Türk Mitolojisinde Tanrıça Ve Tanrılar (Genişletilmiş vers.)

[ShamandanCokShamanci]

Bir kaç sorum olacaktı. Öncelikle kaynağını belirtmişsin " akana.blogcu.com", fakat o sitede araştırmanın aslıyla ilgili bir şey bulamadım. Zaten İslam öncesi Türk tarihiyle ilgili manipülasyona maruz kalmamış herhangi bir kaynak bulmak çok zor biliyorum fakat yine de çizimler veya içerikle ilgili olarak verebileceğin bir kaynak var mı acaba? Herhangi bir bilimsel kaynak veya herhangi bir etnografik araştırma olabilir. İkinci sorum ise, bu gördüğümüz mitolojik figürlerin "tanrı" ismiyle adlandırılması hakkında ne düşünüyorsunuz? İslam öncesi Türk inanışının Şamanizm olarak adlandırılmasına sıcak bakmayan düşünceler mevcut, fakat böylesi bir inanışta sizce bu figürlerin tanrıdan çok "animist" varlıklar (spirit) olarak değerlendirilmesi de mümkün müdür?

[VraeL]

Merhaba,
Konuyu turklerin çok tanrılı olduğunu iddia etmek amaçlı değil, eski kulturlerine dair görsel bir sunum izletmek amaçlı açmıştım.
Bu varliklarin tanri olup olmadigina dair ozel veya kapsamli bir arastirma yapmadim.
Genel görüş tanri oldukları yönünde olduğu icin tanrilari kelimesini kullandim.

Konuya gelirsek her kaynakta farkli hatta turklerin her boyunda farkli inanc var, kimisi tengriyi kisilestiriyor kimisi kisisellestirmiyor kimisinde kayra han tengrinin oglu kimisinde Tengri ile kayra kardes. Neye göre kime göre hangi boya gore tek mi çok mu diye sormak lazim. Yakutlar ayri, altaylar ayri tatarlar ayri mogollar vs ayri.

Gelelim asil olaya,
İngilizce Vikipediye gore baksak cok tanrililar
Türkçe wikipedi sayfalarina bakiyoruz orada da cok tanrililar
Fakat vikipedideki tengri sayfasinin turkce maddesini kim yazdiysa Tengriyi oyle bir anlatmış ki diğer tanrilar sanki melekmis, tengri alayının efendisiymis gibi, direk tek tanrılı sanmamizi kosullayacak sekilde yazmis. Fakat bu madde hem tr viki hem eng wikideki diger turk tanrilariyla ilgili sayfalarda yazanlarla celisiyor.

İngilizce Wikide yazanlari baz alirsak eger:
Gök baba olan Tengri ile Yer ana olan Ak-Ana birlesiminden Kayra han doguyor.
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Kayra
Daha sonra Kayra-han annesi Ak-ana ile birlesiyor ve
Ulgen,
Kizagan,
Mergen,
Umay,
Erlik,
Koyash,
Ay-Ata seklinde tanrilar ve tanricalar doguyor
.
Kizagan ayni yunanlilardaki Ares gibi savas tanrisi,
Mergen ayni yunanlilardaki Hermes gibi bilgelik ve kurnazlik tanrisi.
Erlik ayni yunanlilardaki Hades gibi Yeralti tanrisi. Koyash güneş, Ay-ata ise Ay tanrisi.

Ama gelin görün ki celiskilerde var:
wikipedideki bu tanrilarin sayfalarina tek tek girince Uyusmayan çelişen seyler yaziyor mesela Koyash'a girdiğinizde sayfanin üstündeki kisa bilgiler kisminda koyash'in Kayranin oğlu oldugu, asagidaki paragrafta ise Koyash'in direk tengrinin oglu oldugu yaziyor.

Bkz
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Koyash
E simdi koyash tengrinin mi Kayranin mi oglu.

Tum bu tartismalar, tanrilarin arasindaki ogul baba evlat ilişkisi vs bize basbayagi coktanrili bir dini gosteriyor Fakat:

Wikideki gösterilen kaynak kitaplari okusak bile bi sefer o kitaplarin kaynaklarini arastirmak gerekicek. Doğruya ulasmak cok zor.

Wikipedi sayfalarindaki hangi cumle hangi eserden kaynak olarak alinmis hepsi yazmaz.

Bir zaman makinasi ile geçmişe gidip bir şaman'a sorsanız dahi farkli samanlarin farkli cevap verme şansı var...

