Suudi Arabistan Krallığı'nın Kuruluşu

[ALKA]

Daha ziyade Ibni Suud olarak bilinen Abd el-Aziz El Suūd, Suudi Arabistan Kraliginin kurucusu ve ilk kralidir.

Suudi Arabistan Kralliginin kurulus tarihi 8 Ocak 1926'dir ama bu son kurulan 3. Suudi Devleti'dir. Bundan önce ilk Suudi devleti 1744, ikinci Suudi Devleti de 1824 yillarinda kurulmustu.

1730 larda ortaya cikan Vehhabi hareketi 1745'te Suud ailesi tarafindan benimsenir. Suudi ailesinin gün gectikce güclendigi yarimadada Osmanlı Devleti bir takim tedbirler alarak gelismesinin önü kesilmeye calisilmissa da Suudilerin olusturdugu siyasi birlik iki kere kesintiye ugarayarak devam eder.

Bu süreclerde Suudi hanedani ile Reşidiler hanedani arasinda siddetli cekismeler ve silahli mücadeler olmustur.

Bu cekismeler sonucunda 1890 yilinda, Suudi Arabistan Kralliginin kurucusu Ibni Suud 14 yaslarindayken ailesiyle birlikte kalmakta oldugu Riyad kentinden, Reşidi Ailesi tarafindan, ailesiyle beraber Kuveyt'e sürgün edilir.

Yillar sonra Osmanli Hükümetinden bölgede toprak satin alarak yurduna geri dönen Ibni Suud kardesi Muhammed ve öteki kuzenleriyle birleserek Reşidilere saldirir ve Riyad kentinin yönetimini de ele gecirir (1902).

Bundan iki yil sonra Reşidiler yeniden harekete gecerek Neced üzerinde hakimiyet kurarlar. Ayrica Reşidiler, Suud Ailesinin bölgedeki gücünden endise duyan Osmanli birliklerinin de destegini saglarlar.

İbni Suud yeterince adam toplayarak tüm Suudi hanedani ile birlikte ordusunu harekete gecirir ve Suudiler bu zaferi kazanmalarina ragmen bölge uzun bir süre iki aile arasindaki mücadelere tanik olur.

Iki aile arasinda yaklasik 10 yil süren bu savaslar sonunda İbni Suud, 1912'de Neced'de kontrolü ele gecirip bölgede organize bir güc durumuna gelir. Iste bu dönemde bir Vahhabi dini militan grubu olan İkhvan'in kurulmasini saglar. 1929'da gittikce radikallesen ve Kuveyt ile Irak asiretlerine de saldirmasi yüzünden tepki görüp 1929 yilindan geri kapatilan bu Ikhvan grubunun uzantilari daha sonra 1979'daki Kabe Saldirisini organize edecek ve kuruculari olan Vahhabilik adli dini görüse sahip Suud rejimine karsi da ayaklanacaktir. 21.yy'da Suud rejimine karsi olan bu isyani Usema bin Laden El-Kaide isimli organizasyonuyla devam ettirecektir.

Suudi Hanedani güclü Osmanli'ya karsi I. Dünya Savasi sırasında İngiliz Hükümetiyle anlasir ve İbni Suud, Mekke Serifi Hüseyin bin Ali ile birlik olarak Osmanli ordusuna savas ilan eder. Bunun karsiliginda Suud Hanedanin topraklari İngiliz Hükümetinin güvencesi altina alinir. İngilizlerin destegini kazanan İbni Suud, Osmanli'nin ve rakibi Resiyeler'den İbni Reşid'in güclerine karsi bir toplu saldiri baslatir.

Ilk basta saldirilar Suud hanedani lehine gelismez ama yine de 1920'de Reşidi kuvvetlerini yenen İbni Suud, Ibni Reşid'i 1922 yilinda tamamen yenilgiye ugartir ve 1924'de de tüm Reşidi topraklarinin hakimiyetini ele gecirir.

1925'te ise Suudi ordulari kutsal sehir Mekke'yi ele gecirerek, Mekke Serifi Hüseyin bin Ali ve 700 yillik Haşimi iktidarini da yenilgiye ugratir. 10 Ocak 1926'da kente gelen İbni Suud, Hicaz Krali olarak tac giyer.

İngiliz Hükümeti Suud Ailesinin egemenligini hemen kabul eder ve 20 Mayis'taki Cidde görüsmelerinde Ibni Suud'u Neced Sultani ve de Neced Krali ilan eder.

1927 - 1932 yillari arasinda Arabistan yarimadasinin kontrolünü ele gecirmek icin bircok harekat düzenler. Hatta Mart 1929'da emrindeki İkhvan birlikleri Irak'in bir kismini dahi isgal eder. 1932 yilinda Arabistan yarimadasinin neredeyse tamamini idaresi altina alabilmeyi basardiktan sonra, Neced ve Hicaz ülkelerini birlestirerek günümüzdeki Suudi Arabistan Krallığı'ni kurar ve böylece kendini Suudi Arabistan Krali ilen eder.

Bundan sonra tahta oturan İbni Suud, ülkede karisiklik cikarmak isteyen rakip gruplar ve azinliklarla mücadele eder ve kanli bir sekilde bastirir. 1938'de ülkesinde petrol bulunmasi sonucu büyük bir servetin sahibi haline gelir Amerikan petrol sirketleriyle yakin iliskilere girerek onlari ülkesine davet eder.

Ibni Suud'un tam ve kesin olarak ne kadar cocuk sahibi oldugu bilinmemektedir. 3000'e yakin karisi, cariyesi, konkubeleri ve hizmetcisi oldugu söylenir. Fakat 17 degisik karisindan 81 tane cocugu oldugu resmi olarak bilinmektedir.

Yararlanilan kaynak; Wikipedia