Nuh Tufanı adil midir?

[sargon]

Böyle bir soruyu açıkçası daha önce hiç aklıma getirmemiştim. Bir efsane, bir rivayet adil midir, değil midir diye sorgulayacağı için sanırım. Ama bunu başkaları düşünmüşler, hem de günüzümden 4,5 bin yıl önce. Neden bahsettiğimi anlatmak için konu hakkında bir açıklama yapayım önce.

Bilindiği gibi Nuh tufanı pek çok kavimlerde geçen bir öykü. Daha önce de Nuh'un karısıyla ilgili farklı metinlerdeki anlatımları (Sümer/Akad, Büyük İskender dönemi Yunan edebiyetı, Tevrat, Kuran ve Gnostik edebiyatında) burada yazmıştım. Öykünün de kendi içinde bir başkalaşım süreci var. Bilinen en eski Tufan öyküleri Sümer ve Akad diliyle yazılmış olanlar. Akad dilindeki Gılgamış destanı oldukça ünlüdür. Diğer öykü ise Atra-hasis uyarlaması olarak biliniyor. Gılgamış uyarlamasında tanrı Ea (Sümer'in Enki adlı tanrısı Babil'de Ea olmuştur) babası Enlil'e tufan gönderdiği için kızar. Şiir şöyle:

Tufanım Anlamı

Ea konuşmak için ağzını açtı, savaşçı Enlil'e şöyle ded:

Sen, tanrıların bilge olanı, savaşçı,
konuşup görüşmeden -nasıl yapabilirsim- tufan göndermek de neyin nesi?

Suç işleyeni cezalandır, günahkarı cezalandır sadece!

Onunla uğraş da cezasız kalmasın;
onu çek al da kaybolup yitmesin.

Tufan salmak yerine: bırak aslanlar çoğalsın ve insanların sayısı azalsın.
Tufan salmak yerine: bırak kurtlar çoğalsın ve insanlar azalsın.
Tufan salmak yerine: bırak kıtlık ülkeyi silip süpürsün.
Tufan salmak yerine: bırak veba yayılsın ve insanları yerle bir etsin.

Ben, ben yüce tanrıların sırlarını açığa vurmadım.
Bilgeler bilgesi birine bir düş vahyedildi; tanrıların sırrını işitti.

Mit'te en ilginç olan şey Ea'nın Enlil'e tufan göndermesi için çıkışmasının kendisidir. Ama bunun dışında şeyler de var. Örneğin 'konuşup görüşmeden' nasıl yaparsın diyor. Yani Akad panteonunda bir tanrılar demokrasisi var. Tanrılar meclisinin karar alması gerekiyor Ea'ya göre. Sonra cezanın suç işleyene verilmesini istiyor, herkese değil. Suçun bireyselliğine dair bir vurgu var. Ama toplu halde yıkım da var, aslan gönder, kurt gönder, kıtlık gönder, veba gönder, ama tufan gönderme siyor Ea.

Son iki satır da çok ilginç. Enlil Ea'yı tufanı Babil'in Nuh'una bildirdiği için suçladığından dolayı, Ea tanrıların sırrını (aslında yüce tanrı Enlil'in sırrı) ben söylemedim, o bilgeydi, düşünde gördü diyor.

Görüldüğü gibi bu öyküde (kısacık bir şiirde bile) ne kadar çok ahlaki tartışma var. Ama öykü Tevrat'a ve Kuran'a gelince bütün tartışmalar silinmiş ne yazık ki.