Dialectics´isimli üyeden Alıntı
Size bazı sorular sormak istiyorum
|
Evet ozgur irademiz, yani secme luksumuz vardir. Robot degiliz cunku.
1- Evet, poker de zekaniz ile oyunu kendi lehinize cevirebilirsiniz.(eger zekanizi gelistirmis iseniz tabi) Orada risk almazsiniz, aldiginizi zannedersiniz cunku bir gerekce bulmak ihtiyaci duyarsiniz, davranisiniza dair. Oysa ortaya koydugunuz, yani seciminize iliskin, zeka kullaniminizdir. Coklu zekaya sahip oldugunuz icin, birini secersiniz. Davranisin adina da risk almak dersiniz.
2- Pek tabi ki ozgur seciminizdir. Yiyeceklerle aranizda, bir sekilde bag olusmus olmasi, sizin yemek secme luksunuze veya yeni tadlar tanimaniza engel degildir.
3-Evet, o da secme luksunuze dahildir, insanlar cok zaman dibe vurmak isterler, dibe vurup, oyle cikarlar duzluge. Mesela o paranizi atiyorum, kanserli cocuklar vakfina da verebilirdiniz.
4-Hayir, beyinsel bir olgudur. Ornegin, heteroseksuelsiniz diyelim, size ne yaparsak yapalim, ortamda biseksuel yapamayiz, biseksualite sizi beynen uyarmadigi surece. Ama siz, beynen fantezilerinizde biseksuel olmayi deneyebilirsiniz. Cinselligin, direk olarak kisilikle alakasi yoktur cunku.
Tipki, ornegin sigarayi, karar alip kendi iradenizle birakmaniz gibi. Hic kimse, kisiligim musait degildi, bu yuzden sigarayi biraktim demez mesela.
5- Evet, siddet gostermeden de, siddet uygulayabilirsiniz. Siddet karsiligi olmayan bir kavramdir insana iliskin. Canlinin, dogal, ozgun ofkesi yani. Ornegin ;Savas'a iliskin, birebir savas taraftari olmakla, savas karsiti olmak gibi. Ikisi de savastir, karar alir uygularsiniz. Veya atiyorum gazetede, bir cocuk tecavuzcusunu okuyup asiri sinirlenip, bir an bogmak istemeniz ama fiziken gidip bogmamaniz gibi. Daha once de farkli baslikta yazmistim.
Karar almaniz demek, aldiginiz her karari istisnasiz uygulamak degildir davranis bakimindan. Bu sizin secme luksunuzdur.
-Evet, tamamen beyninizin uretimidir. Dusunme, algi, idrak, coklu zeka , mukayyese, geri cagirma, gomme vb. yetilerin tumu, potansiyel ozgun sekilde beyne iliskindir. Siz sadece gelisimine katki saglayabilir, yonlendirebilirsiniz.
-Genelde oyle algilanir, boyle algilanmasinin sebebi, insanlarin cogunun beyin/alt beyin/ust beyin islevsel bakimdan yok saymalari sonucu olusur, ama siz robot degilsiniz. Robotlar'in secme luksu yoktur, ne yuklerseniz onu sergiler. Doga size bircok sey yukler edinim baglaminda, fakat doga sizi kontrol etmez, oznel secimlerinize iliskin.
Beynin tutarli kararlar alan bolgesi vardir, ancak bu surada sunuldugu gibi alinyazisi hikayesi filan degildir.
http://www.aktuelpsikoloji.com/beyni...ldi-14779h.htm
http://www.psy.ox.ac.uk/team/princip...thew-rushworth
Sayfa acildiginda , sagdaki ilk linke tiklarsaniz calismanin icerigini okuyabilirsiniz.(Comparison of human ventral frontal cortex areas for cognitive control and language with areas in monkey frontal cortex.)
Burada ustteki 3. soruya iliskin, direk hasarli beyinden soz edemeyiz, bircok sebebi olabilir bunun. Ancak gercekten hasar alma durumu ayri bir konu. Dogumsal hasarlar veya sonradan kaza vs. edinilenler seklinde. Aksi olsa tip onune geleni masaya yatirip ameliyat ederdi hasta sinifinda. Degil ki, ortalama otizmi bile populer kulturde oturtmus durumdayiz.
Cocuklarda henuz tam olarak gelisimini saglamamis durumda degildir, iradeye iliskin. 4 yasindaki ortalama saglikli bir cocuk, ornegin size geometrik pattern'leri basarili bir sekilde kendi iradesiyle secip gosterebilir. Yap-boz yapabilir. Lego dizebilir. Keza gece, ona okudugunuz kitaptaki oykulerde vb. kahramanlari parmagiyla secip gosterebilir, sorulariniza iliskin. Veya tam olarak duzgun cumleye dokemiyor dahi olsa da, baginti kurabilir. Secme luksu coktan baslamistir cunku. Sevmedigi tadi yememek icin sizi maymun eder mesela karsisinda. Rektum bolgesinin henuz gelismemis olabilirligi(cis-kaka tutamama), secme luksune engel degildir.Bununla birlikte long-short memory problemi gosterebilir. O da beyinsel egzersizle asilabilecek basit bir sorundur.
