Sanat, idealizm, islam

[Yıldıztozu]

Okuduğum bir felsefe tarihi kitabında Platon'un sanatı ve sanatçıyı eleştirdiğini gördüm. Ona gore sanat bir kandırmacadır ve sanatcı ise taklidin taklitcisidir. Ornegin bir ressamın çizdiği kuş resmi, gözlemlediği kuşun bir taklididir ve gözlemlediği kuş da idealardaki kuşun bir taklididir.
Platon'a göre sanat eserleri, betimlemek istedikleri gerçeklikten/ideadan o kadar uzaktır ki sanat eseri olarak basarisizdirilar, yanilticidirlar.

Acaba islamdaki sanat anlayışı da idealizm felsefesinden etkilenmiş olabilir mi diye düşündüm.
Zira islamda da heykel ve resim gibi eserler put olarak görülmüş ve hoş karsilanmamistir. Put olarak görülmesinin sebebi idealardaki gerçek putun -yani allahın- taklit edilmesi olabilir.
İdealardaki gercek sanatci Allah'tir ve diğer bütün sanatçılar onun taklitcisidir. Aynı şekilde gerçek put ideası da allahtır ve diğer eserler sahte puttur.

Aralarındaki ideolojik benzerlikten dolayı birbirlerini etkilemiştir diye düşünüyorum.

[Nero]

Sanat eseri taklit etmez. Sanat eseri esinlenir ve yorumlar. Bu nedenle platonun eleştirisi doğru değil.

Resim ve heykel put olamaz. Onu put diye yorumlayanlar yobaz dinci takımıdır. Ayrıca islamiyette mesela minyatür sanatı vardı. O da resim gibidir.

Bizde minyatür çok basitti ama mesela fars minyatürü çok gelişmiş idi.

Yine bizde resim sanatı tamamen yasak değildi. Modrrn imparator Fatih Mehmet kendi portresini yaptırdı. Heykeller de sipariş edildi ve şehre konuldu.

[Felâsife]

Yazı bile temelinde resim sanatının gelişmesi sonucu ortaya çıkmış olsa gerektir, eskilerde bir resim, simge, damga pek çok şey ifade ediyormuş, sonradan resimli yazı, alfabe derken yazı çıkıyor ortaya.

İşin tuhafı bu yazı dediğimiz harfler bile, birer resimlerdir. Adının alfabe, harf olması insanları şaşırtıyor olabilir, galiba filozof abimizide şaşırtmış

Resim yanıltıcıysa, yazı da yanıltıcıdır.

Eski Arapların olayı daha değişik aslında, onlarda görülen dünyayı bizim anlamamız pek mümkünde değil gibi görünüyor, tamamen gördüğüne odaklı, zahiri görüşe sahipler, öncesi cılız olan ama sonrası olmayan bir görüş ki içinde kader de var ve Tanrı yok, dehr dedikleri şey var ki, iyi incelemek lazım.
Sonrası zaten aşağı yukarı biliniyor. Ama öncesi dönem pek bilinmiyor.