifi
14. Acı Çekme ve Boyun Eğme
15. Ölüm ve Ölüler Diyarı

Diğer maddelerin şimdilik sadece başlıklarını yazdım. Sıkmamak için bütün hoktaları tek tek detaylandırmadım.