Erdal İnönü ve Bilim

[Olimpiyat]

bunu siyaset kısmına mı açayım yoksa bilim sayfasına mı açayım karar veremedim ama sorunun özü bilim olduğu için buraya açmayı uygun gördüm..

matematiksel fizik alanındaki doktora çalışmalarım için zaman zaman internette de geziniyorum..sağlıklı değil ama göz gezdirmek diyelim... teorik fizik ile matematiksel fizik arasındaki ayrımları araştırırken şöyle bir link gözüme çarptı.
http://tr.wikipedia.org/wiki/Kuramsal_fizik
Önemli kuramsal fizikçileri saymıştı..
Steven Weinberg ,Richard Feynman,Abdus Salam, Max Planck ,Albert Einstein ,Niels Bohr ,Werner Heisenberg ,Max Born...
ayrıca meşhur Stephen Hawking de bu listede...ve tabi Erdal inönü de..

Erdal inönü yü en çok siyasetçi yönüyle tanıdım, o gözle seyrettim (elbette onun fizikçi olduğunu 15-20 yıldır bilirim) ama bilime olan katkısı neydi? Tübitak ın kuruluşuna katkı vs değil de,sormak istediğim bilimde doğrudan ürettiği bir şey var da ben mi duymadım.
oOnu bu değerli fizikçilerle aynı sırada tutan neden nedir ?

[yalnizs]

Prof. Dr. Erdal İnönü, bir teorik fizikçi olarak kendi uzmanlık alanında 1952-1976 yılları arasında bilimsel yayınlar yaptı. Ancak gerek fizik tarihi, gerekse genel olarak bilim tarihi, İnönü'nün bilimsel çalışmalarının her zaman önemli diğer bir çalışma alanı oldu. İnönü için bilim tarihi çalışmaları, hem aktüel bilimsel çalışmaların ayrılmaz bir parçası, hem de siyasal ve toplumsal analizlerin ve bir dünya görüşü oluşturmanın zorunlu bir öğesiydi.
Erdal İnönü'nün bilim tarihi çalışmalarını iki bölümde ele alabiliriz. Birincisi, henüz bir fizikçi olarak aktif çalışmalarını sürdürürken yaptığı bilim tarihi çalışmaları, ikincisi, fizik bilimi ve siyasetle ilgili çalışmalarını sonlandırdıktan sonra yaptığı çalışmalar.
Birinci dönem olarak nitelendireceğimiz 1971-1982 döneminde İnönü, çok önemli üç bilimsel araştırmalar bibliyografyası yayımladı. Bunlar 1923-1966 döneminde Türkiye'de fizik (1971'de), matematik (1973'te) ve kimya (1982'de) araştırmalarını gösteren bibliyografyalardı. Bu üç bibliyografya ülkemizdeki öncü bibliyografyalardır ve temel bilimlerdeki araştırma metot ve geleneğinin gelişmesine hizmet etmiştir. Bu üç alandaki kapsamlı ilk bibliyografyalar olan bu çalışmalar, Erdal İnönü'nün bilimsel araştırma mantığının göstergeleri olmaları bakımından da özel bir önem taşımaktadır.
İlk dönemde İnönü'nün ayrıca Ortadoğu'daki Arap ülkeleriyle Türkiye'nin fizik araştırmalarına son 50 yıldaki katkılarını karşılaştıran bir çalışması (1973) ile 1961-1971 yıllarında Türkiyeli araştırmacıların matematik, mekanik, astronomi, fizik, jeofizik ve kimya dallarında en az 9 atıf almış uluslararası yayınlarının listesini veren bir makalesi (1973) vardır. Bu dönemdeki çok önemli bir başka çalışması ise, temel bilimlerde Türk bilim insanlarının yaptığı ilk doktoraları saptayan kitap bölümüdür (1974).
Erdal İnönü'nün bilim tarihi çalışmalarının ikinci dönemi, fizik bilimini ve siyasi çalışmalarını bıraktıktan sonra yaptığı çalışmaları kapsayan dönemdir. Fizik çalışmalarını bıraktığı, fakat henüz siyasetten ayrılmamış olduğu bu dönemdeki ilk çalışması, 1992'de yayımlanan Mehmet Nadir, Bir Eğitim ve Bilim Öncüsü (TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları) adlı kitaptır. Daha sonraki yıllarda, 1996-2006 arasında bilim tarihinin çeşitli konularında İngilizce ve Türkçe olarak yazmış olduğu 20 makalesini görüyoruz. Bu makaleler, Türkiye'de fiziğin ve bilimin gelişim tarihi, Descartes'ın Cumhuriyet kuşaklarına etkisi, bazı bilim insanlarının tanıtılması (Cahit Arf, Mehmet Nadir, Salih Zeki vb.), matematik felsefesi, Atatürk ve bilim, bilimsel devrim vb. üzerinedir.
Erdal İnönü'nün en son yayımlanan bilim tarihi kitapları ise, Üçyüz Yıllık Gecikme (Büke Yayınları, 2002), Bilimsel Devrim ve Stratejik Anlamı (TÜBA Yayınları, 2003) ve Türkiye'de Temel Bilimlerde İlk Araştırmacılar (Büke, 2007) adlı kitaplardır. Üçyüz Yıllık Gecikme ile Bilimsel Devrim ve Stratejik Anlamı adlı kitaplarında Erdal İnönü, bilim tarihi çalışmalarından çıkardığı sonuçları siyasal bir bakış açısı düzeyine yükseltmekte ve şu çok önemli iki sonuca ulaşmaktadır; birincisi, temel bilim araştırmalarına girilmeden ve bu alanda başarı kazanılmadan başka ülkelere bağımlılıktan kurtulmak mümkün değildir; ikincisi, kalıcı ve sürekli olan siyasal devrimler değil, bilimsel devrimlerdir.
Erdal İnönü, 2002 yılından beri Sabancı Üniversitesi'nde bilim tarihi dersi veriyordu. Ayrıca son yıllarda hazırladığı anı kitaplarında da bilim tarihiyle ilgili pasajlar vardır.
Erdal İnönü'nün bilim tarihi çalışmalarının genel bir değerlendirmesini yaptığımızda şunları söyleyebiliriz: Hazırladığı temel bilimlerle ilgili bibliyografyalarıyla ülkemizde bibliyografya olmadan bilimsel çalışma olamayacağı bilincine çok önemli katkılarda bulunmuştur.

