Tanrı nedir? - Sayfa 2

bilgivehis · #11 17-02-2025, 16:01

Andrew´isimli üyeden Alıntı

Ben ateizmin cocukca bir inanc sistemi oldugunu dusunuyorum. Ateizm, ici bos bir balon gibi, felsefi argumanlari oldukca zayif. Hatta mantiksal olarak teizm, ateizmden daha saglam— benim kendi okumalarima, sorgulamalarima ve algima gore soyluyorum.

Hiçbirşey bilmeyen, zırcahil bir teist bile bu kadar yanlış ve boş görüşe sahip değildir.
Onlar hiç olmazsa ateizmin yanlış oldugunu ve tanrıyı inkar ettigini söyler, "çocukça bir inanç sistemi" diye bakmazlar.
Andrew sen felsefe yapma, küçüklükten gelen önyargılarından kurtulamadığının farkında değilsin. Gittikçe önyargılarına daha çok mahküm oluyorsun.
Yani dünyaya bakışın bagımsız değil ama farkında değilsin.
Benden bir arkadaş tavsiyesi, önce önyargılarından kurtulmaya çalış.

dine mine ne · #12 17-02-2025, 17:07

bilgivehis´isimli üyeden Alıntı

Hiçbirşey bilmeyen, zırcahil bir teist bile bu kadar yanlış ve boş görüşe sahip değildir.
Onlar hiç olmazsa ateizmin yanlış oldugunu ve tanrıyı inkar ettigini söyler, "çocukça bir inanç sistemi" diye bakmazlar.

Fiziksel dünyada "etki-tepki" (neden-sonuç) ilişkisini kullandığımızda, genellikle "Dokundum, çektim, ittim" gibi ifadelerle bir temas ve güç uygulama süreci hayal ederiz. Fakat detaylı incelediğimizde, atomlar arasında aslında tam bir "dokunma" gerçekleşmediğini, işin özünde sadece kuvvet alanları ve etkileşimler olduğunu görürüz. Böyle olunca, "dokunma" veya "etki" dediğimiz şey, ölçüp gözlediğimiz sinyallerden ve bu sinyalleri yorumlama biçimimizden ibaret hale gelir.

Bu noktada, "kuvvet", "alan", "nedensellik" gibi fizik kavramlarını aslında laboratuvar deneyleri ve matematiksel modellere dayanarak açıklıyoruz. Ancak bütün bu açıklamalar, özünde, "böyle bir fiziksel dünya var ve biz de bilimsel yöntemle gerçeğe ulaşıyoruz" önkabulünü gerektiriyor. Bir bakıma, fiziksel gerçekliği tanımlayan temel kavramların her biri, bilimsel olarak desteklense de, insan zihninin oluşturduğu bazı inanç ya da kabul noktalarına yaslanmış oluyor.

Şimdi, ateizm "Tanrı yoktur" veya "Tanrı hakkında ikna edici bir kanıt yok" gibi bir tavır benimsediğinde, aslında bu tavrı, sözünü ettiğimiz bilimsel gerçeklik anlayışı çerçevesinde temellendirir. Yani doğada gördüğümüz tüm olayların, gözlemlenebilir etkileşimler ve kuvvet alanları aracılığıyla açıklanabileceğini söyler. Fakat bu açıklamanın kendisi de, en temelde, "doğa yasalarına güveniyoruz ve gerçeği bilimle bulabiliriz" şeklinde bir inanç ve kabul içerir.

Dolayısıyla ateizm, "inançsızlık" olarak tanımlansa bile, gerçekte bilimsel yöntemlere ve fiziksel dünyanın açıklayıcı gücüne duyulan güvenden beslenen bir çerçeveye sahiptir. Bu da, bir bakıma, farklı türde bir inanç sistemi gibi işleyebilir. Nasıl ki dindar biri, evrendeki olayları tanrısal iradeyle açıklıyor ve buna inanıyorsa, ateist de evreni bilimsel yöntemlerle anladığına ve başka bir açıklamaya gerek olmadığına inanır. Her ikisi de sonuçta kendi seçtiği temelleri sorgulamadan kabul ettiği ölçüde, "inanç" niteliği taşır.