Edit: ha bu arada eger bu varliklari bir tur ruh olarak kabul edersek o halde Tengriyide tanri değilde bir tur ruh olarak kabul etmemiz gerekiyor cunku Tengri goğun yuce tini (ruhu) olarak geçiyor sanırım. O zamanda turklerin hic bir tanrıya inanmadigini sadece ruhlara jnanandiklarini İclerinden en yaratici olaninda tengri olduğunu kabul etmemiz gerekir ki bu da bizi cok ruhlu bir inanis sonuca vardirmis olur (((=

[AlpAytekin]

Bu tasvîrler tamâmen kaynaksız; hattâ daha açık biçimde ifâde édecek olursam "absürd". Başarısız bir tasvîr denemesi örnekleridir bunlar. Bunları hâzırlayan kişiniñ de bilimsellikle ilgisi yoktur. Halkbilimciler başta olmak üzere târîhçiler ve milliyetçi câmi'adaki aklı başında kimselerce iyi tanınır ve bilinir. Ben de bir halkbilimci olarak hem bu tasvîrleriñ, hem de açıklamalarda vérilen bilgileriñ bir kısmınıñ kaynaksız, çarpıtma veyâ "özgün çalışma" olduğunu belirtmek istiyorum. «Boş meydânda at oynatma" olayı gerçekleşiyor. Bu engellenemez bir şey. Bir alanda doğru bir çalışma, örnek, model ortaya konmazsa bir başka kişi kendine göre bir şeyi ortaya koyar. Bu boşluğu kim olursa olsun ilk dolduran kazanır. Bu yüzden bu resimler internette çokça yayılmıştır. Hattâ kimi küçüklerimiz, bunlarıñ doğru/yañlış tasvîr olduğunu bilmesini geç, bunları tamâmen gerçek bile sanabiliyor Bu ayrı konu tabî'î.

Bu varlıklar tañrı mıdır, büyük (yetkili, yüksek makâmlı vs.) rûh mudur konusuna da değinilmiş. Bu konunuñ aslında ayrı bir başlıkta tartışılması gereken bir konu olduğunu düşündüğüm içün değinmeyeceğim. Ancak VraeL Bey'iñ dédiği "boydan boya, bölgeden bölgeye farklılık" kısmı çok öñemli. Müslümân bir toplumda yaşadığımız içün her dîni olaya Sâmî-İbrâhîmî dînler merkezinde bakıyoruz. Bu yüzden felsefî veyâ folklorik/kültürel dîn unsurlarını yañlış yorumluyoruz. Kısaca, Türkleriñ Teñri, Kök Teñri, Gök Tañrı, Tengrizm gibi adlarla añılan dîni, pagan bir dîndir. Bunlarda "topyekûn" mutlak bir sistem olmaz. Mutlak unsurlar özdedir, ayrıntılar ise boydan boya, bölgeden bölgeye az veyâ çok değişir. Paganlık nedir, ne değildir bu konu hakkında bir yazım var; ancak birkaç yıl öñce yazdığım bu yazıda düzenlemeler ve iyileştirmeler yapmam gerekiyor. Bitirdikten soñra paylaşmak ve eleştirilerinize sunmak isterim.

[AlpAytekin]

Ekleme: Türk mitolojisi ve millî dîni (pagan dîni, Gök Tañrıcılık) hakkında kaynak olarak Vikipedia'yı bir halkbilimci olarak kesinlikle tavsiye étmem. Türkçe veyâ İngilizce farketmez, gösterdikleri doğru kaynaklar farketmez. Çünki bunlar değiştirilebilir, çarpıtılabilir. Bu konuda halkbilimcileriñ çalışmalarını öneririm. Fuzuli Bayat, Bahaeddin Ögel, Yaşar Çoruhlu, Yaşar Kalafat, Ahmet Yaşar Ocak, Kamal Abdulla, Mircea Eliade, Jean Paul Roux, Emel Esin, Pertev N. Boratav, Evrim Ölçer Özünel, Umay Günay, Özkul Çobanoğlu önereceğim adlardan birkaçı.

[fidato]

AlpAytekin´isimli üyeden Alıntı

Bu tasvîrler tamâmen kaynaksız; hattâ daha açık biçimde ifâde édecek olursam "absürd". Başarısız bir tasvîr denemesi örnekleridir bunlar. Bunları hâzırlayan kişiniñ de bilimsellikle ilgisi yoktur. Halkbilimciler başta olmak üzere târîhçiler ve milliyetçi câmi'adaki aklı başında kimselerce iyi tanınır ve bilinir. Ben de bir halkbilimci olarak hem bu tasvîrleriñ, hem de açıklamalarda vérilen bilgileriñ bir kısmınıñ kaynaksız, çarpıtma veyâ "özgün çalışma" olduğunu belirtmek istiyorum. «Boş meydânda at oynatma" olayı gerçekleşiyor. Bu engellenemez bir şey. Bir alanda doğru bir çalışma, örnek, model ortaya konmazsa bir başka kişi kendine göre bir şeyi ortaya koyar. Bu boşluğu kim olursa olsun ilk dolduran kazanır. Bu yüzden bu resimler internette çokça yayılmıştır. Hattâ kimi küçüklerimiz, bunlarıñ doğru/yañlış tasvîr olduğunu bilmesini geç, bunları tamâmen gerçek bile sanabiliyor Bu ayrı konu tabî'î.

Neden kapsamlı çalışmalar yapılmıyor? Bir halkbilimci olarak kaynak ve kurum konusunda sıkıntılar duyuyor musunuz?

