Lise ders kitabında Kuran tanımlaması

[Deistic Thought]

1930-1950 yılları arasında okutulan lise ders kitaplarında bakın kuran nasıl tanımlanmış.

Muhammedin koyduğu esasların toplu olduğu kitaba kuran denir.

tarihi noktai nazardan da mütalea edildiği zaman görülüyor ki: muhammed birdenbire allahın resulüyüm diyerek ortaya çıkmamıştır. o, arapların ahlak ve adetlerinin pek fena ve iptidai olduğunu anlamış, bunları ıslah için tenha yerlere çekilerek senelerce düşünmüş ve yıllarca tefekkürden sora kendisinde vahiy ve ilham fikri doğmuştur.

muhammed başlangıçta her halde şedit bir heyecana maruz oldu. birtakım dini endişeler ve vicdani mülahazalarla samimi surette üzüldü. muhammet namuskar ve menfaat fikrinden ari olarak ortaya atıldı. onun gayesi, muhitinin ahlakını, dinini ve içtimai hayatını ıslah etmekti. muhammed uzun bir devirdeki tefekkürlerin mahsulü olan ayetleri lüzum ve ihtiyaçlara gore takrir ediyordu. bununla beraber kendisini tahrik eden kuvvetin tabiat fevkinde bir mevcudiyet olduğuna samimi surette kani idi. muhammedi harekete getiren ilk amil bu samimi heyecanlar olmuştur. aralarında yaşadığı insanların manevi menfaati için ve büyük bir hakikat namına mücadeleye atıldı. sonunda cihanşümul bir dinin müessisi oldu. muhammedin neşrettiği din, insanların kalbinde derin bir ihtizaz uyandırdı. o ölüp gittikten on dört asır sora bile islamiyet, hala kalplerde ihtizaz husule getirmektedir. bununla beraber içtimai hayat, muhammedin ilk telkinlerini bati bir tekamül ile tadil ve tevsi etmektedir.

muhammedi ve onun nasıl bir din müessisi ve dini bir devlet reisi olduğunu anlıyabilmek için onun bilhassa askeri faaliyetlerini tetkik etmek lazımdır. aksi taktirde muhammedi, her şeyi bir melekten alan ve aynen muhitine tebliğ eden ümmi, cahil, hissiz hareketsiz bir put derekesine indirmek hatasından kurtulmak mümkün olmaz. halbuki muhammed denilen şahsiyet bizatihi mütehassis, mütefekkir, müteşebbis ve muasırlarının en yükseği olduğunu yaptığı işlerle ispat etmiş bir varlıktı."

* türk tarih tetkik cemiyeti, tarih ii, ortazamanlar, istanbul, devlet matbaası, 1931.