Ateizmin temeli, sadece "Tanrı inancı bana dayatıldı, ben de reddediyorum" şeklinde bir tepki olmaktan ibaret değildir. Esas mesele, hayatımızda yönlendirici ilke olarak neye güveneceğimize ya da hangi temeli kabul edeceğimize dairdir. Örneğin, pek çok ateist, evreni açıklamak için bilimsel yöntemlere ve akıl yürütmeye "güvenir." Bu güven, bir noktada, "doğayı bilimsel gözlemler ve kuramlarla anlayabiliriz" şeklinde bir kabul gerektirir. İster Tanrı'ya, isterse bilimin açıklayıcı gücüne dayanalım, temelinde her zaman bir güven veya kabul vardır; çünkü mutlak kesinlik elde etmeden benimsediğimiz her görüş, bir tür "inanç" niteliği de taşır.

Dolayısıyla, ateizm "dayatılmış Tanrı inancına karşı olmak" olarak tanımlansa bile, işin özünde, "ben evreni açıklamak için tanrısal bir nedene ihtiyaç duymuyorum, bilimsel kanıt ve akıl yürütme bana yetiyor" şeklinde bir temel kabule yaslanır. Aynı şekilde, teist bir yaklaşım da "evrendeki düzeni Tanrıya bağlıyorum" derken farklı bir kabule güvenmiş olur. Her iki tutumun da kökeninde, maddi veya manevi bir gerçekliğe dair kesin olmayan bir varsayımı benimsemek, yani ‘inanmak' vardır.

Yani konu dayatma değil, ‘hangine güvenip kabul ettiğimiz' meselesidir. Tanrı inancı dayatılmadığı durumda bile, kişi bilimsel veya rasyonel yönteme güven duyabilir ve bu yaklaşımı içselleştirebilir; bu da neticede bir tür "inanç" boyutuna işaret eder.

Andrew · #13 17-02-2025, 17:13

bilgivehis´isimli üyeden Alıntı

Hiçbirşey bilmeyen, zırcahil bir teist bile bu kadar yanlış ve boş görüşe sahip değildir.
Onlar hiç olmazsa ateizmin yanlış oldugunu ve tanrıyı inkar ettigini söyler, "çocukça bir inanç sistemi" diye bakmazlar.
Andrew sen felsefe yapma, küçüklükten gelen önyargılarından kurtulamadığının farkında değilsin. Gittikçe önyargılarına daha çok mahküm oluyorsun.
Yani dünyaya bakışın bagımsız değil ama farkında değilsin.
Benden bir arkadaş tavsiyesi, önce önyargılarından kurtulmaya çalış.

Niye abi? Niye boyle soyluyorsun?

Ben o kadar isimin icinde bir suru kitap okuyorum, geliyorum buraya saatlerce yazi yaziyorum, bir fikir ortaya koyuyorum, insan der ki, "tesekkurler dostum. Yazinin su bolumune katilmiyorum. Bu sebeplerden dolayi katilmiyorum ve benim dusuncem de bu" der, yada "bak su kisma katiliyorum, iyi bir noktaya deginmissin, ben de soyle dusunuyorum" der bir katki saglar, varsa yanlisimi duzeltir, kendi gorusuyle gelistirir konuyu. Biz de faydalaniriz.

Niye boyle davranmiyoruz?

Niye kibarca tesekkur etmiyoruz?

Bir baska uye de tam tersini soyledi. Ben alinmadim, gucenmedim. Sonucta bir birey olarak adam (Yildiztozu) fikrini soylemis. Bunda bir sey yok ki.

Her insanin bir fikri vardir. Simdi herkes forumda ayni seyi mi soylesin? Tek tip mi olalim?

Ben, kendimce saatlerce yazi yaziyorum, bir emek harciyorum. Ama bu sekilde yaklasilinca emegime saygisizlik yapiliyor, fikrimi soylemekte diretince, genelde cahil, zircahil, dinci, savsata uretici vb. etiketlemelerle karsilasiyorum forumda. Niye dostum, niye?