AlpAytekin´isimli üyeden Alıntı

Bu varlıklar tañrı mıdır, büyük (yetkili, yüksek makâmlı vs.) rûh mudur konusuna da değinilmiş. Bu konunuñ aslında ayrı bir başlıkta tartışılması gereken bir konu olduğunu düşündüğüm içün değinmeyeceğim.

Tanrı veya ruh yanında, boyların liderlerinin efsaneleşmiş hikayeleri ve kişilikleri de olabileceği üzerinde durulmalıdır. Hepsini tanrı diye bir kefeye koyamazsınız elbette.

AlpAytekin´isimli üyeden Alıntı

Ancak VraeL Bey'iñ dédiği "boydan boya, bölgeden bölgeye farklılık" kısmı çok öñemli. Müslümân bir toplumda yaşadığımız içün her dîni olaya Sâmî-İbrâhîmî dînler merkezinde bakıyoruz. Bu yüzden felsefî veyâ folklorik/kültürel dîn unsurlarını yañlış yorumluyoruz. Kısaca, Türkleriñ Teñri, Kök Teñri, Gök Tañrı, Tengrizm gibi adlarla añılan dîni, pagan bir dîndir. Bunlarda "topyekûn" mutlak bir sistem olmaz. Mutlak unsurlar özdedir, ayrıntılar ise boydan boya, bölgeden bölgeye az veyâ çok değişir.

Gerçekten sami dinlerin ve etkilerinin dışında araştırmaların yapılması ve yayımlanması gerekli.

AlpAytekin´isimli üyeden Alıntı

Paganlık nedir, ne değildir bu konu hakkında bir yazım var; ancak birkaç yıl öñce yazdığım bu yazıda düzenlemeler ve iyileştirmeler yapmam gerekiyor. Bitirdikten soñra paylaşmak ve eleştirilerinize sunmak isterim.

Umarım kısa sürede paylaşırsınız. Okumak isterim.

[Felâsife]

Türk mitolojisinde bir dönem-ki bu dönem Umay-Tanrıça Dininden sonra, Kök Tengri/Gök Tanrıdan önce-ara döneme denk gelen Al Dini, Al Tanrı dönemi olmuş. Al-ton/Al-tun yani Altın da bu dinle oldukça özdeşleşmiş.

Tamamı bkz. TÜRK MİTOLOJİSİNDE AL DİNİ VE OKRA İLİŞKİSİ

[VraeL]

Felâsife´isimli üyeden Alıntı

Türk mitolojisinde bir dönem-ki bu dönem Umay-Tanrıça Dininden sonra, Kök Tengri/Gök Tanrıdan önce-ara döneme denk gelen Al Dini, Al Tanrı dönemi olmuş. Al-ton/Al-tun yani Altın da bu dinle oldukça özdeşleşmiş.

Tamamı bkz. TÜRK MİTOLOJİSİNDE AL DİNİ VE OKRA İLİŞKİSİ

Çok değerli bir paylaşım Felâsife. İncelenecekler listeme ekledim bile. Teşekkür ederim.

[ForumKirpisi]

VraeL´isimli üyeden Alıntı

Çok değerli bir paylaşım Felâsife. İncelenecekler listeme ekledim bile. Teşekkür ederim.

Zaten çok kısa, felasifeye teşkür etçektim unuttum.

Aryan - Hint/Avrupa kültür yalanı ve Turan gerçekliği üzerine 5 sayfa bi dökümandır.

Özet:
Turan vardır, Aryan yoktur. Zerdüştlük kökeni Al dini.

Phoneix, Kızıllar(Sovyet) falan buradan sökülür gider.
Bilmem ipucunu verdik.

Felasife:
Bektaşilik, Alevilik, Zerdüştlük, Al Dini bağlantısı?

[Neva]

Felâsife´isimli üyeden Alıntı

Türk mitolojisinde bir dönem-ki bu dönem Umay-Tanrıça Dininden sonra, Kök Tengri/Gök Tanrıdan önce-ara döneme denk gelen Al Dini, Al Tanrı dönemi olmuş. Al-ton/Al-tun yani Altın da bu dinle oldukça özdeşleşmiş.

Tamamı bkz. TÜRK MİTOLOJİSİNDE AL DİNİ VE OKRA İLİŞKİSİ

Anadolu'daki al basmasi inanisi da bununla ilgili midir acaba ?

[Felâsife]

@VraeL
@NikolaTeslis
Rica ederim.

@Neva
Kesinlikle alakası var görünüyor, zira sonradan "al" yazıda da geçmiş, kötü görünüyor, kötüleniyor, o yüzden Albastı veya Albıs denen şeyden halk kaçınıyor.
Halk için kötü.
Ama ilginç bir şekilde de Şamanların Şaman olma ritüelinde de ayrılmaz bir parçası olmuş, Fuzili Bayt'ın kitabına göre, Albıs/Albastı'nın sütünü içme, onunla cinsel ilişki filan meseleleri var ki, ben onu ayrı bir başlıkta geçeyim sonra.

Mesele biraz nazik malum, ahlak kriterleri oldukça yüksek bir toplumdayız, Şamanlar gibi doğa adamların da böyle bir kriteri yok, zaten doğada böyle bir kriter yok.

Sevgiler