Jan Valtin: Karanligin Otesinde

[sargon]

http://www.gunzileli.com/karanligin-otesinde/

Gercek adi Richard Krebs olan Jan Valtin'in "Out of the Night" isimli kitabi Gün Zileli tarafindan Türkceye cevrildi. Jan Valtin'in, roman biciminde yazdigi bir gercek yasam öyküsü. Jan Valtin bir Alman komünistidir ve daha 14 yasinda iken bisikletli kurye olarak Spartakist ayaklanmasina katilir. 1923 yilindaki Hamburg ayaklanmasinda aktif rol alir ve ayaklanmanin hezimete ugramasinin ardindan bircok isci gibi ülkeden ayrilip, denizci olarak uzun yillar calisir. Bir taraftan da Komintern üyesi olarak giderek yükselen görevler almaya baslar. Jan Valtin'in romaninda 1920'lerin Almanya'sini bütün canliligiyla görmek mümkün. Iscilerin sürekli ayakta oldugu, müthis bir yoksulluk ve yoksunlugun yasandigi yillar. Okur Jan Valtin'le birlikte gemilerle bir dünya seyahatine cikiyor, Güney Amerika'dan Uzak Asya ülkelerine, ABD ve Ingiltere'den Afrika'ya, Rusya'dan kuzey Avrupa ülkelerine kadar bircok yerin limanlarinda, Komintern'in ne kadar aktif bir calisma yürütmekte oldugunu, nasil devasa bir örgüt oldugunu görüp sasiriyorsunuz.

Ayni dönemde Komintern'in calismasi ile daha sonralari KGB adini alacak olan GPU'nun calismalarini nasil icice gectigini de ögreniyorsunuz. Jan Valtin ABD'de GPU'nun emriyle giristigi basarisiz bir suikast eyleminden dolayi 3 yil cezaevinde kaliyor. Sonrasinda Danimarka, Isvec, Ingiltere, Norvec gibi ülkelerde Komintern'e bagli bir yönetici olarak calisiyor. Buralara ait Valtin'in anlatimlari Kominternin calismasini ve bu ülkelerdeki etkinliklerini canli sekilde gözlerinizin önüne getiriyor.

Jan Valtin'in anlatimlarinin en trajik bölümleri ise süphesiz Almanya'daki komünist faaliyetle ilgili olanlar. Komintern'in ve Alman Komünist Partisinin yükselmekte olan fasizm tehlikesine karsi ne kadar umursamaz davrandiklarini, hatta iktidardaki Sosyal Demokratlari en büyük düsman olarak gördükleri icin kimi zaman Nasyonal Sosyalistlerle isbirligi yaptiklarini tüyleriniz ürpererek okuyorsunuz. Sosyal Demokrat ve Liberal'lerin toplantilarini Nazilerle birlikte basan komünistler tablosu herhalde hicbir zaman gözlerimin önünden gitmeyecektir. AKP'nin liderleri Thaelmann, Heinz Neumann ve Wollweber'in (sonradan Dogu Almanya basbakani) talimatlari ile yürürlüge konulan düzenlemelerden bir cümle nasil insanin kanini dondurmaz ki: "Komünist Partisi ile Hitler hareketinin birlesik eylemi, Almanya'yi yöneten demokratik blokun parcalanip dagilmasini hizlandiracaktir"

Nazilerin iktidara gelmesinin ardindan Almanya'da insan avi sürerken, Jan Valtin Komintern tarafindan ülkede calismaya gönderiliyor ve gizlice Almanya'ya giriyor. Bir süre sonra Gestapo'nun eline geciyor ve agir iskencelerden geciriliyor. Valtin'in romaninda o kadar cok kücük kücük öykü var ki, adeta her biri ayri bir roman malzemesi. O dönem bir kismi Gestapo tarafindan katledilen, bir kismi ise Rusya'da Stalin rejimi tarafindan yokedilen sayisiz Alman komünistinin unutulmus öykülerini sunuyor bize Valtin.

Romani anlatmasi cok zor ve uzun. Sonraki bölümler daha da ilginc. 800 sayfalik kütük gibi bir kitap olmasina ragmen, bir solukta okuyorsunuz tümünü. Ozellikle komünistim diyenlerin mutlaka okumalari gereken bir kitap.

Tavsiyem, önce romani okumaniz, sonra da Gün Zileli'nin sitesine girip romanla ilgili yapilan tartismalari okumaniz. Zira roman Almanca'da ancak 1951 yilinda basilabildi. ABD'de 1 milyon, tüm dünyada 7 milyon satan ve büyük tartismalar yaratan bir roman. Türkcede ise ancak Gün Zilelinin iki yillik bireysel cabasinin ardindan yayinlanabildi.

[KızıL]

okuduğum ancak beğenmediğim bir kitap...

[sargon]

Neden begenmemistin Kizilordu?

[KızıL]

içindeki katlıam olaylarını abartılı bulmuştum...

[sargon]

Hangi katliam olaylari?

[KızıL]

stalin rejiminin alman komünistlerini öldürtmesi konusuydu yanlış hatırlamıyorsam

[sargon]

Bak sana kücük bir örnek liste cikadim. Gün Zileli'nin cikarttigi bir liste bu. Parantez icinde S yazili olanlar Stalin tarafindan parantez icinde H yazili olanlar ise Hitler tarafindan katledilmis olan komünistleri gösteriyor. Bu isimlere wikipediden falan bakip arastirabilirsin. Romanda bunlardan bir kisminin öyküleri anlatiliyordu.

1. Karl Radek (1885-1939) (S)
2. Ernst Thaelmann (1886-1944) (H)
3. Hugo Eberlein (1887-1944) (S)
4. Edgar andree (1894-1936) (H)
5. Max Hoelz (1889-1933) (S)
6. Fritz Heckert (1884-1933) (S)
7. Gregori Zinoviev (1883-1936) (S)
8. Heinz Neumann (1902-1937) (S)
9. A. Bandura (…….) (S)
10.Solomon Losovsky ( 1878-1952) (S)
11.Osip Piatnitsky (1882-1938) (S)
12.Bela Kun (1886-1939) (S)
13.L.D.Trotsky (1879-1940) (S)
14.N. Buharin (1888-1938) (S)
15.Willy Munzenberger (1880-1940) (S)
16.Hermann Remmele (1880-1939) (S)
17.Robert Stamm (1900-1937) (H)
18.Christian Heuck (1892-1934) (H)
19.Hermann Schubert (1886-1938) (S)
20.Camillo Berneri (1897-1937) (S)
21.Hans Kippenberger (1898-1937) (S)
22.Kurt Sauerland (1905-1938) (S)
23.Otto Eggerstedt (2886-1933) (H)
24.Marinus van der Lubbe ( 1909-1934) (H)
25.John Schehr (1896-1934) (H)
26.Mathias Thesen (1891-1944) (H)
27.Yury Pytakov (1890-1937) (S)
28.I.N.Smirnov (1881-1936) (S)
29.Mihail Tughachesky (1893-1937) (S)