Oryantalist urunlerin karakteristik ozelligi, mevcut tum inanclari kaldirip antik Yunan'a dayamak, en buyuk sorunu ise paralojik olarak ele alamamasi bu yonuyle de yanilticidir.
Mitracilik veya Ahura Mazda koklu inanclardan biridir, buna kimsenin itirazi yok, ama mevcut dinlerin sadece burdan evrildigini ileri surmek objektif degil. Kuskusuz birtakim kultler etkilesim sebebiyle alinmistir.
Mitraciligin gizemli bir tarafi filan da yok. Gunes ne kadar eril bir tanriyi bir donem ifade ediyorsa, Ahura Mazda'da isigi temsil eder, sonuc itibariyle aydinligin temsilidir. Karanlik/ Aydinlik anlayisi(inanclara iliskin) Kimya ne kadar gizemliyse, mitolojilerde o kadar gizemlidir ancak, Okult dediginiz arkaik, basit kimyadir.
Edebi yazina dahi bunlar konu olmustur.( siir, sarki, turku vb..)
Su ornekle daha iyi anlasilabilir belki; gunesin(yildizin) tanri olusu ayri bir konudur, gunesten isik yontan sert adamlarin mevcudiyeti ayri bir konudur. Bunlar hep Mujgan'a dairdir. Mujgan burada sakli oge ana tanricayi simgeler.
Yakin dogu ayaginda ise, Mujgan bu kez isimsiz gibi algilanir, oysa bu ayakta o Sadiye'dir (el Saddai), bir yar'dir(sevgili), bu yuzden adalardan, modalara gecilir, Yar elinden zehir olsa bade diye icilir.
Sehadet, Sadiyenin basi Icindir.
Belli bolgelerde Nemrut'un kizina turkulerle ileni babinda yuceltme yapilir. Keza Hayyam'da da gorulur, eril tanriya oykunme...
Bunlarin tumunde, islenen oge ay kultudur, ama asil gizli gibi algilanip, gercekte gizli olmayan isik bahsidir.
Burkett, antik Yunan'a iliskin, eski donemlerdeki etoloji bahsini (kurban), cikarimlarini buna dayandirir.Elefsis kasaba mitlerinde, bahse konu Demeter ve Kore bahsidir. Ki kabaca 4. Yuzyilda popularite kazanmis, ki cok daha eski mitlerde kafatasindan icki vs. icmek de bir ritueldir. Isa'nin meshur kasesi sonraki donemde ortaya cikmis bir anlayistir.
Hayli onu da gectik, Catalhoyugun Ana tanricasini, Kibele'yivs. nereye saklayacagiz, veya Sumer'i ?
Hepsinden daha koklu eski tip Samanizm varken, Kaldi ki Elefsis mitlerinde dahi, Kaldi'lerin domuzu/ dumuzi oldurulurken, oryantalizmin mizragi, cuvala sigmaz.
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Calydonian_Boar
Cunku rituelin icerigi belli, erkisiler hayvani oldurur, kadinlar agit yakar, sarki soyler, aglayarak..
Buradan Masonluga filan ulasilmaz, Kaldi ki masonluk icin soylenilenlerin cogu sehir efsanesidir, toplumlar gizemi pek sevdiklerinden abarttikca abartirlar.
Antik Pers'in ejderha oldurulmesi ise benzer rituellerden sadece biri. Bozulmamis sufilikte, ki orjin kokeni arkaik Samanizm'e dayanir, oyle seckinler falan filan yoktur. Bunun disinda kalanlarin bu ekole yapistirdigi yaftadir.