Re: ÇAMURDAN YARATILIŞ
İlginç bir konuya temas etmişsiniz. Aslında sadece topraktan yaratılma değil, başka örnekler de verilebilir. Tufan'dan da bahsedebilirsiniz. Sularla, ayla, kutsal taşlarla, ağaçlarla ilgili birçok dinde ortak noktalar vardır. Örneğin tufan en azından 300 farklı toplumda değişik versiyonlarla geçer. Ağaçların kutsallığıyla ilgili konuyu bir haftadan uzun süredir Serbest Forum'da "Yaşasın 1 Mayıs" topic'i altında işliyorum.
Peki bunlardan şu sonuca varabilir miyiz? Tanrı insanlarla ilişkiye geçti. Onlara bu bilgileri verdi ve insanlar buna inandılar. Maalesef bu tarzda düşünmek mümkün değil. Eğer din tarihi ile biraz ilgilenir, sitede yapılan çeşitli tartışmaları izlerseniz bunu görürsünüz.
Farklı dinlerdeki ortak öğelerin iki kaynağı vardır. Birincisi arketipler ikincisi ise diğer din yada kültürlerden etkilenmedir. Azteklerde tufan düşüncesinin olmasını Sümerler'den etkilenme olarak açıklamak herhalde bir saçmalık olurdu. Bunlar arketipdir. İnsanın kutsalla ilgili düşünce biçiminde yarattığı ortak resimler gibidir arketipler.
Aslında arketipleri rüyaları düşünerek açıklayabileceğimizi düşünüyorum. İnsanlar rüyalarında çok sayıda simge görürler. Elbette bazı simgeler toplumsal yaşamın hengamesinde çarpılıp yamulabilir, ama bazı simgeler birbiriyle hiç temas etmemiş toplumlarda bile aynı şekilde ortaya çıkar. Temel olan insanın doğa ile mücadelesidir.
Toprak doğal dinlerden organize hale gelmiş dinlere kadar hep bir kutsallık taşımıştır. İnsanın topraktan yaratılması kadar da doğal birşey yoktur. Toprak bereket kaynağıdır. Bütün bitkiler onda biter, üreten, verimli olandır. Toprak doğuran anamızdır. Daha tarım başlamadan bile insanların toprağı kutsal gördüğünü biliyoruz. Doğuran bir şey varsa o ancak toprak olabilir. Eğer toprak'ın kendisini tanrı olmaktan çıkarırsanız, tanrının kendi tezahüründen insan yaratması demek, insanı topraktan yaratmak demektir. Adam, İbranicede hem toprak hem insan anlamına geliyor. Bu demektir ki, insanlar insanla toprağı aynı sözcükle karşılamışlar. Bir çok kültürde bunu görebilrisiniz.
Tufanla ilgili arketipi de bir yerlerde anlatmıştım. Biraz forumları karıştırısanız, bu sitede çok şey bulursunuz. Yeter ki, araştırmak isteyin.
İkinci kaynak ise başka bir kültürden direk almadır. İsteyen buna aşırma desin, isteyen etkilenme. *Örneğin tufan öyküsünün Kuran ve Tevrat'ta aynı olmasının nedeni çok açıktır. Yada Sümer ve Babil metinlerinde. Bunlarda öyküler bir öncekinden bir sonrakine aynen aktarılmıştır. Ama kızılderililerin öyküsünde ortada Nuh yoktur, hatta gemi de yoktur. Bir top yada küre vardır. İnsanlar tufandan bu kürenin içine girip kurtulurlar. Yada okyanusyada bir kazazede tufandan kurtulur ve insan soyunu devam ettirir. Burda arketip olan nedir? Arketip bir felaketle toplumun yok olmasıdır. İnsanlar niye böyle düşünmüşlerdi peki: Çünkü sular dönem dönem yükselip alçalıyordu (med-cezir) bazen felaketler yaşanıyordu. Aslında çok uzun bir konu. Ben bunları yazdım.
Sonuç olarak, çok farklı toplumlarda ortak inanışların olması Tanrılarla ilgili değil, insanların hayal güçlerinin benzerliğiyle ilgili.
|