ABD'ye iliskin vaka cok istisnai bir durumdur. Anlasilan o ki , kisi bir profosyonel destek almamis bu egilimine iliskin, yasami boyunca. Sadece tumore baglayamayiz bu nedenle, ve bu ornek uzerinden gidip genelleyerek, ornegin kisi o gun uyusturucu almis olabilir vb. bircok sebep bulunabilir.
Mesela basit ornek sunlar niye islenmemis, acilip bakilmamis, tumore iliskin?
http://tr.wikipedia.org/wiki/Virgini..._katliam%C4%B1
Bunun yanisira, istatistiklere baktigimizda, seri katiller, toplum icinde cok guzel ve uyumlu sekilde yasarlar. Bu da, sorgulanmasi gereken baska bir ayrintidir.
Sunu sorgulamak gerekiyor kitaba dair;
Arabanizin anahtarlarini unutabilirsiniz, ama neden araba kullanmayi unutmassiniz?
Bilissel bilime iliskin, Norobiyoloji bircok sey ileri surebilir ama bilim dunyasi kendi icinde basibos degildir, bu yuzden ozgur irade bahsi de bilimsel olarak o kadar basit bir konu degildir. Dogal olarak Noroanatomi karsi cikip sunu sorar mesela;
Siz de kendinize iliskin, beyin jimnastigi acisindan sorgulayabilirsiniz.
-Ileri derecede Alzheimer hastalari unutur dogal olarak, ancak neden siz onlara hergun, her sabah, yurumeyi, ayaklarinin uzerinde dogrulmayi vb. seyleri ogretmessiniz?
-Veya ALS hastalarinda, henuz uyandiklarinda niye konusma bakimindan duzelme gorulur de, bir sure sonra yine bozulur? (ozellikle bulber tutulum tarzinda)
-Veya panik atak vakalarda, neden beyin bir sure sonra bagimlilik gostermeye baslar alinan ilaclara karsin? Kisi almadigi zaman, denge bozuklugu vb. durumlar yasar? Depresyona bagli panik ataklar, hayat boyu kronik degildir cunku.
-Yuksek tansiyon hastalari, neden aldiklari ilaclara iliskin,edemaya(odem) fazlasiyla aciktirlar?
-Neden norosurgery, kafasina gore yatirip acamaz? Hasta karari nicin gereklidir? Hasta bu konuda secim yapma luksune sahip midir, ozgur iradesiyle?
-Dogustan duyma veya gorme ozurlu bir birey, nicin engelsiz bireye gore, diger duyularini ultra sekilde gelistirebilir? Bunu yaparken hangi yontemi kullanir?
Daha acik bir deyisle;
Mikro-makro sorunsali yani.
Organize, gelismis bir beyin noroanatomide makro'dur, norobiyoloji'de ise mikro'ya karsilik gelir. Fizik'te her ne kadar, konular mikro-makro ayni duzlemde ele alinabilse de, anatomiye iliskin bu sekilde islemez.
Dolayisiyla, ozgur iradeye iliskin, tum bilimsel calismalari vb. bir kenara atarak, tek bir kitap uzerine yogunlasarak, yoktur demek, biraz havada kalan bir yorum olur. Inanc meselesine iliskin , dogruluk payi yok, zira bugunun inancsizlari da dunun koyu dindarlariydi veya din degistirenler.. Keza bugun inancsiz olarak yetistirilenler, yarinin dindarlari da olabilir. Buna kimse garanti veremez, cunku secme luksu var.
Degil insanin, hayvanin, bitkinin dahi secme luksu var.
Zaten soz ettiginiz kitap, ilgili akademik kisinin-kisilerin,
kendi oznel dusuncelerini baglar, nesnel olan bilimi baglamaz. Ornegin, kisisel olarak, sirf soya sutu uretilip, satilsin diye, yani ticari kaygiyla, hicbir sekilde laktoz problemi olmayan bir cocugun ileriki yasina dair, bile bile antilaktoz vs. problemiyle karsi karsiya birakilmasina karsiyim. Cocuklara bile bile bu sekilde, ileri vadede hastalik bicmek gibi hakkimiz/luksumuz yok. Ancak rahatsizligi vardir, mecburen uygularsiniz ayri konu.
Bakin bu ornekte bile, ozgur iradeye etki edip degistirebilmektesiniz, dikkat cekin. Yani o cocugun sut'e iliskin, secme hakkini yok etmektesiniz.