Dikine İki Ayak Üzerinde Yürüme

[dilaver]

Türk bilimcilerin başarısı

Bilim insanlarımız, insanların iki ayak üzerinde yürümesini sağlayan genin varlığını ortaya çıkardılar ve bilim dünyasında süren tartışmalar için de ilk somut kanıtı sundular

Bilim insanlarımız, baştan sona bütün araştırmaları Türkiye'de gerçekleşen, evrensel bakımdan çok önemli bir bilimsel başarıya imza attı ve iki ayak üzerinde yürümemizi sağlayan bir genin varlığını ortaya çıkardı. Öyle ki bu gende bir değişiklik (mutasyon) olan insanlar el ve ayakları üzerinde yürümek zorunda kalıyorlar!

Üner Tan , Tayfun Özçelik ve arkadaşlarının bu önemli araştırmaları, dünyanın en ünlü dergilerinden, Amerikan Bilimler Akademisi'nin yayın organı PNAS'ta yayımlanarak dünyaya duyuruldu! Bu buluş, insanın dört ayaklılıktan nasıl iki ayak üzerinde yürümeye başladığı konusunda bilim dünyasında süren tartışmalara da ilk somut kanıt sunuyor. Bu açıdan da Türk bilimcilerin buluşu evrimsel gelişmede de bir kilometre taşı niteliği taşıyabilir.

Üç yıl önce, ilk kez, Türkiye Bilimler Akademisi üyesi, Çukurova Üniversitesi'nden nörofizyolog Prof. Üner Tan, Hatay'da bazı insanların ancak el ve ayakları üzerinde yürüyebildiklerini gördü. Bu, onun için tipik bir dört ayak üzerinde yürüme olayıydı ve bize dört ayaklı atalard an miras kalmış olabilirdi. Cumuhuriyet Bilim ve Teknoloji dergisinde, Tan'ın bu araştırmalarına yer verdik. Tan, araştırmalarını derinleştirdi ve sonuçta yazdığı çeşitli makalelerde, bu dört ayaklılık hastalığına Üner Tan Sendromu (UTS) adını vererek dünyada bir tartışma başlattı. Ona göre bu sendrom, insanın ayağa kalkmasından öncesine ait bir genetik davranış biçimiydi!

Bazı İngiliz bilimciler ise bunun sadece beyinde olan ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu iddia ettiler. Onlara göre "Türklerin İslami tevekkülü, eh ne yapalım Allah böyle yarattı inancı" , böyle doğan çocukların doktora götürülmesini ve tedavi edilmesini engelliyordu! İlerleyen çalışmalar, İngiliz bilimcileri haksız çıkardı; dört ayaklılığın gerçekten genetik kökenleri olduğu belli oldu. Bu arada Alman bilimciler de bu genetik kökeni ortaya çıkarmak için çalışmaya başladı. Böylece Türk bilimciler ile Alman bilimcilerin gen avcılığı yarışını izlemeye başladık.

Bilkent Üniversitesi'nden moleküler biyolog Prof. Tayfun Özçelik, Üner Tan ile birlikte, dört ayaklılık sendromunun genetiğini ortaya çıkarmak için bir proje hazırladılar. Başkent, Hacettepe üniversitelerinin de katıldığı proje ile hangi genin dört ayak üzerinde yürümeye yol açtığı araştırılacaktı. Önce TÜBİTAK ve bir İtalyan araştırma merkezinden elde edilen mali destek ile Bilkent'te oluşturulan araştırma grubunun 9 ay süren çalışması başarıyla noktalandı ve gerçekten de dört ayak üzerinde yürümeye yol açan hatalı gen bulundu! El-ayak üzerinde yürüyen hastalıklı bireylerde, hastalıktan sorumlu gendeki değişimi saptadılar ve bu genin de iki ayak üzerinde yürümemizi sağlayan genlerden biri olduğu sonucuna ulaştılar. Çalışma, Amerikan Bilimler Akademisi'nin resmi yayın organı olan Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) ABD'de yayımlandı. Dergi yönetimi, bu önemli bulguyu bir basın açıklamasıyla dünyaya duyurdu!

