Putperest'ler Allah'a inanıyorlar mıydı?
Putperest Araplar, İslamiyetten önce Kabe'yi yılda bir ziyaret ediyorlar ve sığınılacak kutsal bir yer olarak görüyorlardı. Her kabilenin Kabe'de kendi putları vardı. Ancak Kabe ile direk olarak ilişkilendirilen ve diğer idollerin üstünde kabul edilen Allah vardı.
Muhammet diğer kabileleri müşrik olarak suçlarken onları Allah'a inanmadıkları için değil, Allah'la ilişkilendirdikleri putlara da inandıkları için saldırır. Müşrik sözcüğü putatapan, çoktanrılı anlamına değil, Allah'a inanıp da bu tanrıyla ilişkilendirilen putlara inananlar için kullanılmıştır.
Khawlan kabilesine ilişkin bir hadis bu açıdan ilginç bir bilgi verir. (İbn-i Hişam, Sira, I, 80-1; Ibn-i al-Kalbi, Asnam K.R,27). Tabari'nin Tefsir'inde ayet hakkında bu dikkate değer öykü yer almaz, fakat hiçbir kadile veya put adı vermemesine karşın aynı anlama çıkan çeşitli açıklamalar vardır.
Yukarda verilen bilgiler G.R.Hawting'in 'The Idea of Idolatry and the Emergence of Islam' adlı kitabından özetlendi.
Öykü, adı farklı kaynaklarda küçük farklılıklar taşıyan, kolaylaştırmak için Umyanis diyebileceğimiz, bir put ile ilişkilidir.Umyanis Khawlan kabilesine aitti. İnananları bi-za'mihim derlerdi, ekin ve hayvanlarını Umyanis ve Allah arasında paylaştırırlardı. Eğer Allah'a ayrılması gereken payın bir kısmı Umyanis'in payına karışırsa, dokunmazlardı; fakat Umyanis'in ayrılması gereken pay Allah'a gitmişse, o payı geri alır Umyanis'e verirlerdi. Bir başka değişle adakları paylaştırırken, kendi putlarına öncelik verirlerdi. Bu hikayenin Kuran'ın 6:136 nolu ayetin vahyi ile ilgili olduğu söylenir.
Kendi zanlarına göre, “Bu Allah'ındır (bi-za'mihim), bu da putlarımızındır (şureka)” diyerek, Allah'ın yarattığı hayvanlar ve ekinlerden pay ayırdılar. Putları için ayırdıkları Allah için verilmez, ama Allah için ayırdıkları putlarına verilirdi; ne kötü hüküm veriyorlardı! (En'am Suresi, 136, Diyanet Çevirisi)
Başka ayetlerde de aynı şey açığa çıkar.
And olsun ki onlara: “Gökleri ve yeri yaratan, güneşi, ayı buyruğu altında tutan kimdir?” diye sorarsan, şüphesiz “Allah'tır” derler. Öyleyse niçin (aldatılıp) döndürülüyorlar? . . . And olsun ki onlara: “Gökten su indirip onunla, ölümünden sonra yeri dirilten kimdir?” diye sorarsan, şüphesiz, “Allah”tır derler. De ki: “Övülmek Allah içindir”, fakat çoğu bunu akletmezler. . . Gemiye bindikleri zaman, dini yalnız Allah'a haskılarak O'na yalvarırlar (mukhlisına lahu); ama Allah onları karaya çıkararak kutarınca, kendilerine verdiği nimete nankörlük ederek O'na hemen eş koşarlar (yushrikuna) (Ankebut Suresi, 61-66)
Yukarda anlatılanlar G.R.Hawting'in 'The Idea of Idolatry and the Emergence of Islam' adlı kitabından özetlendi. Bu bölümün tam metnini sitenin Kitap/Film/VCD forumunda bulabilirsiniz.
|