Su 3 gunluk dunyada birakin, ozgurce dusunelim, ozgurce fikrimizi ifade edelim.

Yazmiyorum abi. Yazinca insani bir sekilde tesekkur eden, medeni sekilde katildigi ve katilmadigi noktalari ifade eden yok maalesef. Surekli bir yaftalama, etiketleme var. Bu da beni uzuyor. Maalesef saygili bir sekilde diyalog kuramiyoruz. Kurmak istedigim icin buradayim ama olmuyor iste.

Yazmiyorum ben. Kendinize cok iyi bakin.

Andrew · #14 17-02-2025, 19:22

Insan karsisindakine sevgi gosterir, pozitif yaklasir, onca sey yazmissin, bak bu iyi olmus, bu ise yanlis olmus. Bu sebeplerden dolayi yanlis olmus, su noktalara dikkat etmen lazim, tamam mi yavrum…

Bu sekilde ifade edilirse, karsidaki insan onure edilir, diyalog boyle yapilir. Haldir huldur etiketleme, yaftalama, suclama seklinde diyalog olmaz.

Ateizm, tanrinin reddidir, tanriya dair bir inanca sahip olmamaktir. Biz bunu bilmiyor muyuz! Ateistlerin kendilerini tanimlama seklinden "en kucuk sekilde haberimiz yok" mu! Biz o kadar cahil miyiz! Elestirel dusunuyorum, bana verileni oldugu gibi kabul etmiyorum ve algima gore yorumluyorum. Sizin bahsettiginiz tanimin olan sey ile uyusmadigini goruyorum ve soyluyorum. Bu da benim yorumum. Size bir sey dayatmiyorum. Ozgurce bendeki algiyi soyluyorum. Sirf sizin tanimlarinizi kabul etmedigim icin, —etmeme hakkim, hurriyetim var— niye, "ateizme iliskin en kucuk fikrim bile olmasin."

Adam mi oldurdum, hirsizlik mi yaptim, insan gibi fikrimi ifade ediyorum.

Katilmasaniz bile, once, "Selam Nathan, Alvin artik herneyse, nasilsin, Hersey yolunda mi? Paylasimin icin tesekkurler, su olmus, bu olmamis, ben su sebeple farkli dusunuyorum" dersiniz.

Sevgi gostermekle ne kaybedersiniz. Ama ne oluyor? Bir suru sey yazarsin, oradan sadece karsi oldugun bir cumle secersin, ve atisirsin. Bu mu yani, soylenen yazilan seylerden sadece bunu mu aldiniz.

Ben teist miyim? Teist de olabilirim, ne var bunda? Bir insanin farkli bir yorumu olunca niye kiziyorsunuz, niye sucluyorsunuz?
Ben size kendi tanimimi mi dayatiyorum, sizin taniminizin kisitli oldugunu soyluyorum. Dayatmiyorum ki, bendeki algiyi soyluyorum.

Birakin abi ozgurce konusalim. Biz burada kac kisiyiz.

Ozgurce dusunmeme, kendimi ozgurce ifade etmeme musade edin. Bir tane hayatimiz var. Onda da birakin, serbestce davranalim.

Sizin sekliniz diyalog degil. Maalesef sevgi ve saygi gostermiyorsunuz.

Şüpheci Dinsiz · #15 17-02-2025, 20:42

Tanrı kavramının, kırılgan/zayıf bir bedende yaşadığını ve öleceğini bilen varlıklarda oluşması kaçınılmaz olan bir kavram olduğunu düşünüyorum. Çetin coğrafi koşullarda yaşarken kırılgan/zayıf bedene sahip olup güçlü olmayı arzulayan, 'aşkın' olmayı, 'aşkın olanı' arayan zorunlu bir çıkarım-düşünce olmalı. Cennet(ödül)-cehennem(ceza) gibi ölüm sonrası için yaptığı türetimler de aynı kökenden kaynaklanıyordur.