[yalnizs]

Ankara Üniversitesi fen fakültesi'ni bitirdi (1947). ABD'de California institute of tech-nology'de yüksek lisans (1948) ve doktorasını yaptı (1951). Bir süre Princeton üni-versitesi'nde çalıştıktan sonra Türkiye'ye döndü ve Ankara Üniversitesi fen fakülte-si'ne fizik asistanı oldu (1952). Aynı fakültede doçentliğe yükseldi (1957). ABD'dekı Princeton üniversitesinde ve Oak Ridge National laboratory'de konuk araştırmacı olarak çalıştı (1958-1960). Türkiye'ye döndüğünde, Ortadoğu teknik üniversitesine profesör ve kuramsal fizik bölüm başkanı olarak atandı (1960-1964). Aynı üniversitede Fen ve Edebiyat fakültesi dekanlığı yaptı (1965-1968). ABD'de Princeton ve Colombia üniversitelerinde konuk profesör olarak ders verdi (1968-1969). Ortadoğu teknik üniversitesi rektör yardımcısı (1969), ardından rektör (1970) oldu. Rektörlükten çekildi mart 1971 aynı üniversitede öğretim üyesi olarak araştırmalar yaptı, öğretim görevini sürdürdü 1973'te TÜBİTAK bilim ödülü'nü aldı. 1974 te altı ay kadar Princeton üniversitesinde konuk araştırmacı olarak çalıştı. 1975-1982 arası Boğaziçi üniversitesi temel bilimler fakültesi dekanlığına getirildi. 1982'de TÜBİTAK'ın İstanbul'da kurduğu Temel bilimler araştırma enstitüsü müdürlüğüne atandı.
TÜBİTAK bilim kurulu, Atom enerjisi komisyonu, UNESCO yürütme kurulu üyelikleri ve Türk fizik derneği başkanlığında bulunan Erdal inönü'nün fizik alanında önemli çalışmaları vardır. Macar asıllı ABD'Iİ E. P Wigner ile ortaklaşa yaptığı "İnönü-Wigner grup indirgenmesi" çalışması (1951), çağdaş matematiksel fiziğin temel kavramlarından biri kabul edilir.

Prof Erdal İnönü’yü bilim adamlığında dünyanın seçkinleri arasına sokan çalışmaları, atom enerjisinden faydalanmak yolundaki emekleri ve bu çerçevede ve genel kuramsal matematik alanındaki başarısıdır. Fizik ile matematik onun hayatında iki kardeştir. “Matematiksel fizik alanında yapmış olduğu çalışmalarla tanınan Erdal İnönü’nün özellikle 1953 yılı makalelerinde öne sürülen ve günümüzde “İnönü-Wigner Kontraksiyonları (büzülmeleri)” olarak iyi bilinen yöntemler, simetrileri inceleyen matematik dalı olan grup teoriye önemli bir katkı olarak görülmekte ve fizikte zengin uygulama alanı bulmaktadır.”



İnönü kuramsal (teorik) fizik dünyasının en prestijli ödüllerinden olan Wigner Madalyasına 2004 yılında layık görülmüştür. Bu ödülü daha önce Türk fizikçi Prof. Feza Gürsey de almıştı. Prof. İnönü ayrıca nötron transport teorisine yapmış olduğu katkılarla da fizik dünyasında tanınmıştır. İnönü’nün çalışma arkadaşı Macar asıllı Amerikalı fizikçi Eugene Paul Wigner (1902-1995) 1963 Nobel Fizik ödülünü almıştır.

[Özgürcan]

Sayın Erdal İnönü ile tanışmayı gerçekten çok isterdim. Kendisini eğitim kariyerim boyunca örnek alacağım.