Ortak DNA bölgeleri

Açıklamada özetle şu bilgilere yer verildi: "Türk genetikçileri, insanlarda el-ayak üzerinde yürümenin genetik bir temeli olduğunu, hastalıktan sorumlu geni bularak kanıtladı. Tüm genomun taranmasını gerektiren inceleme tekniklerini kullanarak Ünertan Sendromlu bireylerde ortak DNA bölgeleri tespit ettiler. Bu tarama sürpriz bir şekilde insan genomunda el-ayak üzerinde yürüme ile ilişkili üç farklı kromozom bölgesinin olduğunu gösterdi. PNAS'ta yayımlanan raporda ise VLDLR genindeki mutasyonun iki ailedeki hastalığın sorumlusu olduğu belirtiliyor. VLDLR'nin beyincik gelişiminde önemli bir rol oynadığı daha önceden biliniyordu."

'Türkler bilim dünyasında yerini aldı'

University of Washington'dan genetik uzmanı Profesör Mary-Claire King, "Bu nitelikli çalışma ile Türkiye'deki moleküler genetik çalışmaları bilim dünyasında yerini almıştır" diyor. Profesör King, meme kanseri genlerinin bulunması, insanlarla şempanzelerin genetik olarak yüzde 99 benzer olduklarının gösterilmesi gibi çok önemli bilimsel çalışmaları ile tanınıyor.

Geriye doğru evrim

Tan, önümüzdeki cuma günü yayımlanacak olan ve bu bilimsel başarıya bütün yönleriyle yer veren Cumhuriyet Bilim Teknoloji'de yer alan söyleşide şöyle diyor: "İlk kez 2005 yılında, Hatay'da dört bacaklıymış gibi yürüyen hastaları gördüğümde, bunun atalarımızdan bize genetik bir miras olarak kaldığı fikri uyandı ve buna Üner Tan Sendromu (UTS) adını verdim. İki ayak üzerinde yürüme insanlara özgü bir özelliktir ve bizleri diğer insansılardan (primatlar) ayırır. Hatay'ın Demirkonak köyünde yaşayan 19 kişiden oluşan Ulaş ailesinin beş bireyinde bu özellik bulunmuyor. 21 ile 37 yaşları arasındaki zekâ özürlü bu beş kardeş, el ve ayakları üzerinde yürüyor."

Üner Tan, bunların ilkel konuşma şekillerini, kısıtlı zekâlarını ve yürüyüşlerini belgeledi. Tan'a göre ters mutasyon geçiren bu kardeşler geriye doğru evrimin kanıtıydı. Ünertan Sendromu (UTS) olarak bilimsel literatüre geçen bu nadir görülen hastalığın ana bulguları, el-ayak üzerinde (kuadrupedal) yürüme, zekâ geriliği, konuşma bozukluğu ve beyincik hasarıdır. İki ayak üzerinde yürüme (bipedal) yani dik yürüme, beynin büyümesi, alet yapımı ve konuşma, modern insanın ortaya çıkmasına yol açan en önemli özellikler sayılıyor.

Cumhuriyet Bilim ve Teknoloji'de yayımlanan söyleşide, geni bulan Dr. Özçelik bulgularını şöyle açıklıyor: "VLDLR- kusuru, beyin ve beyincik gelişiminin kritik bir aşamasını etkileyerek iki ayak üzerinde durmamızı sağlayan sinir sisteminde anormal yapılanmalara neden olmuş olabilir. Hastalığın belirtilerini taşıyan diğer ailelerde de genin tespit edilmesi, insanlarda iki ayak üzerinde yürüme mekanizmasının sinirsel gelişimi ile ilgili yeni bilgilerin elde edilmesine yol açacak."

Mali destek için başvuru

Profesör Özçelik, "İki ayak üzerinde yürümeyle sonuçlanan evrimsel gelişim sürecinde rol alan genler hakkında hiçbir bilgimiz yokken VLDLR'nin tanımlanmış olması bizi primatlardan ayıran temel moleküler mekanizmalar hakkında bazı ilk bilgileri almamıza yardımcı oluyor" dedi ve iki ayak üzerinde yürümeyen hastalarda iki farklı geni daha araştırdıkları ve bu konuda mali destek için de başvurduklarını açıkladı.



saygılarımla