Şehirlerin Anası, kitapların Anası, kim bu Ana?

[cenkvarol]

Kuran'da dikkat çekici tabirlerden birisi Mekke'yi kasten söylendiği iddia edilen "Şehirlerin Anası" ifadesidir.

umme el kurâ: şehirlerin anası

bu ifadedeki "umme" kelimesi Kuran'da aynı şekliyle "ana, anne" anlamında da geçiyor. Örneğin Araf Suresi'nin 150. ayetinde Harun Musa'ya "anne oğlu (ıbne umme)" diye seslenmektedir.

Kuran'ın özünde saklı bir "Ana Tanrıça (Asherah)" anlatımının yatmakta olduğunu iddia eden birisi olarak, ayetlerde geçen ve özellikle "Şehirlerin Anası" ve "Kitapların Anası" gibi belli birşeyi tarif ederken kullanılan "ana (umme)" ifadesinin üzerinde durmak gerekiyor. Bu tarifler yapılırken "ana (umme)" kelimesinin özellikle seçilmiş olduğunu ve bunun sebebinin de tanrıçalara atfedilen "ana" adlandırmasından kaynaklandığını düşünüyorum.

Eski insanlar yaratıcı olarak gördükleri tanrılarını kendileri gibi erkek ve dişi, karı ve koca olarak düşünmüşlerdi ancak zamanla tanrıça inanışı silinip geriye bir tek erkek, baba tanrı anlayışı kaldı. Mesela "Meryem Ana" figürü kocasız bir "anne" olarak zamanla silinmiş olan böylesi bir "tanrıça" anlayışından geriye kalan bir inanıştı.

Kenan diyarının baş tanrısı Ba'al'in eşi olan, bazı eski yazılı kaynaklarda ise İbraniler tarafından (Tanrı’nın bir adı olan) Yahweh'in eşi olarak geçen Tanrıça Asherah "Tanrıların Yaratıcısı, Anası" olarak adlandırılmıştır.

"Asherah, along with Astarte and Anath, was one of the three great goddesses of the Canaanite pantheon. In Canaanite religion her primary role was that of mother goddess. In mythological texts from the Late Bronze Age (c. 1550–1200 b.c.e.) city-state of Ugarit, she is called “the creatress of the gods”; her consort at Ugarit, the god El, is called “creator.” El is also referred to as father and patriarch at Ugarit, as Asherah, likewise, is called mother."

http://jwa.org/encyclopedia/article/...hasherim-bible

Tanrıça Asherah’ın en belirgin özelliği "odun ve ağaçla" (Yaşam Ağacı) sembolize edilmiş olmasıdır. Bu ilişki o kadar yakın olmuştur ki "Asherah" adı eski metinlerde sadece "ağaç" olarak dahi çevrilmiştir. Mesela İncil’de Tanrıça Asherah (Aşera) sürekli olarak sembolü olan ağaç ve odunla anılmaktadır. (http://www.turandursun.com/forumlar/...ad.php?t=35181)

Daha önceki başlıklarımda belirttiğim gibi Tanrıça Asherah'ın Kuran'daki en belirgin izi Musa'ya seslenen Allah'ın ona bir "ağaçtan" sesleniyor olmasıdır. Allah'ın seslendiği yer Eski Ahitt'te "çalı" olarak geçerken Kuran'da açıkça "ağaç" ifadesi geçmektedir. Bu anlatım şekliyle Kuran Eski Ahit'ten daha açık bir şekilde Tanrıça Asherah'ı işaret eden "Ağaç = Tanrı" ilişkisini kurmuştur.

Eski inançlardaki "Asherah = Ana" ve "Asherah = Ağaç" ilişkisi ile Kuran'daki "Ağaçtaki Allah" anlatımına değindikten sonra yeniden Kuran'da geçen "umme el kurâ (şehirlerin anası)" ifadesine dönelim. Bu ifade Kuran'da iki ayette geçmektedir, bunlar:

Şura -7:

İşte böylece sana, Arapça Kur'ân'ı vahyettik, şehirlerin anasını ve onun etrafındakileri, hakkında şüphe olmayan toplanma günü ile uyarman için. Onların bir kısmı cennette ve bir kısmı alevli ateştedir.

Enam -92:

"Bu, elleri arasındakini tasdik eden ve ahirete ve ona inanan, şehirlerin anası ve onun etrafında olan kimseleri uyarman için indirdiğimiz mübarek bir Kitap'tır. Onlar, namazlarını muhafaza ederler."

Her iki ayette geçen tabirlerin anlamlarını daha iyi çözebilmek adına; ayetlerdeki "umme el kurâ (şehirlerin anası)" ifadesinden sonra gelen "ve men havle-hâ (ve onun etrafındaki kimseler)" ifadesini dikkate almak istiyorum.

İki ayette de geçen bu ifadeyi Kuran'da aynı şekliyle arattığımızda "ve men havle-hâ (ve onun etrafındaki kimseler)" ifadesinin Kuran'da bir ayette daha geçtiğini görüyoruz. Bu ayet Neml Suresi'nin 8. ayeti olup şu şekildedir:

Neml -8:

"Böylece oraya gittiği zaman ona nida edildi: "Ateşin içinde ve etrafında bulunanlar mübarek kılındı. Ve âlemlerin Rabbi Allah Sübhan'dır."

Ayette bahsi geçen "ateş" Musa'nın görmüş olduğu ve içinden Allah'ın seslenmiş olduğu yanan "ağaç"tır. Bu ayette geçen "ve men havle-hâ (ve onun etrafındaki kimseler)" ifadesi ile kastedilen de bu "ağaçtır".

Bir başka deyişle "ve men havle-hâ (ve onun etrafındaki kimseler)" ifadesi ile Kuran'da anlatılmak istenen iki şey vardır; bunlardan birisi "şehirlerin anası"nın etrafındakilerdir, diğeri ise "ağacın" etrafındakilerdir. Bir yerin tarifi yapılırken yazım şekline varıncaya kadar aynı kelimelerin kullanılmış olması "Ana = Ağaç" ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Ayetlerdeki bu bağlantının altında yatan ise "Ana" Tanrıça Asherah ile onun doğrudan sembolü olan "Ağaç" ilişkisinden gelmektedir.