Başlangıçta çetin coğrafi koşulları gözlemleyip, şimşeği çaktıranın ayrı, yağmuru yağdıranın ayrı, kuraklığı yapanın ayrı, seli yapanın ayrı kudretli varlıklar olduğunu düşünmüş olmalı. Bunu dinlerin-inanışların sayısından ve tanrı olarak nitelediği türetimlere atfettiği özelliklerden anlayabiliyoruz. Epey sonra bu çeşitlilik, tek tanrılı dinlere evriliyor.

dine mine ne · #16 17-02-2025, 21:52

Aslında tam da "Ne kadar biliyorsan, o kadar düşünebilirsin" anlayışının işaret ettiği gibi, bilgi ve merak arttıkça Tanrı kavramı da evrilerek varlığını sürdürür. Ölüm korkusu elbette çok güçlü bir ilk motivasyon olabilir; ama ölümün hiç olmadığı bir senaryoda bile, insan bir süre sonra nereden geldik?, evren neden var? gibi sorulara cevap ararken yine aşkın bir varlık fikrine yönelebilir.

Nasıl ki matematikte sıfır kavramının sonradan keşfedilmesi "sıfır"ın varlığını ya da anlamını geçersiz kılmıyorsa, Tanrı kavramının tarih boyunca değişmiş olması da geçersiz olduğu anlamına gelmiyor. Bilimin ilerlemesi ve sorularımızın derinleşmesiyle birlikte Tanrı anlayışı varlığını sürdürmekte ve yok olmamıştır. Ölümün tetiklediği varoluşsal korku güçlüdür, ancak insanın merak ve anlama ihtiyacı da Tanrı kavramını en az ölüm korkusu kadar diri tutmaktadır.

Andrew · #17 17-02-2025, 22:09

Tesekkurler, paylastigin dusunceler gercekten dogru. Dediklerine katiliyorum.

Gercekten de tarihsel surecte, doga hakkindaki bilgisizligimiz ve kendi olumlu, kirilgan yapimiz, bizden cok daha buyuk bir tanri anlayisini dogurmustur.

Ornegin, olum gercegini kabullenemeyen insanlar, olum sonrasi yasam ve odul-ceza sistemleri uzerine pek cok efsane uretmis ve bu dusunceler zamanla dinler ve tanri kavramlari olarak sekillenmistir. Insanlik, doga olaylarina dair yetersiz bilgi ve kendi olumunu kabullenme gucsuzlugu ile ilk tanri imgelerini yaratmaya baslamistir.

Bu, pek cok kulturde benzer sekilde gelismistir; ornegin, eski Misir'daki Osiris kultu veya Antik Yunan'daki oluler dunyasi inanclari, olumun bir son degil de bir gecis oldugunu anlatan mitolojilerle beslenmistir.

Ancak, yazina eklemek istedigim tek elestirel nokta su:

Tum bu evrimsel surec, bizim din ve tanri yaratimimizin disinda bir guc, varlik veya kisilik olup olmadigini kanitlamiyor. Bunu otesinde pek cok sey olabilir. Ornegin 100 yil once DNA'mizdan dahi haberimiz yoktu.

Bildigimiz seylerin yani sira, bilmedigimiz, henuz kavrayamadigimiz pek cok gerceklik de olabilir. Insanlik, tarih boyunca dogayi anlamaya calismis ve bu caba, kendi yaratilan tanrisal imgelerimizle sekillenmis olsa da, bu evrenin tam anlamiyla neye dayandigini ya da baska bir guc ya da varlik olup olmadigini bilmek hala mumkun degil.

Bizler, surungen beyni tasiyan ve henuz birkac milyon yildir tarih sahnesinde varlik gosteren hayvanlariz. Sadece son bir kac bin yildir kendimize insan demeye basladik.

Farkli inanclar ve felsefi akimlar, kendi iclerinde celiskiler barindiran dusuncelerle bize dair pek cok soruyu ele almis olsa da, bilimsel ya da metafiziksel acidan kesin bir yanit bulunmuyor.

Bu tur buyuk sorularin yanitlarinin, insan zihninin cok otesinde oldugunu ve belki de bizim algi sinirlarimizi asan bir anlayis gerektirdigini dusunuyorum.

"ictenlik" · #18 17-02-2025, 22:17